وقيعاعا ورايلاس وي
قالپەن ەسەتوۆ,
«اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز-ساۋدا پورتى» ۇك» اق نورمالاۋ جانە ەڭبەكاقى ءبولىمىنىڭ باسشىسى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويۋدى ۇلكەن تاريحي وقيعا دەپ ەسەپتەيمىن. ەلباسى 20 جىل بويىنا ايتىپ كەلگەن يدەيا ءوزىن جان-جاقتى تانىتىپ, مويىنداتقاندىقتان كەيىن قابىلداندى دەپ ويلايمىن. الىپ عالامدىق ءوزگەرىستەر, ءتۇرلى داعدارىستار كيلىككەن زامان وتىندە كورشى ەلدەر ءوزارا تاتۋ بولىپ, ءبىر-بىرىمىزگە كومەكتەسە تىرلىك ەتكەنىمىز دۇرىس. قازاقستاندا جىلىنا 80 ملن. توننا مۇناي وندىرىلەدى, سونىڭ 13-15 ملن.-ى عانا ىشكى قاجەتتىلىكتەرگە جۇمسالادى, ال 20-30 ملن. تونناعا تارتا بيدايدىڭ 10 ملن. تونناسى قازاقستاندىقتاردىڭ تۇتىنۋىنا جەتىپ جاتىر. وزىمىزدەن ارتىلعان نەمەسە ءوزىمىز وندىرگەن دۇنيەلەردى ساتۋ ءۇشىن لايىقتى سەرىكتەس كەرەك-اق قوي.
ەندى رەسەيمەن كەدەندىك سالىق الىنىپ تاستالادى. بۇل نارىقتىق قاتىناستىڭ ەركىن جۇرۋىنە جول اشادى. وسىدان 5-6 جىل بۇرىن «كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيەسى» ءبولىمىن اشتىق. بۇل ءوزىمىز جاقسى بىلەتىن ماي قىزمەتى سەكىلدى, كەمەلەردىڭ ءجۇرىسىن, قوزعالىسىن رەتتەپ, قاداعالاۋمەن اينالىسادى. وسى بولىمدە جۇمىس جاسايتىن شتۋرمانداردى رەسەيدەن الدىردىق. قازىر ولار ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس جاساۋدا. ولاردىڭ ديپلومدارىمەن بىزدە جۇمىس جاساۋ, كۆوتا ماسەلەسى قيىندىق تۋدىرعان ەدى, ەندى بۇل ماسەلە دە ءوز شەشىمىن تابادى. سوندىقتان, وداق دەگەنگە ۇرەيلەنىپ ەمەس, جاقسىلىقتارعا جەتكىزەدى دەگەن ۇمىتپەن قاراۋ كەرەك.
اقتاۋ.
وقشاۋلانۋ كىم-كىمگە دە ءتيىمسىز
ايگۇل كەمەلباەۆا,
جازۋشى.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ەۋرازيالىق وداق تەك ەكونوميكالىق بولۋى كەرەك دەپ باسا ايتتى. ەلىمىزدىڭ وركەندەۋى مەن كوكجيەگى, مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن دامۋىن ويلاساق, بىزگە ۇلكەن نارىق كەرەك ەكەنى اقيقات. سول جاعى كەڭەيەدى دەسەدى. ەكونوميست-ساراپشى ەمەسپىن, بىراق ونىڭ پايدالى جاقتارى كوپ بولاتىنىن تۇيسىگىم سەزەدى.
ءيا, بۇگىندە الەم تۇتاس جاڭعىرۋدا. وسى ورايدا, بۇل وداق تەك ينتەگراتسيالىق نەگىزدەگى ەكونوميكالىق بىرلەستىك بولىپ قالادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. دەموكراتيالىق باعىتتا دامىسا, پايداسى شاشەتەكتەن ەكەنى تاعى انىق.
اۋەلى جاراتۋشى ءبىر قۇدايدىڭ قۇدىرەتىمەن ۇلتتىق رۋح پەن قورعاۋشى ۇلى كۇشتەردى شاقىراتىن يماننىڭ كۇشەيۋى قازاق حالقىن قانداي قاۋىپتەن بولسىن امان ساقتاپ, الىپ شىعۋعا ءتيىس.
استانا.
ينتەگراتسيادان ۇتارىمىز كوپ
مۇحامەت ايازباەۆ,
«پەتروپاۆل قۇبىر زاۋىتى» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
استانا قالاسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلۋىن جۇرەكجاردى قۋانىشپەن قارسى العانداردىڭ ءبىرى ەكەنىمدى جاسىرمايمىن. قازاقتا «ارالاسپاسا اعايىن دا جات بولادى» دەگەن تاماشا قاناتتى ءسوز بار. بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ داۋىرىندە بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساۋ ارقىلى عانا قيىندىقتاردى جەڭەتىنىمىزدى تۇسىنەتىن مەزگىل جەتتى. سول سەبەپتى 170 ميلليون ادامدى بىرىكتىرەتىن الەۋەتى زور تۇتىنۋ نارىعىنا ايقارا جول اشىلىپ, الىپ ينتەگراتسيا شەڭبەرىندە ەكونوميكالىق, ساۋدا-ساتتىق بايلانىسىنىڭ جاڭاشا ءتۇزىلىم الاتىنىنا سەنىمدىمىن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى كورشى مەملەكەتتىڭ ومبى, تۇمەن, قورعان وڭىرلەرىمەن شەكتەسەدى. وداق كەزىنەن بەرى ساۋدا-ساتتىق بايلانىسىمىزدى بىلاي قويعاندا, اعايىندارىمىز, قۇدا-جەكجاتتارىمىز تۇراتىندىقتان, «اۋىلىمىز ارالاس, قويىمىز قورالاس». قازىر ولاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋ, كەلىپ-كەتۋ ماسەلەلەرى الدەقايدا جەڭىلدەنىپ, وزدەرىن ءبىر ەلدە ءومىر سۇرەتىندەي ەركىن سەزىنەدى. مۇنى ءبىر ارتىقشىلىق دەسەك, ەكىنشىدەن, ۇيلەستىرىلگەن ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ارقاسىندا تاۋارلاردىڭ, قىزمەتتەردىڭ, كاپيتال مەن جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىن قوزعالىسىنا مۇمكىندىكتەر تۋدىرىلدى. ءۇش مەملەكەتتىڭ پرەزيدەنتتەرى دە تەرريتوريالىق تۇتاستىققا ەشقانداي نۇقسان كەلمەيتىنىن, ساياسي مىندەتتەر قويىلمايتىنىن, وداقتىڭ باستى ماقساتى ءبىرىڭعاي رىنوك ءتۇزۋدى, ەكونوميكالىق ستراتەگيالىق الەۋەتتى ارتتىرۋدى, ينتەگراتسيالىق قارىم-قاتىناستار كوكجيەگىن كەڭەيتۋدى دىتتەيتىنىن مالىمدەدى.
ءبىزدىڭ كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ باسىمدىقتارىن ايقىن سەزىنىپ وتىر. شىنى كەرەك, ەل ىشىندە دايىن ونىمدەرىمىزدى وتكىزە الماي تىعىرىققا تىرەلگەن كەزدەرىمىز كەزدەسكەن. سويتسەك, كورشى ەلدەن بولات قۇبىرلارعا دەگەن سۇرانىس ءبىز ويلاعاننان دا مول بولىپ شىقتى. قۇبىرلارعا ىشتەن شىرۋگە قارسى قورعانىس قاباتى ورناتىلىپ, سىرتىنا جىلۋ وتكىزبەيتىن پەنوپوليۋرەتان ورالىپ, ساپا جايىنا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. ناتيجەسىندە قازاقستانمەن قاتار رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ دا ساپالىق تالعامىنا ساي كەلەتىن ونىمدەر برەندىنە يە بولدىق. كاسىپورىننىڭ قادامدارى چەليابى مەتالل وڭدەۋشىلەرىنىڭ دە ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ, 3 مىڭ توننا جىكسىز بولات قۇبىرلارىن ساتىپ الدى. “اچيمگاز” اق 12 شاقىرىم قۇبىرمەن جابدىقتاۋ شارتىن جاساستى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
كەلەشەكتىڭ كەمەل كەلىسىمى
اسەل بيمىرزاەۆا,
اتاتۇرىك اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيانىڭ مۇعالىمى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلعان كۇندى تاريحي كۇن دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل اتالعان شارت قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس سىندى ءۇش ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا, اسىرەسە, كولىك, ەنەرگەتيكا, اگروونەركاسىپ سالالارىنىڭ تەڭ قۇقىقتى دامۋىنا, شىنايى باسەكەلەستىكتى ورىستەتۋگە ۇلكەن ىقپالىن تيگىزەدى دەگەن سەنىمنەن جاسالعان دۇنيە دەپ بىلەمىن. قازىرگى تاڭدا ەلدەردى ەكونوميكالىق مۇددە جيىرەك توعىستىرۋدا دەسەك, بۇل تۇرعىدا جاسالاتىن يگىلىكتى شارالار دا ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن قىزمەت ەتەتىنىن ايتۋىمىز كەرەك.
اتالعان يدەيا – قاجەتتىلىگى دالەلدەنىپ, ءتيىمدى تۇستارى جان-جاقتى سارالانعان قوزعاۋشى كۇش. شەتەلدەرمەن ۇدايى ەكونوميكالىق قاتىناستا, بايلانىستا بولۋ ساۋدا-ساتتىقتىڭ, نارىقتىڭ, ءوندىرىستىڭ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, سايىپ كەلگەندە, ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەرتەڭى ەرەن ەكەنىن كورسەتكەندەي. سوندىقتان دا ەلىمىزدىڭ وركەندەپ وسۋىنە مول ىقپال ەتەتىن وداقتىڭ كەلەشەگى كەمەل بولعاي دەگىم كەلەدى.
تۇركىستان.
