«داراق ءبىر جەردەن كوگەرەدى», دەيدى اتام قازاق. بۇل ءسوز كوبىنە ءبىر سالاعا سانالى عۇمىرىن ارناپ, سونىڭ قىزىعى مەن شىجىعىنا ءتوزىپ, تۇبىندە سودان راحات تاپقان ادامدارعا قاراپ ايتىلاتىن سەكىلدى. وسىنداي جانداردىڭ ءبىرى, وتىز جىلدان استام ءومىرىن ەلىمىزدىڭ عارىش سالاسىنا ارناعان ءارى ءالى دە سول باعىتتا ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن ابزال ازامات ەرعازى نۇرعاليەۆ.
ءيا, عارىش دەگەن كەزىمىزدە كوز الدىمىزعا بىردەن عارىشكەرلەر مەن زىمىراندار لەگى كەلەرى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە, الەمگە ايگىلى بايقوڭىر كەشەنى دە قوسارلانا ەسكە تۇسەدى. بۇگىنگى كۇندەرى قۇرىلعانىنا ەلۋ توعىز جىلدىعىن اتاپ وتىرعان بايقوڭىر سەكىلدى دۇنيەجۇزىندەگى ءبىرىنشى عارىش ايلاعىنان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن تۋعان وسى كەشەن ارداگەرى – لەنينسك قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ەرعازى نۇرعاليەۆ 1977-1979 جىلدار ارالىعىندا كسرو قورعانىس مينيسترلىگى قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ 130-بولىمشەسىندە مەرزىمدى قىزمەتتىڭ وفيتسەرى قىزمەتىن اتقارادى. سونىمەن بىرگە, بايقوڭىر عارىش ايلاعىنىڭ ۇشىرۋ, تەحنيكالىق كەشەندەرىندە سالىنىپ جاتقان نىساندارىندا جۇمىس ىستەيدى. ال 1979-1989 جىلدارى عارىش ايلاعى باستىعىنىڭ قاراماعىنداعى ءتۇرلى لاۋازىمداردا ەڭبەك ەتىپ, وسىنداعى كۇردەلى قۇرىلىس باسقارماسىنداعى جوبالىق بيۋرونى باسقارادى. 1995 جىلى بايقوڭىر عارىش ايلاعىن قولدانۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن تالاپتارى تۋرالى كەلىسىمنىڭ حالىقارالىق نورمالارىنا سايكەس اتالعان كەشەندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى وكىلى ينستيتۋتىنىڭ ەنگىزىلۋى بارىسىندا كەيىپكەرىمىز وسى لاۋازىمعا تاعايىندالىپ, عارىش ايلاعىنداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ العاشقى ارناۋلى وكىلىنىڭ جاۋاپتى لاۋازىمىندا ون جىلعا جۋىق جەمىستى قىزمەت اتقارعان بولاتىن. بۇل جايت ناقتى دەرەك رەتىندە ايلاقتاعى يۋ.ا.گاگارين اتىنداعى مۇراجايدا ايرىقشا كورسەتىلگەن.
وسىنداعى قىزمەتى بارىسىندا ول بايقوڭىر عارىش ايلاعىنىڭ نىساندارىن قۇرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ, ونىڭ 200-الاڭىنىڭ №39 قوسۋ قۇرىلعىسىن, 110-الاڭنىڭ ۋاقىتشا قۇرىلىس قالاشىعىن, 112-الاڭنىڭ سىناۋ-قۇراستىرۋ كەشەنىنىڭ قايتا جاڭارتىلۋلارىن جاساۋعا قاتىستى. لەنينسك قالاسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىسا وتىرىپ, ول اۆتورلىق توپتىڭ قۇرامىندا شاھاردىڭ «اربات» جاياۋ ءجۇرگىنشىلەر كوشەسى, «راكەتا» مونۋمەنتى مەن يۋ.ا.گاگاريننىڭ ەسكەرتكىشى ءتارىزدى كورىكتى جەرلەرىمەن قوسا, اباي داڭعىلى مەن ورتالىق بازار سىندى وزگە دە كوپتەگەن نىسانداردى جوبالاۋ مەن سالۋعا بارىن سالدى. ا.قۇنانباەۆتىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىندا سول داڭعىلدا ۇلى ابايدىڭ قولادان جاسالعان ەسكەرتكىشىن ورناتۋدى ۇيىمداستىرعان ازاماتتىعىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟!
مەملەكەت باسشىسىنىڭ العاشقى ارناۋلى وكىلى قىزمەتىن اتقارا وتىرىپ, بايقوڭىر عارىش كەشەنىن جالعا بەرۋ جاعدايىنداعى حالىقارالىق قۇقىقتىق بازانى ازىرلەۋگە بەلسەنە قاتىستى. ارناۋلى وكىل ينستيتۋتىنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ ەڭ قيىن كەزەڭدەرىندە رەسەي تاراپىنىڭ باسشىلارى مەن قازاقستان ماماندارىمەن بىرلەسە, قالانىڭ جانە بايقوڭىر عارىش ايلاعىنىڭ تىرشىلىگى جونىندەگى حالىقارالىق شارت قۇجاتتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتتى. ارناۋلى وكىل ەرعازى نۇرعاليەۆتىڭ وسىنداي قىزمەتى بارىسىندا بايقوڭىرداعى قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى جۇيەلى جانە ءبىرىزدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. وعان ءبىرنەشە جىلدان بەرى بايقوڭىر قالاسى ءتىرشىلىگىنىڭ رەسەيلىك بيۋدجەتپەن تولىق قارجىلاندىرىلۋى جانە وسى ازاماتتىڭ ىقپالىمەن التى قازاق مەكتەبىنىڭ اشىلۋى جارقىن مىسال بولا الادى.
ادامگەرشىلىك پەن ادەپتىلىكتى العاشقى ورىنعا قوياتىن ارداگەر كاسىبي دەڭگەيىنىڭ بيىكتىگىمەن بايقوڭىردا جۇمىس ىستەيتىن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى ۆەدومستۆولارى باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق قالا مەن ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا جوعارى بەدەل مەن قۇرمەتكە يە بولدى. ەتكەن ەڭبەك پەن توككەن تەر زايا كەتكەن جوق. دوستىق پەن ىنتىماقتاستىققا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ول ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن ءىى دارەجەلى «دوستىق», «پاراسات» وردەندەرىمەن, «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل» جانە «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل» مەدالدارىمەن ماراپاتتالسا, رەسەيدىڭ فەدەرالدى عارىش اگەنتتىگىنىڭ ماراپاتتارى بولىپ تابىلاتىن ك.تسيولكوۆسكي, ۆ.فيليپپوۆ مەدالدارى دا ونىڭ كەۋدەسىنە تاعىلادى.
قازىرگى كەزدە دە ەرەكەڭ عارىش سالاسىنداعى قىزمەتىن جالعاستىرىپ, حالىق قاھارمانى, ەگەمەن ەلدىڭ قوس عارىشكەرىنىڭ ءبىرى – تالعات مۇساباەۆ باسقاراتىن ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىندە جاۋاپتى حاتشى لاۋازىمىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
جالپى عارىش دەگەندە ەرعازى مەيىرعالي ۇلىنىڭ كەيىنگى تولقىنعا ايتارى جەتىپ ارتىلادى. «اۋەلى قانداي دا ءبىر ماماندىقتى يگەرۋ ءۇشىن وعان دەگەن قىزىعۋشىلىعىڭ مەن ءسۇيىسپەنشىلىگىڭ مولىنان بولۋى كەرەك. سودان كەيىن ەڭبەكتى ۇقساتا الساڭ عانا, سول جۇمىسىڭنان راحات تاباسىڭ. قيىندىعى دا, قىزىعى دا كوپ عارىش سالاسىندا قىزمەت ەتۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەس. دەگەنمەن دە ىنتا قويساڭ الىنبايتىن قامال بولمايدى», – دەيدى ول. سونداي-اق, ەرەكەڭ ۇلى ابايدىڭ: «بولماساڭ دا ۇقساپ باق, ءبىر عىلىمدى كورسەڭىز, ونداي بولۋ قايدا دەپ, ايتپا عىلىم سۇيسەڭىز», دەگەن ولەڭ جولدارىن جاستارعا ۇنەمى قايتالاۋمەن كەلەدى. ودان ول ءبىر ساتكە دە جالىققان ەمەس.
ءابدىراحمان قىدىربەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
