ادەتتە ادام ماماندىق تاڭدايتىن بالا شاعىندا كوبىنەسە ءوزى تۋىپ-وسكەن جەرىندە كەڭ تاراعان, كوزى كورىپ ۇيرەنگەن سالاعا, كاسىپكە بەيىمدەلىپ جاتادى. وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارى كەڭەس زامانىندا سىبىردەن قازاقستانعا, ونىڭ ىشىندە – شىمكەنتكە تارتىلعان مۇناي قۇبىرىنىڭ پاۆلودار جەرى ارقىلى ءوتۋى, پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ سالىنۋى سول كەزەڭدە تالاي جاستىڭ كوڭىلىن بۇل ءوڭىر ءۇشىن تىڭ سالاعا اۋدارعان. وسىلاي مۇنايشىلىق كاسىپ تابيعي تۇرعىدان دامي قويماعان ەرتىس ءوڭىرىنىڭ تۋماسى قايىرگەلدىنى وسى سالاعا الىپ كەلدى. تۇرىكمەنستاندا اسكەر قاتارىندا بولدى, رەسەيدە, تۇمەندە جوعارى ءبىلىم الدى. ول قاتارداعى مۇنايشى ينجەنەردەن ءىرى ءوندىرىس تۇلعاسىنا اينالعان سىندارلى جولدان ءوتتى. بۇل ونىڭ ومىرلىك ءوز جولىن ىزدەگەن ماقساتكەرلىگىن شىڭدادى, تىڭ ىستەرگە, توسىن شەشىمدەرگە بارا الاتىن العىر قابىلەتىنە سەرپىن بەردى. ال بۇل ءۇشىن تەك ىنتا, وقۋ-توقۋ, تەرەڭ ءبىلىم عانا ەمەس, ءورشىل مىنەز دە كەرەك ەكەنى زاڭدىلىق.
قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلىمەن قىزمەت جولىمىز ول «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىندا باسشى, ال مەن ونىڭ سالالاس كومپانياسىندا جەتەكشى مامان بولىپ جۇرگەندە توعىستى. 2011 جىلى قازان ايىندا ق.قابىلدين «قازترانسويل» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باس ديرەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. سول كەزدە مەن وسى كومپانياعا اپپارات باسشىسى قىزمەتىنە شاقىرىلدىم. ءبىزدىڭ باسشى مەن قوسشىنىڭ ارىپتەستىگى عانا ەمەس, اعالى-ىنىلىك سىيلاستىققا ۇلاسقان قارىم-قاتىناسىمىز سول كەزدە باستالدى.
قايرەكەڭنىڭ ۇلكەنگە ىزەتتى, كىشىگە قامقورشىل, باۋىرمال, جومارت مىنەزى, مۇمكىندىگىنشە قولداۋ كورسەتىپ, كومەگىن ىركىپ قالمايتىن ابزال ادامي قاسيەتتەرى ۇنەمى سەزىلىپ تۇراتىن. باسشىلىق سۇسى تالاپشىلدىعى ەدى. باسشىلىقتاعى قىزمەتكەرلەردى سونى سۇرلەۋگە سالاتىن, سول ءۇشىن ءوزى دە ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەتىن, ۇستانىمى كىمگە دە بولسا ۇلگى, ونەگە-ءتىن. ول وتكىزگەن ءاربىر وندىرىستىك جينالىسقا ماسەلەلەردى تەرەڭ زەرتتەپ, ولاردىڭ بايىبىنا بارىپ, ۇلكەن دايىندىقپەن كەلەتىنى باسقا باسشىلاردى جيناقى جۇرۋگە ۇمتىلدىراتىن, باسقالاردىڭ ۇستىرتتىگىن, شالاعايلىعىن ۇناتپايتىن.
ادام ويىنىڭ ۇشقىرلىعىن ونىڭ ءازىل-قالجىڭدارىنىڭ سۇرپاتىنان-اق اڭعارۋعا بولادى عوي. قايرەكەڭنىڭ ءىستىڭ رەتىنە قاراي ارا-تۇرا قوسىپ قوياتىن ءازىل-قالجىڭدارى وتە استارلى, ماعىنالى كەلىپ, قالجىراعاندى قايراتتاندىراتىن, تۇنجىراعاندى سىلكىندىرەتىن, سونىسىمەن دە ءار كەز ورىندى شىعار ەدى. تەك اتقارىپ جۇرگەن سالاسىنىڭ سۇڭعىلا بىلگىرى عانا ەمەس, تاريحي وقيعالاردى جان-جاقتى دايەكتى پايىمداي وتىرىپ, كوپتىڭ كوكەيىندەگىسىن ءماندى ايتا بىلەتىن زيالىلىعى, تەرەڭ ويلارى ونى كەز كەلگەن ورتاعا ءسىڭىمدى, كەلە-كەلە قۇرمەتتى ازاماتقا اينالدىرىپ جىبەرەتىن. كىتاپ وقۋعا قول تيمەي كەتكەن شاقتاردا اۋديو-كىتاپتارعا قۇلاق قوياتىن.
قايرەكەڭنىڭ اكەسى ماقسۇت – سوعىس ارداگەرى, ەلگە ورالعان سوڭ جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا قىزمەتتە بولىپ, زەينەتكە شىققان. قايىرگەلدىنىڭ ءتۇر-الپەتى اناسىنا تارتقان ەكەن. ءاردايىم جەڭىس مەيرامى كۇنى قايىرگەلدى اتا-اناسىنىڭ, قايىن اتا-ەنەسىنىڭ باسىنا بارىپ, دۇعا باعىشتاۋدان, ولاردىڭ كوزىن كورگەن ادامداردىڭ, اعايىن-تۋىستاردىڭ باسىن قوسىپ, اس بەرۋدەن جاڭىلعان ەمەس. وسىندايدا بالالىق شاق ەسكە تۇسەدى, قىزىقتى اڭگىمەلەر ايتىلادى. وتباسىندا وربىگەن ون بالا ءبىرىن-ءبىرى جەتەكتەپ وسكەن. باۋىرمالدىق, قامقورشىلدىق قاسيەت وسىلاي قالىپتاسقان. بۇگىن دە ءبارىنىڭ جەبەۋشىسى – قايىرگەلدى اعالارى. اتا-بابالارىن قاستەرلەپ وسكەن ازامات, باباسى باسەنتيىن مالايسارى باتىرعا ارناپ ەلىندە ەسكەرتكىش تۇرعىزۋعا دا اتسالىسقان. بۇل وقيعانى ۇلكەن ءدۇبىرلى شاراعا اينالدىردى, كەيىنگى ۇرپاققا اتا-بابا رۋحىنا تاعزىم ەتۋدى ونەگە ەتتى.
قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلىنىڭ ينجەنەرلىك تالانتى, ىسكەرلىك قابىلەتى, باسقارۋشىلىق ورەسى باعالانىپ, كەڭ ايدىنعا شىعۋى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارىنان باستالدى. تيىسىنشە قايىرگەلدى دە تۋعان وتانىنا ءبىلىمى مەن قابىلەتىن اياعان جوق. بۇل تەك ق.قابىلديننىڭ عانا ەمەس, اسىرەسە, ەكونوميكانىڭ, ءوندىرىستىڭ, عىلىمنىڭ ستراتەگيالىق سالالارىندا ەڭبەك ەتكەن ۇلتتىق ماماندارىمىزدىڭ تالايىنىڭ باسىندا بار جايت.
قازاقستان مۇناي-گاز كەن ورىندارى قورىنىڭ مولدىعىمەن دە الەمدەگى باي مەملەكەتتەر قاتارىندا. تيىسىنشە شەتەلدىك ينۆەستورلار كسرو-دان ءبولىنىپ شىققان ءارى تابيعي بايلىق قورىنىڭ ءتۇرى اسا مول جاڭا مەملەكەتكە نازار اۋداردى. الەمدىك الىپ مۇناي كورپوراتسيالارى باتىس قازاقستاندا قاراشىعاناق, تەڭىز, باسقا دا مۇناي-گاز كەن ورىندارىن بارلاۋ جانە يگەرۋ ىسىنە بەلسەنە كىرىستى. بۇل تيىسىنشە ەنەرگەتيكا سالاسىنا ستراتەگيالىق ويلاۋعا قابىلەتى مىقتى ۇلتتىق مامانداردى قاجەت ەتتى. وسى تۇستا 1993 جىلى قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە وتىن رەسۋرستارى مينيسترلىگىندە قىزمەت اتقارادى. بۇل قايرەكەڭنىڭ تەپسە تەمىر ۇزەر جىگەرلى كەزەڭى جانە قىزمەتتە العاشقى كوتەرىلۋى. بىراق وسى قىزمەتتىڭ وزىنە كوتەرىلۋى وڭاي بولعان جوق ەدى.
مۇنىڭ الدىندا مىناداي ءبىر وقيعا وتكەن. 1992 جىلى قازاقستان, رەسەي, ومان امىرلىگى ۇشەۋى بىرىگىپ, مۇنايدى قۇبىرمەن تاسىمالداۋعا, شەتەلدەرگە شىعارۋعا ارنالعان كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمىن قۇرۋ جوباسى باستالدى. جوبا يدەياسى تاماشا. بىراق مۇناي ايدايتىن قۇبىردى قاي باعىتتا تارتۋ كەرەك؟ وسىنى شەشۋ ءارى تارت تا بەرى تارت, وڭاي بولمادى, قىزۋ تالقىعا ءتۇستى. ءار ەلدىڭ ماماندارىنىڭ پىكىرلەرى ارقالاي.
وسى ماسەلەنى تالقىلاۋعا قاتىسقان قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلى قۇبىردى قازاقستاننان رەسەي اۋماعى ارقىلى قارا تەڭىز كەمەجايىنا تارتۋدىڭ دۇرىستىعىن العا تارتادى, قىسقا ءارى ءتيىمدى جول. ول كەزدە قازاقستان مۇناي جانە گاز ونەركاسىبى ءمينيسترى مارقۇم نۇرلان بالعىمباەۆ ەدى. ماسەلەنى تالقىلاعان جينالىستاردىڭ بىرىندە بۇل يدەياعا قارسى ءارى باسقا باعىتتى قولاي كورىپ جۇرگەن نۇرلان وتەپ ۇلى اشۋعا باسادى: «كىم مىنا جوبانى ويلاپ تاپقان, ۇسىنىپ جۇرگەن؟ قابىلدين, ول كىم؟».
قايىرگەلدىنى ورنىنان تۇرعىزادى. «سەن كىمسىڭ؟» دەپ سۇراي باستايدى. پاۆلودارلىق ەكەنىن ەستىگەندە مۇنىڭ ادەتتە كوبىنەسە باتىس وڭىرلىكتەردى قۇرايتىن مۇنايشىلار اراسىندا جۇرگەنىنە تاڭىرقاي ءارى تاڭدانا سويلەپ, ءتىپتى بىلىكتى مامان ەكەنىنە كۇدىكتەنىپ, جينالىستان شىعارىپ جىبەرەدى.
سول جينالىسقا قاتىسقان تالاي جان ەندى قايىرگەلدىنى قىزمەتتەن كەتىرەدى دەگەن ويدا قالعان دا بولار-اۋ. ءتىپتى ءمينيستردىڭ كوزىنە ءتۇسىپ قالماۋعا, ءبىرشاما ۋاقىت ىسساپارعا كەتىپ قالۋعا كەڭەس تە بەرەدى. الايدا بىرەر اپتادان سوڭ تاڭەرتەڭ ونى مينيستر شاقىرادى.
قايىرگەلدى قابىلدين مينيستردەن ءوزى ۇسىنىپ جۇرگەن كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ شارۋاسىنا بەلسەنە قاتىسۋعا تاپسىرما الىپ شىعادى. قازاقستان مەن رەسەيدىڭ دوستاستىعى, تاتۋ كورشىلىگى تۇرعىسىنان كەلگەندە بۇل ۇنەمدى ءارى ءتيىمدى جوبا ەدى. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى دە سولاي ۋاعدالاسادى. ال ءبىراز مامان قۇبىردى باسقا ەلدىڭ جەرى ارقىلى تارتۋ تۇپتەپ كەلگەندە قازاقستاندى ەكونوميكالىق كىرىپتارلىققا ۇشىراتۋى مۇمكىن دەگەن دە بولجام ايتقان ەدى.
سول كۇننەن باستاپ مينيستر مەن قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلى ەكەۋىنىڭ اراسىندا كاسىبي تۇسىنىستىك ورنايدى, كەلە-كەلە جاقسى قارىم-قاتىناستا بولىپ كەتەدى, قىزمەتتەرگە كوتەرىلەدى. ءمينيستردىڭ مامان پىكىرىن مويىنداۋى, كىشىپەيىلدىگى ونىڭ ازاماتتىعى ەدى. كەيىن قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى بولعان نۇرلان بالعىمباەۆ تەڭىزدەر مەن مۇحيتتارعا شىعاتىن تىكەلەي جولى جوق قازاقستان ءۇشىن مۇنايدى شەتەلگە ساتۋعا شىعارۋدىڭ سول تۇستا وسى ستراتەگيالىق جولىن ويلاپ تاپقان قايىرگەلدى قابىلدين دەپ تالاي جەردە ۇنەمى ايتىپ ءجۇردى. ال نۇرلان بالعىمباەۆتىڭ وسى كىشىپەيىلدىك ازاماتتىق قاسيەتى قايىرگەلدىنىڭ ءوزى دە ادام تاعدىرىنا اسەر ەتە الاتىن ۇلكەن لاۋازىمدارعا كوتەرىلگەندە ۇنەمى ەسىندە ۇستاعان ومىرلىك ءبىر كرەدوسىنا اينالىپ كەتتى.
قايرەكەڭنىڭ ەلجاندى ازاماتتىق قاسيەتىنىڭ ءبىر سىرى ءسىرا, ونىڭ كوپبالالى ءوزارا باۋىرمال وتباسىندا, ۇلگىلى اتا-انا تاربيەسىندە وسكەندىگىنەن دە دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ول «قازترانسويل» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باس ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالعاندا ەكونوميكالىق الەۋەتى مول تازا وندىرىستىك كومپانيا الەۋمەت جايىنا دا ايرىقشا ءمان بەرۋدى ماڭىزدى مىندەت قاتارىنا قويدى. بۇعان ءوزىم كۋا بولعان بىرنەشە جايتتى مىسالعا كەلتىرەيىن.
كەزىندە زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قىزمەتىندە بولعاندا قازاقتار مول قونىستانعان استراحان وڭىرىنە دە ءمان بەرەدى, وسىندا اتاقونىستارىندا تۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزبەن كەزدەسەدى, بۇل وڭىردەن قازاق تاريحىندا ءىزى بار قانداي قايراتكەرلەر شىققانىنا, تاريحي ورىندارعا دەن قويادى. قۇرمانعازىنىڭ كەسەنەسىن, مۇراجايىن كورەدى. كۇي اتاسىنان باسقا تۇلعالار ەلەنە قويماعانىن اڭعارادى. قانداستارىمىزبەن ەتەنە اڭگىمە ۇستىندە بوكەي حاننىڭ ءوزىنىڭ جانە جاڭگىر حاننىڭ اناسىنىڭ بەيىتتەرىن انىقتايدى. كەڭەس زامانىندا قاراۋسىز قالعان بەيىتتەر كۇتىمسىزدىكتەن ابدەن توزعان ەكەن, قورشاۋلارى ب ۇلىنگەن. ەلدەستىرمەك ەلشىدەن, زياتكەر زاكەڭ استراحان گۋبەرناتورىنا جولىعىپ, سول جەردە ماڭگى دامىلداپ جاتقان قازاقتىڭ تاريحي تۇلعالارى باسىنا كەسەنە تۇرعىزۋ ماسەلەسىن كوتەرەدى, بۇل ىزگىلىكتى ىسكە قولداۋ جاساۋعا ۋادەسىن الادى.
وسى ورايدا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىندا باسشىلىق قىزمەتتە وتىرعان, كوڭىل سارايى كەڭ ازامات قايىرگەلدى قابىلدينگە دە حابارلاسادى, تاريحي ورىندى جاڭعىرتۋعا, زيراتتار باسىن كوتەرۋگە قارجىلاي كومەكتەسۋدى وتىنەدى. قازاقستاننىڭ اتىراۋ وڭىرىندە قۇرمانعازى اۋدانى ارقىلى وتەتىن ەكى ەل شەكاراسىنان قول سوزىم عانا جەردە (شەكارانى بەلگىلەۋدە شامالى عانا جەر الماسسا ءوز ەلىمىزگە قاراۋى دا مۇمكىن ەدى-اۋ), رەسەيگە قاراپ كەتكەن جەردە بوكەي حان كۇمبەزى مەن جاڭگىر حاننىڭ اناسىنا ماڭعىستاۋ گرانيت تاستارىنان تۇرعىزىلعان ەڭسەلى كەسەنەلەر وسىلاي بوي كوتەرەدى.
قازاقتىڭ ايگىلى ءۇش ءبيىنىڭ ءبىرى – وزبەك جەرىندە تاشكەنتتىڭ قاق ورتاسىندا تۇرعان تولە ءبيدىڭ كۇمبەزىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا دا قارجىلاي قولقابىس كورسەتۋدەن قايرەكەڭ تارتىنىپ قالمادى. بۇل ىسكە دە مۇرىندىق بولعان تاعى دا سول كەزدە قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ ەكەنىن اتاپ ايتۋ ءلازىم. «بىتەر ءىستىڭ باسىنا, جاقسى كەلەر قاسىنا» دەگەن وسى.
ءبىر كۇنى قايرەكەڭ ماعان تاڭەرتەڭ تەلەفون سوعىپ, «بۇگىن قاراعاندىعا بارۋىم كەرەك ەكەنىن بىلەسىز, رەتى كەلمەي تۇر, مەنىڭ ورنىما بارىپ كەلسەڭىز» دەدى. تىكۇشاقپەن اتاسۋعا باردىق, وندا جاڭا سالىنعان بالاباقشا ءسان-سالتاناتپەن اشىلدى, ىشىندە ءبارى بار, بۇعان «قازترانسويل» اق دەمەۋشىلىك جاساعان. اتا-انالار ريزا, اسىرەسە, بالالار شاتتىعىندا شەك جوق. قيانداعى دالادا زاماناۋي بالاباقشا نەگە كەرەك دەمەي, جوعارى دەڭگەيدە عيمارات سالۋعا قولىنان كەلىپ تۇرعاندا قامقورلىعىن اياماعان قايرەكەڭ سىرتتاي تالايدىڭ العىسىنا بولەندى. كەيىن وسى ۇلگىمەن تالاي وڭىردە زاماناۋي الەۋمەتتىك نىساندار سالىندى. سول ساپاردا جاڭاارقا جەرىندە ماڭگىلىك دامىل تاپقان حالقىمىزدىڭ ىرگەلى زيالى ازاماتى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ باسىنا بارىپ زيارات ەتۋدىڭ دە ءساتى ءتۇستى.
قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلىنىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى – تيىمدىلىگىنە سەنىمدى ەڭ كۇردەلى دەگەن جوبالاردى قولعا الۋعا تايساقتامايدى, بەينە مۇزدى مۇحيتتى ءتىلىپ جۇزەتىن مۇزجارعىش كەمەلەر ىسپەتتى. 2011 جىلى «قازترانسويل» اق ەلىمىزدەگى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ ىشىندە العاشقى بولىپ ءوز اكتسيالارىنىڭ ون پايىزىن حالىققا ساتۋعا شىعاراتىن بولدى, بۇل شارا حالىقتىق ءىرو دەپ اتالدى. ايماقتاردى ارالادىق, حالىققا اكتسيونەر بولۋدىڭ نە ەكەنىن, قانداي پايدا كورەتىندىكتەرىن تۇسىندىردىك. ءبىر كۇنى ءبارىمىزدى جيناپ, ءار باستامانىڭ ءوز ۇرانى بولۋى كەرەك دەگەن وي ايتتى. «جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس» دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى ۇرانعا لايىق پا دەپ سۇرادى. ءبارىمىز قۇپ كوردىك. كەمەل باسشى مول ىرىس دەگەن وسى.
تاعى ءبىر كۇنى ء«بىز وسى باستامامىزعا باتا الۋىمىز كەرەك, قالاي قارايسىڭ؟» دەپ مەنەن پىكىر سۇرادى. ء«جون» دەدىم. سونىمەن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, كەنجەعالي ساعاديەۆ اتالدى, قايرەكەڭ ءوزى فاريزا انامىزدى دا قوستى. وسىلايشا, ۇلان-عايىر ءىستىڭ الدىندا ۇلكەندەردىڭ باتاسىن الدىق. ەلدىڭ ابىرويلى ازاماتتارى سەنىپ وتىرعان بۇل جوباعا حالىق قالاي سەنبەسىن؟! باسشىنىڭ كەمەلدىگى مەن داستۇرگە, ۇلكەندەرگە دەگەن قۇرمەتى وسىلاي تاعى ءبىر رەت ونەگە بولدى.
ەلىمىزدە ء«بىر ەل – ءبىر كىتاپ» دەگەن يگىلىكتى شارا ءجۇردى. بۇل – جىلىنا ءبىر قالامگەردىڭ تانىمال شىعارماسىن ناسيحاتتاۋعا, كىتاپ وقۋعا تارتۋعا ارنالعان حالىقارالىق اكتسيا. «قازترانسويل» اق وسى شارانى قولداپ, مۇنى ءوز جۇمىسكەرلەرى اراسىندا قازاق ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋ جۇمىسىمەن ورايلاستىردى. 2013 جىلى اتىراۋدا قازاقتىڭ كورنەكتى قالامگەرلەرى – انام فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ جانە كەلەسى جىلى شىمكەنتتە سايىن مۇراتبەكوۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «جاسا, قازاق ءتىلى!» دەگەن اتاۋمەن كونكۋرستار وتكىزىلدى. سول كەزدە وندىرىستىك كومپانيانىڭ اقىن-جازۋشىلار شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋعا نە قاتىسى بار دەگەن دە پىكىرلەر ايتىلماي قالعان جوق. ال وسى شارالاردىڭ ءبارىنىڭ باسى-قاسىندا بىلايدا وندىرىستىك ماسەلەلەرى از ەمەس باس ديرەكتور قايىرگەلدى قابىلديننىڭ باس بولىپ ءجۇرۋى وڭىرلەردەگى كەيبىر باسشىلارعا ۇلگى بولدى. سول شارالاردى اشۋ ءسوزىن سويلەپ, ءوندىرىس پەن رۋحانياتتىڭ اجىراماس بىرلىگى, مەملەكەتتىك مارتەبەلى انا ءتىلىمىزدى قولداۋعا ارنالعان شارالاردىڭ ءمان-ماڭىزى تۋرالى تولعامدى وي ايتقان دا قايرەكەڭ بولدى.
باسشى بولۋ – تەك ۇلكەن جوبالارعا, ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە دەن قويۋ, باس قاتىرۋ ەمەس, كومپانيانىڭ ىشىندەگى ۇساق ماسەلەلەرگە دە ءمان بەرىپ, ولاردى تيىسىنشە شەشە الۋى. قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلى «قازترانسويل» اق-تا قىزمەتكەرلەردىڭ قامىن قارايلاپ, كوبىن باسپانالى قىلدى.
ءبىر كۇنى اپپارات باسشىسى رەتىندە مەنەن «بىزدە جۇمىس ىستەيتىن حالىقتىڭ باسىندا قازىر ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە نە؟» دەپ سۇرادى. «باسپانا» دەدىم. ايماقتارداعى جۇمىسكەرلەر دە باسپاناعا ءزارۋ ەكەنىن جەتكىزدىم. جۇمىسكەرلەرگە ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا ارنالعان ارنايى باعدارلاما جاساۋدى, قاجەتتىلىكتى انىقتاپ, ول ءۇشىن كەرەكتى قاراجاتتى قاراستىرۋ امالدارىن ۇسىندىم. بانكتەن كومپانيا اتىنان تومەن پايىزبەن نەسيە العان اركىم ءوز تاڭداۋىمەن جەر الىپ, ءۇي سالا ما, الدە دايىن پاتەر ساتىپ الا ما, وزدەرى شەشسە دەگەن پىكىرىمدى ايتتىم. قايرەكەڭ بۇل ويدى قۇپ كوردى. ءۇيى بولماعان ازاماتتىڭ كۇيى بولا ما؟! ءسويتىپ, وڭىرلەردەگى جۇمىسكەرلەرگە ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك جاسالعان ەدى.
جازدا جۇمىسكەرلەردىڭ بالالارىنىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋدى قولعا الدىق. بۇدان باسقا بالالاردى جاڭا وقۋ جىلىنا دايىنداۋ, كەرەك-جاراقتارىن اپەرۋدى دە كومپانيا اتىنان جاسادىق. ءبىرىنشى سىنىپقا بارعاندا كومپانيادان ءتاپ-ءتاۋىر سىي-سىياپات العاندارى تالاي بالانىڭ, ولاردىڭ اتا-انالارىنىڭ ەسىندە قالعان بولار-اۋ.
قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ەشقاشان ءوزىن وزگەلەردەن جوعارى ۇستاعان ەمەس جانە ماقتاعاندى دا جاقتىرا قويمايدى. ءوزىنىڭ اينالاسىنداعى ادامدارعا, كىم بولسىن, مەيلى ءىرى لاۋازىمدى, مەيلى كومەكشىسى, نە كولىك جۇرگىزۋشىسى بولسىن, بارىنە بىردەي كوزقاراس, بىردەي قارىم-قاتىناس ۇستانادى. «وتىرىك, وسەك, ماقتانشاق» دەگەن قاۋىپتى اۋرۋمەن اۋىرماۋ بۇگىندە سيرەك كەزدەسەتىن قاسيەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنى حاق. «ەكى قوشقاردىڭ باسى ءبىر قازانعا سىيمايدى» دەگەن ماقال دا بەكەر ايتىلماعان. الايدا قايىرگەلدى ماقسۇت ۇلىنىڭ تىعىز ارالاس-قۇرالاس تانىستارى كوپ, ارقايسىسى وزىنشە ءبىر توبە. قايرەكەڭ ءبىر-بىرىمەن داۋلاسىپ جۇرگەندەردى ءبىر داستارقان باسىنا جيناپ, ءوزارا سويلەستىرە, بىتىستىرە الاتىن. وسى قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا نەبىر كۇردەلى جوبالار بويىنشا كەلىسسوزدەردىڭ دە بىتىمگەرشىلىكپەن اياقتالۋىنا سەپتەسەتىن.
ول ءار ادامنىڭ جولىنا كەدەرگى بولماۋعا تىرىسادى. بۇل – كوشباسشىلارعا ءتان قاسيەت. رەنجۋى مۇمكىن, ادام عوي, بىراق ىشكى دۇنيەسىن سىرتقا شىعارمايدى. ەشقاشان بىرەۋدى جامانداپ, سىرتىنان وسەك ايتپايدى. دوس-جاراندارىنا ءار كەز ادال.
«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەندى حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. ەر مىنەزدى ەل اعاسى, ۋادەگە ءمارت, ىسكە جومارت قايرەكەڭنىڭ وسىنداي مەرەي جاسىندا شىرايىن شىعارا ايتۋ ورىندى دەپ ويلايمىن. وسى قايرەكەڭنەن ۇيرەندىم, كوردىم, الدىم دەي الاتىن كەم دەگەندە بەس قاسيەتىن ايتا الار ەدىم. ءبىرىنشىسى – ەڭبەكقورلىعى, ەكىنشىسى – ادامدى تىڭداي ءبىلۋى, ءۇشىنشىسى – مىرزالىعى, ءتورتىنشى – كوپشىلدىگى, بەسىنشىسى – كەڭدىگى. البەتتە, بۇل تىزىمگە باسقا دا قاسيەتتەرىن تىزبەكتەۋگە بولادى. ويتكەنى قايىرگەلدى قابىلدين سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى, تۇعىرى بيىك, ەلى ەلەۋگە لايىق, اباي اتامىز ايتقانداي, ىستىق قايراتتى, نۇرلى اقىلدى, جىلى جۇرەكتى ازامات.
الماس وڭعارسىنوۆ
