ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, قازاقستان – شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار اعىنى بويىنشا ورتالىق ازياداعى كوشباسشى مەملەكەت. وڭىردەگى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ شامامەن 70 پايىزىن ءبىزدىڭ ەل يەلەنىپ وتىر. سوڭعى 10 جىلدا قازاقستانعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالار اعىنى جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 24 ملرد دوللاردى قۇرادى. ماسەلەن, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانعا 23,7 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ال 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 28 پايىزعا ءوسىپ, 14,5 ملرد دوللارعا جەتتى. كورسەتكىش 2021 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى دەڭگەيدەن (11,3 ملرد دوللار) الدەقايدا جوعارى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الماس ايداروۆتىڭ مالىمەتىنشە, قازاقستان الداعى جەتى جىلدا 150 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتۋدى مەجەلەپ وتىر.
– ءبىزدىڭ مىندەت – ينۆەستيتسيالار اعىنىنىڭ سەرپىنىن ساقتاپ قانا قويماي, ولاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ. ينۆەستيتسيالار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوندىرۋشى عانا ەمەس, شيكىزاتتىق ەمەس سالالارىنا دا باعىتتالۋعا ءتيىس. ماسەلەن, 2005-2010 جىلدارى بارلىق شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ شامامەن 70 پايىزى ءوندىرۋشى سەكتوردىڭ (نەگىزىنەن مۇناي-گاز) ۇلەسىنە تيسە, كەيىنگى ءۇش جىلدا بۇل كورسەتكىش وڭدەۋ ونەركاسىبىنە جانە باسقا دا سالالارعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلعايۋى ەسەبىنەن 45 پايىزعا دەيىن تومەندەدى, – دەيدى ا.ايداروۆ.
نەگىزگى ينۆەستور ەلدەردىڭ قاتارىندا نيدەرلاند, اقش, شۆەيتساريا, بەلگيا, رەسەي, سينگاپۋر, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, ۇلىبريتانيا سەكىلدى مەملەكەتتەر بار. ال تارتىمدى سالالاردىڭ وندىعىنا اقپارات جانە بايلانىس, قۇرىلىس, اۋىل, ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعى, وڭدەۋ ونەركاسىبى, كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا, كولىك, تاۋ-كەن ونەركاسىبى كىرىپ وتىر. وڭىرلەر اراسىندا اتىراۋ وبلىسى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك بويىنشا الدىنا قارا سالار ەمەس. ودان كەيىنگى ورىندا الماتى قالاسى مەن شىعىس قازاقستان وبلىسى تۇر. اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارىنداعى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت.
– وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, بىزدە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ 3 دەڭگەيلى جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى. وندا 108 شەتەلدىك مەكەمەمىز سىرتقى پەريمەتردە جاڭا ينۆەستورلاردى ىزدەۋدى, شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتۋدى جانە العاشقى كەلىسسوزدەردى جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بيىل ەلشىلىكتەر شەتەلدەگى كومپانيالارمەن 3 مىڭعا جۋىق كەزدەسۋ وتكىزىپ, ولاردىڭ قازاقستانعا 600-دەن استام ساپارىن قامتاماسىز ەتتى. ورتالىق دەڭگەيدە جانە وڭىرلەردە قازاقستاندا جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلى ينۆەستورلارمەن 2 700-دەن استام كەزدەسۋ وتكىزىلدى. بيىلعى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ينۆەستورلار مەن مەملەكەتتىڭ تىعىز ءارى اشىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتەتىن ديالوگ الاڭدارى بەلسەندى رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى اياسىندا 30 الەمدىك ترانسۇلتتىق كومپانيا مەن حالىقارالىق قارجى ۇيىمى باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن 4 كەزدەسۋ وتكىزىلدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسا بەرەدى, – دەيدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس بيىل قازاقستاندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جالپىۇلتتىق پۋلى قالىپتاستىرىلدى. پۋل الەمنىڭ 30-دان استام ەلىنەن تارتىلعان 32 ترلن تەڭگەگە 935 جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى جانە شامامەن 130 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋدى كوزدەيدى.
سونداي-اق ۇكىمەت رەسەي مەن بەلارۋس ەلىندە قىزمەتىن توقتاتقان ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار مەن حالىقارالىق كورپوراتسيالاردى قازاقستانعا كوشىرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزدى. 62 كومپانيا بويىنشا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى: 21-ءى رەلوكاتسيالاندى, 13-ءى پىسىقتالۋدا, تاعى 28-ىمەن بەلسەندى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر.
اتاپ ايتقاندا, Honeywell (اقش) كومپانياسى اتىراۋدا گاز تالداۋىشتاردى, ال الماتىدا باسقارۋ شكافتارىن شىعارا باستادى. الداعى ۋاقىتتا ەسەپتەگىشتەر مەن ەلەكتر قۇرىلعىلارىنىڭ ءوندىرىسىن اشۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ جاتىر. پەتروپاۆلعا Ural Motorcycles (رەسەي/اقش) اۋىر اربالى موتوتسيكلدەر ءوندىرىسى كوشىرىلدى. Weir Minerals ( ۇلىبريتانيا) الماتىدا سورعى جابدىقتارىن, گيدروتسيكلوندار, بەكىتۋ ارماتۋراسىن قۇراستىرۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى وندىرىستىك ورتالىعىن اشتى. قاراشا ايىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ الماتى قالاسىنداعى اۆتوموبيل شىعاراتىن Great Wall Motors (قىتاي) زاۋىتىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ راسىمىنە قاتىستى. سونداي-اق نيدەرلاندتىق Koppert كومپانياسى بيوتىڭايتقىشتار مەن وسىمدىكتەردى قورعاۋ زاۋىتىن, ال نەمىستىڭ Knauff كومپانياسى گيپسوكارتون وندىرەتىن كاسىپورىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.
