ايماقتار • 23 جەلتوقسان, 2022

ءبىر قىزىق قىران باپتاپ, اڭ اۋلاعان...

425 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كوكشە اسپانىندا قىران قۇستار قالىقتاپ, ەرلىك پەن ونەرگە ىنتىزار ەلدىڭ رۋحى اسقاقتاعان كۇن بولدى بۇل. «قانسونار» حالىقارالىق تۋرنيرىنە موڭعوليا, قىرعىزستان, تۇركيا جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىنىڭ ايتۋلى قۇسبەگىلەرى قاتىسىپ, باق سىناستى.

بۇقپا تاۋىنىڭ ەتەگىندە وتكەن ءدۇ­بىرلى دودا ەل تاۋەلسىزدىگىنە جانە جەرلەس بۇركىتشى ءماسىپ باتىرحان ۇلىن ەسكە الۋعا ارنالدى. ءسوز اراسىندا باي­راقتى باسەكەنىڭ 2017 جىلدان باستاپ حالىقارالىق مارتەبەگە يە بولعاندىعىن سىنالاپ ايتا كەتەلىك. اسىلىندا مۇن­داي ەل نازارىن وزى­نە اۋدا­را­تىن ايتۋلى جارىستى ۇيىم­داستىرۋ كونە دۇنيە­نىڭ كومبەسىن اشىپ, ۋاقىت توزاڭى تۇمشالاعان الاش­تىڭ عاجايىپ سالت-ءداستۇرىن قاي­تا تىرىل­تۋگە, بۇگىنگى ۇر­پاق كادەسىنە جارا­تۋعا, جاس تولقىننىڭ كو­كىرەگىنە ەجەل­گى سال-سەرىلەر ءداۋىرىنىڭ سالتانات سەزىمىن سەبەزگىلەۋگە ىقپال ەتپەك. ءارى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتىڭ ال­تىن ارقاۋىن بەكىتە تۇسۋگە دە سەپتىگى بار.

– قازاق حالقىنىڭ تاريحى وتە باي. كەيىنگى ۇرپاق ونى ۇمىتۋعا بولمايدى, – دەيدى وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەت بۋكۋباەۆ, – ۇلى دالانىڭ ۇلا­عاتى مەن رۋحاني بايلىعى شىمىرلاپ قايناپ, كەيىنگى جاستىڭ سۇيەگىنە ءسىڭۋى كەرەك.

بايراقتى باسەكە ۇلاعاتى مول ۇلت­تىق ءداستۇردى ناسيحاتتاۋعا كەڭ جول اشقان­دىعىن ايتا كەتۋگە ءتيىستىمىز. ءزاۋ بيىك­تە ەركىن سامعاعان قىران قۇس­تار كوڭى­لىڭدى جەلدى كۇنگى تەڭىزدەي تول­قىتادى ەكەن.

جارىس ءۇش كەزەڭمەن وتكىزىلدى. اۋەلى بۇركىت پەن سۇڭقارلاردىڭ سىرت­قى ءپىشىنى, تۇعىرعا قونىسى, بۇگىنگى اڭشىنىڭ كىلەڭ تەرىدەن تىگىلگەن, بىل­عارىمەن قاپتالعان جەڭىل, ىقشام, جىلى سپورتتىق كيىمدەرى ساراپقا سالىندى. قۇستاردىڭ كوك اسپاندا سامعاپ ۇشۋى, قۇسبەگىنىڭ شاقىرۋىنا وراي قايتادان ورالۋى ەكشەلدى. شىرعا تارتىلدى. ەڭ ءبىر قىزىقتى تۇس وسى بولدى. اق قاردىڭ ۇستىندە ساي-سايدى جا­عالاپ, جان ساۋعالار بۇتا ىزدەپ جوسىلا شاپ­قان قىزىل تۇلكى يەن دالادا ءبىر ۋىس وت زىمىراپ بارا جاتقانداي كورىنەدى ەكەن. قوس قاناتىن قومداپ, وقتاي اتىل­عان, بابى كەلىسكەن قىران اتقان وقتاي زاۋلاپ كەلىپ, وتكىر تۇياعىمەن ىلگەندەگى كورىنىس قايتالانبايتىن ءبىر قىزىق.

ەكى كۇندىك جارىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتى وبلىسىنان كەلگەن قۇسبەگى سەيىتجان ايان ۇزدىك دەپ تانىلدى, الماتى قالاسىنىڭ وكىلى ەسەنتاي سۇلتانسەرى ەكىنشى ورىندى يەلەن­سە, قاراعاندى وبلىسىنىڭ تۇر­عىنى بەردى­بەك سەز ءۇشىنشى ورىنعا ورنىقتى. «سۇڭقارمەن اڭ اۋلاۋ» اتالىمى بويىنشا الماتىلىقتار بايانتاي ەرمۇحان مەن سەيىتجان الماز جەڭىسكە جەتسە, استانالىق قۇسبەگى ەراسىل سەرىك­­بەك ۇلىنىڭ مەرەيى ۇس­تەم بولدى. قا­راعاندىلىق تاڭات وسپان­قۇلوۆ, اقمو­لالىق ءۋاليحان شىڭ­عىس, كەڭەس دار­حانداردىڭ دا ونەرىن اتاي كەتكەن ورىندى بولماق.

تۇركيانىڭ قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنداعى ەلشىسىنىڭ ءبىرىنشى كەڭەسشىسى تۋرحان ديلماچ ەكى ەل اراسىنداعى تاريحي جانە رۋحاني بايلانىستىڭ وزەك­تەس ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. ءسوز سو­ڭىندا زامانىندا قۇس ءتىلىن ءبىلىپ, ونەرىن ورىستەتكەن ءماسىپ باتىرحان ۇلى تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز ايتا كەتەلىك. 1930 جىلدارى قىران قۇسىنىڭ ارقاسىندا تۇتاس اۋىلدى اشتىقتان امان الىپ قالعان. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارى باعالى اڭ تەرىسىن ساتۋ­دان تۇسكەن قاراجاتتى ماي­دانعا كومەك رەتىندە بەرگەن. اتى اڭىزعا اينالعان تۇلعانى ەسكە الۋ ءۇشىن وسىنداي بايقاۋلار ءجيى وت­كىزىلەدى.

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار