ءبىلىم • 14 جەلتوقسان, 2022

ساۋلە راحمەتۋللينا: وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەرەرى مول

524 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك بولاشاقتا سۇرانىسى جوعارى بولاتىن 5 ماماندىقتى اتاعان ەدى. ونىڭ ىشىندە ينجەنەرلىك سالانى ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. بۇل رەتتە د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى سانالادى. وسىعان وراي, ونىڭ رەكتورى ساۋلە جادىگەرقىزى راحمەتۋلليناعا جولىعىپ, ءوزى باسقارىپ وتىرعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ جيناقتاعان تاجىريبەسى مەن الداعى جوسپارلارى جايلى ايتىپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك.

ساۋلە راحمەتۋللينا: وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەرەرى مول

– سۇرانىسقا يە ينجەنەرلىك كادرلاردى دايارلاۋدا قانداي ادىستەمەلەرگە سۇيەنەسىزدەر؟

– حح عاسىردا ادامزات بالاسى تۇسىنىكتى دە وڭاي بولجام جاساۋعا بولا­تىن زاڭدىلىقتارمەن ءومىر ءسۇردى. ول زاماندا ناقتى مو­دەل­دەر, ايقىن سحەمالار, تۇ­راق­تى باعدارلار بولدى. ءححى عاسىر باستالىسىمەن ورنىق­تىلىقتى تۇراقسىزدىق, بول­جام­دىلىقتى بەلگىسىزدىك, قارا­پا­­يىم­دىلىقتى كۇردەلىلىك, انىق­تىق­تى دۇدامالدىلىق الماس­تىر­­­دى. تەحنولوگيالىق جانە اق­­پا­راتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق دا­مۋ­داعى كۇرت سەرپىلىس قوعامدىق قۇرىلىستى ترانسفورماتسيالاۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋ ۇستىندە. «ۇزدىك تاجىريبە دە كەشە بولعان» دەگەن ءسوز قازىرگى الەمنىڭ وزگەر­مە­لىلىگىن ءدال بىلدىرەدى.

بەلگىسىزدىكتىڭ, كۇردەلىلىكتىڭ جانە ەكىۇدايلىقتىڭ ارتۋى وزگە دە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قۇ­رى­­لىمدار سياقتى, ءبىلىم ۇيىم­دارىنىڭ دا عىلىمي ماسەلەلەردى, الەۋمەتتىك مىندەتتەردى زامان سۇ­ر­ا­ن­ىسىنا ساي شەشۋى كەرەك ەكەنىن ايقىنداپ بەردى. جا­ڭا جاعداي ۋنيۆەرسيتەتتەردەن «بەلسەندى ءبىلىمى», «ارەكەت ءبى­لى­مى» بار, عىلىمي, ينجەنەرلىك-كون­سترۋكتورلىق, تەحنولوگيالىق جۇ­مىستى ورىنداي الاتىن, باسە­كە­لەس­تىككە قابىلەتتى ماماندار­دى دايار­لاۋدى تالاپ ەتەدى. سون­دىقتان, تەك ءبىر باعىتتا جۇر­مەي­تىن, قۇبىلمالى جانە مازاسىز الەمدە ءومىر سۇرۋلەرىنە تۋرا كەلەتىن مامانداردى دايارلاۋدى جوسپارلاپ وتىرعان ۋنيۆەرسيتەتتەر ءۇشىن بىلىمگە پراكتيكالىق تۇرعىدان باعىتتالعان ءتاسىل باس­تاپ­قى نەگىز بولۋى مۇمكىن.

ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا ورنا­لاس­­قان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەت كومانداسى ينجەنەرلىك كادر­لاردى دايارلاۋدى قالاي پايىم­داي­تىنىن ءتۇسىندىرىپ وتسەم دەي­مىن.

ينجەنەرلىك ءبىلىم ەلدىڭ ەكو­نو­­ميكالىق الەۋەتىن قالىپ­تاس­­­تى­رادى. ەندەشە, ءبىلىم ساپا­سى­نىڭ ارتۋى ەكونوميكا مەن ءوندىرىستىڭ جەدەل دە قارقىندى وزگە­رۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ۋني­ۆەرسيتەتتەن قانات قاعىپ ۇش­قان تۇلەك ەرتەڭگى كۇنگە, تەحنو­لو­گيا­لىق جانە وندىرىستىك ۇردىستەرگە ىقپال ەتىپ, ەلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىممەن قاراۋعا ءتيىس. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ۇم­تى­لىسى, جوسپارى مەن مىن­دەت­تەرى دە وسى ماقساتتاردى كوز­دەۋى شارت. شقتۋ – بۇل مىن­دەت­تەرگە قول جەتكىزۋى ءۇشىن اۋەلى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءوزى دامۋى كە­رەك­تىگىن تۇسىنەتىن, الەۋمەتتىك اكا­دەميالىق قوعامداستىقتىڭ جە­تىس­تىكتەرىنە باعىت ۇستاعان وقۋ ورنى. بۇل قوعامداستىقتىڭ مۇشەسى بولۋ – كۇردەلى, بىراق جۇزەگە اسىرۋعا تۇرارلىق ءىس.

قازىر شقتۋ – ورتالىق­ ازيا­داعى حالىقارالىق ستان­­دارت­تار مەن CDIO (Conceive-Design-Implement-Operate/ويلاپ تابۋ-ازىرلەۋ-ەنگىزۋ-باسقارۋ) باستاماسى نەگىزىندە ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋ تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىراتىن جالعىز ۋنيۆەرسيتەت. باستامانىڭ ماقساتى – قازىرگى قۇبىلمالى جاعدايلاردا (VUCA الەمى جانە Bani الەمى دەپ اتالاتىن) كۇردەلى وبەكتىلەردى, پروتسەس­تەر مەن جۇيەلەردى جوسپارلاۋعا, جوبالاۋعا, وندىرۋگە جانە قول­دا­نۋ­عا قابىلەتتى تۇلەكتەردى دايار­لاۋ. CDIO جوباسىنا قاتىسۋ­شى­لار – ءبىلىم بەرۋدەگى تەوريا مەن پراكتيكا اراسىنداعى قاي­شىلىقتاردى جويۋ ارقىلى ين­جەنەرلىك ءبىلىم بەرۋدى جەتىل­دىرۋ تۇجىرىمداماسىن ەنگىزەتىن ءىرى حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ جوباسى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت ۇلىبريتانيا, اقش, اۋستراليانىڭ تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا قو­­سى­­لىپ, وسى جاھاندىق باستا­ما­نىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى.

 بۇل جوبا CDIO ستاندارتتارىنا سايكەس ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن جا­­ڭارتۋعا مۇمكىندىك بەردى: بار­­­­­لىق ەلەمەنت قۇزىرەتتىلىك جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرى ورتا­­لىقتارى ارقىلى ستۋدەنت­تەر­دىڭ ينجەنەرلىك بىلىكتىلىگىن, پراك­­­تيكالىق ءبىلىمى مەن زەرتتەۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا با­عىت­تالعان.

CDIO-عا قاتىسۋشىلاردىڭ باس­تاماسىن قولداۋ, بىرىنشىدەن, شى­عىس قازاقستاننىڭ جەتەكشى كاسىپورىندارى – «ماشزاۆود» جشس, «قازمينەرالس اقتوعاي» جشس, ء«ۇلبى مەتاللۋرگيا زا­ۋىتى» اق, «كازتسينك» جشس, «وسكەمەن وندىرىستىك ارما­تۋرا زاۋىتى» اق جانە باسقا­لار­مەن تىعىز سەرىكتەستىك بايلا­نىس ور­نا­تۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەكىن­شى­دەن, ينجەنەرلىك كادر دايار­لاۋدىڭ 60 جىلدىق تاجىريبەسى بىزگە قازاق­ستاننىڭ بارلىق جوعارى وقۋ ورنى پايدالانا الاتىن «وزىق ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق مودەلىن» ازىرلەۋشى بولۋعا قۇقىق بەرەدى. وسىلايشا, شەتەلدىك ۇيىم­دارمەن جانە جەرگىلىكتى ون­دى­رىسپەن ىنتىماقتاستىقتا جي­ناقتاعان تاجىريبەمىزدى بۇكىل ور­تالىق ازيامەن بولىسە الامىز. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت بۇل سالادا ءىزاشار بولىپ وتىر.

– شىعىس قازاقستاننىڭ «قازاقستان يندۋسترياسىنىڭ جۇ­رەگى» اتانۋىنا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان ءىرى كاسىپورىن­دار­دى اتادىڭىز. ءسىز باسقارىپ وتىر­عان جوعارى وقۋ ورنى ولار­مەن قالاي بايلانىس ورناتىپ وتىر؟

– البەتتە, ۋنيۆەرسيتەت وبلىس كاسىپورىندارىمەن, بيزنەس وكىلدەرىمەن وتە ۇزاق, تىعىز جانە ءونىمدى بايلانىس ورناتىپ وتىر. ارىپتەستەر ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭعىرتۋعا بەلسەندى قاتىسىپ, وقۋ پروتسەسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ءوز رەسۋرستارى مەن ءوندىرىس الاڭدارىن ۇسىنادى, باعدارلامالاردىڭ تا­جىري­بەگە نەگىزدەلۋىن كۇشەي­تەدى. ستۋ­دەنت­تەر ء«ۇلبى مەتاللۋر­گيا زاۋىتى», «كەمونت», «قا­زاق­تەلەكوم» اكتسيونەرلىك قوعام­دا­رىندا, «وسكەمەن جەو», وسكە­مەن كوندەنساتور زاۋىتىندا, «كاز­تسينك», «قازاقمىس» كورپوراتسياسىندا, «باقىرشىق تاۋ-كەن ءوندىرۋ كاسىپورنىندا» جانە باسقالارىندا تاجىريبەدەن وتەدى; وقۋ باعدارلاماسىنىڭ ءبىر بولىگى ولاردىڭ تسەحتارى, زەرتحانالارى مەن بولىمدەرىندە ىسكە اسىرىلادى جانە قوسارلى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

ينجەنەرلىك كادر دايارلاۋ بو­­يىنشا ىنتىماقتاستىقتان بولەك, اتالعان كاسىپورىندار ءۇشىن عىلىمي تەحنولوگيالاردى گەنە­راتسيالاۋدى جۇزەگە اسى­­­­­رىپ, ءوڭىر مەن ەلدى دامىتۋ ءۇشىن جاڭا فورماتسياداعى كوم­پا­­­نيا­لاردى قۇرۋ شارتتارىن قا­لىپ­تاس­تىرامىز.

شقتۋ عىلىمدى يندۋستريا­مەن بىرىكتىرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىك­تە­رىن كورسەتىپ وتىر. ماسەلەن, سەرىكتەستەرمەن ءوزارا ءىس قيمىلدىڭ نەگىزگى فورماتى – كادر دايارلاۋ جانە گەولوگيا, گەولوگيالىق بارلاۋ, مەديتسيناداعى ءادديتيۆتى تەحنولوگيالار, اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ ادىستەرى, كومىرتەك قاۋىپسىزدىگى سىندى باعىتتار بويىنشا RnD جوبالارىن ىسكە اسىرۋ. شقتۋ عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋلەرى TRL 7-8 دەڭگەيىنە دەيىن ءوسىپ وتىر. ياعني پروتوتيپتىك ونىمدەردى, تەحنولوگيالاردى جانە ەنگىزۋگە دايىن ادىستەمەلەردى قولدانۋعا دەيىن.

ادەتتە, وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەر ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ تەحنولو­گيالارىن دامىتۋ, عىلىمي مەك­تەپتەردى قولداۋ شارالارىنا جۇ­گىنىپ, شەكتەۋلى رەسۋرستار جاع­دايىندا ءومىر سۇرۋگە ءماج­بۇر. سوعان قاراماستان, ولار كەيبىر كورسەتكىش بويىنشا ەلوردالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردەن وزىپ ءجۇر.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي-تەح­نيكالىق ينفراقۇرىلىمى قازاق­­ستان ونەركاسىبىنىڭ تەحنو­لو­گيالىق مىندەتتەرىن شەشەتىن 14 قۇزىرەتتىلىك جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرى ورتالىعى مەن 53 زەرتحانادان تۇرادى.

جەتەكشى عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تي­تۋتتارىمەن ىنتى­ماق­تاس­تىق زەرت­تەۋ جۇمىس­تارىنىڭ جوعارى دەڭ­گەيىن قامتاماسىز ەتىپ, سەر­پىندى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جانە كادر دايارلاۋدى جوعارى دەڭ­گەيدە جۇزەگە اسىرۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەدى. ماسەلەن, اكادەميك ن. د. باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي ورتالىعىمەن بىرلەسىپ, «دياگنوستيكانىڭ تيىم­دى­لىگىن ارتتىرۋ, جاراقاتتار, جا­را­قاتتار سالدارىن, اياق-قول, ومىرتقا جانە جامباس اۋرۋلارىن ەمدەۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋ جانە عىلىمي نەگىزدەۋ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە. ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى گەولوگيا عىلىمدارى ينستيتۋتى «پايدالى قازبالار كەن ورىندارىن انىقتاۋ پەرسپەكتيۆاسى بار قازاقستان قۇرىلىمدارىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن عىلىمي باعالاۋ» جوبامىزعا قاتىسادى.

شقتۋ تەحنولوگيالىق دامۋ باعدارلاماسىن حالىقارالىق سەرىكتەستەر دە قولدايدى. ولار – كولورادو تاۋ-كەن مەكتەبى, ماس­ساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينس­تي­تۋتى (اقش), كەرتين ۋني­ۆەر­سيتەتى (اۋستراليا), ۆروتسلاۆ پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (پولشا), وبۋدا ۋنيۆەرسيتەتى (ماجارستان), ميفي ۇلتتىق يادرو­لىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى, تومسك پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەر­سيتەتى (رەسەي) سياقتى 20 شەتەلدىك تەحنولوگيالىق جوعارى وقۋ ورنى.

تاعى ءبىر جاقسى جاڭالىقتى بولىسسەم دەيمىن. بيىل قازان ايىن­­دا ۋنيۆەرسيتەت دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن «Smart engineering» قۇزىرەتتىلىك ورتالىعىن قۇرۋ ءۇشىن 422 ميلليون تەڭگە قارجى الدى. جوبا اياسىندا كونسورتسيۋم قۇرىلىپ, وعان شقتۋ-دان بولەك, وتاندىق «مايلى داقىلداردىڭ تاجىريبەلىك شارۋاشىلىعى» جانە «قوستاناي اگرومەحانيكالىق زاۋىتى» سياقتى كومپانيالار قا­تىستى. تەحنولوگيالاردى كوم­مەر­تسيالاندىرۋعا مۇمكىندىك بە­رەتىن عىلىم مەن بيزنەستىڭ كووپەراتسياسى – ەل دامۋىنىڭ ەڭ سە­نىمدى جانە دۇرىس جولى.

باعدارلامالىق-ماقساتتى قار­جىلاندىرۋ جوبالارىن جۇ­زە­گە اسىرۋ, 20 گرانتتىق زەرت­­تەۋ جۇمىسىن ورىنداۋ – ءوڭىر كا­سىپورىندارى پروبلە­ما­لا­رى­نىڭ شەشىمى بولماق. ول مىقتى قولدانبالى عىلىمدى قالىپتاستىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جالپى بيۋدجەتىندە عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ ەلەۋلى ۇلە­سىن, ياعني 18 پايىز دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتەدى.

5555

– جەتىستىكتەرىڭىزگە قۋانىش­تىمىز. دەگەنمەن, وڭىرلىك ۋني­ۆەرسيتەت رەتىندە قانداي قيىن­دىق­تارىڭىز بار؟

– مەن اڭگىمەلەگەن يدەيالار مەن جوبالار وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارىنە ءتان قيىندىقتار – كادر رەسۋرسىنىڭ شەكتەۋلىلىگى, جاس­تار­دىڭ ورتالىق قالالارعا كەتۋى جاعدايىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جالپى, وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ءىرى قالالاردىڭ جوو-لارىمەن باسەكەلەسۋ وڭاي ەمەس. تەحنيكالىق ماماندىقتار بو­­­­يىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى, نەگىزىنەن, الماتى مەن استانانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا شوعىرلاندىرىلادى. ال ينجەنەرلىك كادرلاردى دايار­­­­لاۋ ءۇشىن تاجىريبەگە باع­دار­­­لان­عان تەحنيكالىق بازا جانە قا­زاقستان وڭىرلەرىندەگى وندى­رىس­پەن تىعىز بايلانىس قا­جەت. دەمەك مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپ­سىرىسىنىڭ ەكو­نوميكا سالالارىنا كادرلار دايارلاۋ مىندەتى ءىشىنارا عانا ورىن­دالادى.

ەندى ءبىلىم بەرۋ باعىتىن وزگەر­تۋ كەرەكتىگىن تۇسىنگەندەيمىز. تارقاتا ايتساق, ەكونوميكا سەكتورلارىن دامىتۋدى تاڭداۋ 18 جاستاعى تالاپكەرلەرگە بايلانىستى بولىپ, ال وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورىندارى كونتينگەنت تاپ­شى­لىعىنا ۇشىراپ, وڭىرلەر ءوندىرىسى مەن ونەركاسىبى بىلىكتى كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە تاپ بولىپ وتىرعان قازىرگى كەزدە جاعدايدى وزگەرتۋ قاجەت دەگەن تۇسىنىك پايدا بولدى.

عىلىم جانە جو­­­­عار­­­ى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ: «ۇكىمەت وڭىر­لىك جو­عارى وقۋ ورىن­­­دارىن جاڭ­عىر­تۋعا, ولار­دىڭ ءرولىن ارت­تى­رۋعا با­سىمدىق بەرەدى» دەگەنى ءبارىمىزدى قۋانت­­تى. ءوڭىر­­دىڭ ونەركاسىپ قا­­­­جەت­­تىلىك­تە­رىنە سايكەس بەلگىلى ءبىر سالا­لار­دا ماماندار دايار­لاۋدى رەگ­لامەنتتەيتىن كا­سىپ­تەر­دىڭ وڭىرلىك اتلاسى جاڭ­عىرتۋ قۇ­را­لىنا اينالادى. مۇن­داي جاع­­دايدا جەرگىلىكتى تالاپكەر باس­قا قالالار مەن ەلدەردە ءبى­لىم الۋعا ۇمتىلماي, ءوز ۋني­ۆەر­­سيتەتىندە ءبىلىم الاتىنىن جانە ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇ­­مىسقا ورنالاسۋعا كەپىلدىك بەرىلەتىنىن تۇسىنەدى. ءوڭىر ەكونو­ميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا سايكەس تەحنيكالىق ماماندىقتار بو­يىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن كۆوتالاۋ ەكونومي­كا مەن ونەركاسىپتەگى جاڭا تە­تىك­تەردى قامتاماسىز ەتەدى دەپ وي­لايمىز.

– كەيىنگى كەزدە اكادەميالىق ورتادا بارلىق قۇرىلىم مەن ۇيىمنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەرشىلىگى ماسەلەسى ءجيى تالقى­لانىپ ءجۇر. ۋنيۆەرسيتەت قو­عام­عا قالاي اسەر ەتە الادى؟ بۇل باعىتتا قانداي باستاما­لا­­رىڭىز بار؟

– وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, ۋنيۆەرسيتەت ميسسياسى – ءبىلىم جانە عىلىم. ءۇشىنشى ميسسيا – جەر­گى­لىكتى قوعامنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى. شقتۋ وزىق ءبىلىم بەرۋ باعىتتارى مەن عىلىمي زەرتتەۋ­لەر جۇرگىزەتىن ورىن عانا ەمەس, الەۋمەتتىك ماڭىزدى مىندەت­تەر­دىڭ شەشىمىن بىرلەسىپ ىزدەيتىن ۇجىمدىق كرەاتيۆتىڭ اشىق الاڭى. ءبىز ۇكىمەتتىڭ كومىرتەكتى بەي­­تاراپتىققا قول جەتكىزۋ تۋرا­لى باستاماسىن قولداپ, «اۋماق­تى كەشەندى باعالاۋ ارقى­لى كومىر­تەك­تى بەيتاراپتىق» جوباسىن ۇسىنىپ وتىرمىز. عالىم­دارىمىز پارنيكتىك گاز كوزدەرىنە تۇگەندەۋ جۇرگىزىپ, اۋماق­تاردىڭ ءوزىن ءوزى تازارتۋ قابىلەتى مەن اتموسفەرالىق پرو­تسەس­تەرىن ەس­كەرە وتىرىپ, ونىڭ الەۋەتىن با­عالاۋ ادىستەمەسىن نە­گىز­­دەيدى. ناتي­جەسىندە, كومىر­تەگى بويىنشا اۋماقتاردىڭ قارا­پايىم دا تۇسىنىكتى مودەلى جاسالادى.

تاعى ءبىر ۋاقتىلى جوبا – ەلەكتروندى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ بويىنشا ستارتاپ. پلاستيكتى ۇساقتاۋ جانە ونى قايتا پايدالانۋ ءۇشىن ەلەكتروندىق پلاتانى تالدايتىن شاعىن جەلى ازىرلەندى. ماتەريالداردى دۇرىس تۇتىنۋ, ۇنەمدەۋ جانە قايتا وڭدەۋ ور­نىق­تى دامۋ پرينتسيپتەرىن جۇزە­گە اسىرۋعا, قورشاعان ورتا رەسۋرس­تارىن ۇنەمدەۋگە, الەمگە ەكولو­گيا­­لىق كوزقاراس مادەنيەتىن قا­لىپتاستىرۋعا جول اشادى.

بيىل ۋنيۆەرسيتەتتە جاستار كاسىپكەرلىگىن قولداۋ بويىن­شا «انگار» جوباسى ىسكە قوسىلدى. «بيونيكالىق قول», «گيدرو­پو­ني­كالىق جاسىل جەم», «وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتى» جوبالارى – قوعام ءومىرىن وزگەرتۋگە باعىتتالعان ستارتاپ ناتيجەلەرى.

سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت Well-being حالىقارالىق تاجىري­بە­لە­رىنە نەگىزدەلگەن عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى, بوس ۋاقىت جانە شىعارماشىلىق ءۇشىن بارىنشا قولايلى ورتا قۇرۋعا مۇم­كىندىك جاساۋعا ۇمتى­لىپ وتىر. «شقتۋ Otbasy – ىرىس-بە­رەكە ايماعى «Well-being» جو­باسى تابىستى جۇمىس ىس­تەۋدە. كورپوراتيۆتىك مادەنيەت قاعي­داتتارى بويىنشا قولداۋ كور­سە­تىلەدى. جوبا پرەزيدەنت جا­نىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكا­دەمياسىندا وتكەن «Qazaqstan Project Manadgment Awards-2022» فورۋمىندا قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جوبالارى اراسىندا ۇزدىك دەپ تانىلدى.

ۋنيۆەرسيتەتتە قالىپتاسقان قۇندىلىقتار – ءوزىن ءوزى دامىتۋ, جانعا جايلى ەڭبەك جانە ەموتسيالىق ورتا, كورپوراتيۆتىك بىرلىك, سانالى تۇتىنۋ, سالاماتتى ءومىر سالتى جانە ەڭبەك قۇندىلىقتارى. ستۋدەنتتەردىڭ جايلى جاتاقحانالاردا تۇرىپ, زاماناۋي زەرتحانالاردا ءبىلىم الۋعا, بوس ۋاقىتتارىن كلۋبتار مەن ۇيىرمەلەردە وتكىزۋگە, فيتنەس-زالداردا جانە سپورت الاڭدارىندا سپورتپەن اينالى­سۋعا قاجەتتى مۇمكىندىكتەرى بار. پسيحولوگيالىق جەڭىل­دىك كا­بينەتى ۋنيۆەرسيتەت كوماندا­سى­نىڭ كەز كەلگەن مۇشەسى ءۇشىن ارقاشان اشىق. قىزمەتكەرلەر مەن ستۋدەنتتەردىڭ قارجىلىق ساۋات­تىلىعىن, ەموتسيالىق ور­نىق­تىلىعىن ارتتىرۋعا ارنال­عان وقىتۋ سەمينارلارى مەن ترەنينگتەر وتكىزىلەدى. بەلسەندى ۆو­لون­تەرلىك جانە قايىرىمدىلىق قىزمەت ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ­عا باعىتتالعان.

شقتۋ-دا جان-جاقتى دامۋ, اشىق قارىم-قاتىناس, ناتي­جەلى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قو­لايلى ورتا قۇرىلىپ, جە­تىل­­دىرىلۋ ۇستىندە. ءبىز جاس­تاردى, بيزنەستى, يندۋستريانى ءوز ورتا­مىز­عا شاقىرامىز. قازاق­ستاندى وركەندەتۋ جولىندا ىن­تى­­ماق­تاس­تىق ورناتىپ, كۇش-جىگە­رى­مىزدى بىرىكتىرۋگە ارقاشان دا­يىنبىز!

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

مەرەي قاينار ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار