قازاقستان • 01 جەلتوقسان، 2022

قازاقستان «تەڭدىك ۋاقىتى» دۇنيەجۇزىلىك ناۋقانىنا قوسىلدى

119 رەت كورسەتىلدى

دۇنيەجۇزىلىك جيتس-پەن كۇرەس كۇنى قارساڭىندا قازاقستان «تەڭدىك ۋاقىتى» ۇرانىمەن وتەتىن يۋنەيدس بۇكىلالەمدىك ناۋقانىنا قوسىلدى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

جيتس دەگەن جۇقپالى كەسەلدىڭ بار ەكەنى بەلگىلى بولعالى بەرى دە 40 جىل وتە شىعىپتى. الايدا ايتۆ ءالى دە جاھاندىق قاۋىپتى اۋرۋ قاتارىندا قالىپ وتىر. وعان قوسا جۇقتىرۋ جاعدايى ارقيلى ەكەندىگىنە قاراماستان، ايتۆ-احۋالدى ادامدار ۇدايى اينالاسىنداعىلاردىڭ تۇرتپەگىنە ۇشىراپ كەلەدى. ەندىگى جەردە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ايتۆ/جيتس جونىندەگى بىرىككەن باعدارلاماسى (يۋنەيدس) «تەڭدىك ۋاقىتى» دەيتىن ناۋقاندى ىسكە قوستى.

بۇل بارشامىزدى جيتس-تى جويۋ بارىسىندا دالەلدەنگەن پراكتيكالىق شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرادى. ولاردىڭ ىشىندە: ايتۆ-ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ، تەستىلەۋ، ەمدەۋ ءۇشىن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ، وسىلايشا ءاربىر مۇقتاج ادام قاجەتتىنىڭ بارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. «تەڭدىك ۋاقىتى» –  ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامدار مەن نەگىزگى توپتاردىڭ وكىلدەرىن ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىككە قارسى تۇرۋعا شاقىراتىن ۇران. ەگەر ايتۆ-ينفەكتسياسىن دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدى مەملەكەت قامتاماسىز ەتسە، وندا ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىككە اعارتۋشىلىق، ءبىلىمدى ناسيحاتتاۋ جانە توزىمدىلىك ارقىلى قارسى تۇرۋعا بولادى.

–  بۇگىندە «ايتۆ-ينفەكتسياسى» دياگنوزى ەندى ءولىم-جىتىمگە دۋشار ەتەتىن دەرت ەمەس. قازىرگى زامانعى مەديتسينانىڭ جەتىستىكتەرىنىڭ ارقاسىندا ددۇ ايتۆ-نى سوزىلمالى جۇقپالى اۋرۋ دەپ انىقتادى. ايتۆ-احۋالدى ادامدار ء(اوا) انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيانى (ارت) قابىلداي وتىرىپ، ۇزاق جانە ساپالى ءومىر سۇرە الادى، وتباسىلارى مەن دەنى ساۋ بالالارى بولا الادى. بۇۇ-نىڭ 2021 جىلعى ساياسي دەكلاراتسياسىنىڭ ماقساتىن جانە يۋنەيدس-ءتىڭ 95-95-95 ماقساتتارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە قازاقستاندا ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ 87 پايىزى وزدەرىنىڭ ايتۆ-اۋالدى ەكەنىن بىلەدى، ولاردىڭ 81-ءى ارت قابىلدايدى، 85 پايىزى ۆيرۋستىق جۇكتەمەنى تومەندەتەدى، –  دەيدى قر دسم قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلحان ابىشەۆ.

قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەر مەملەكەتتىك، حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بىرلەسكەن جەمىستى قىزمەتىن كورسەتەدى. جۇرگىزىلىپ جاتقان ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان ايتۆ جانە جيتس ەپيدەمياسىنىڭ شوعىرلانعان ساتىسىندا تۇر (ورتاشا الەمدىك 1،1% كورسەتكىشتە حالىقتىڭ 0،2%-ى).  سوڭعى ون جىلدا ءاوا اراسىنداعى ءولىم-ءجىتىم ەكى ەسەگە ازايدى. جىل سايىن قازاقستاندىقتار وزدەرىنىڭ ايتۆ-مارتەبەسى تۋرالى كوبىرەك بىلگىسى كەلەدى. جىل سايىن ەلدە حالىقتىڭ 10% - دان استامى تەكسەرىلەدى. 

ايتۆ-عا تەستتى وڭىرلىك جيتس ورتالىعىندا نەمەسە تىركەلگەن جەرى بويىنشا ەمحانادا قۇپيا، جاسىرىن، تەگىن نەگىزدە تاپسىرۋعا بولادى. جەدەل تەستىلەۋدى ۇەۇ دا جۇرگىزەدى. ددۇ ۇسىنىمدارىنا سايكەس 2021 جىلدان باستاپ بايلانىسقا دەيىنگى پروفيلاكتيكا ەنگىزىلىپ جاتىر: بۇل ايتۆ-سى جوق، بىراق جۇقتىرۋ قاۋپىنە تاپ بولعان ادامداردىڭ ارت-نى تۇراقتى قابىلداۋى. ادام ءوز دياگنوزى تۋرالى نەعۇرلىم ەرتەرەك ءبىلىپ، ارت-نى قابىلداي باستاسا، سوعۇرلىم ۇزاق جىلدار بويى دەنساۋلىعىن ساقتاپ، ۆيرۋستىڭ باسقالارعا بەرىلۋىنە جول بەرمەيدى.

وعان قوسا جىل وتكەن سايىن ەلىمىزدە جيتس ورتالىقتارىنىڭ زەرتحانالارىن زاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتاۋ جاقسارىپ كەلەدى. 2021 جىلى ايماقتىق جيتس ورتالىقتارىنىڭ 15 زەرتحاناسى جيتس، تۋبەركۋلەز جانە بەزگەكپەن كۇرەسۋ ءۇشىن جاھاندىق قوردىڭ قولداۋىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان پتر جابدىقتارىن ساتىپ الدى. ايتۆ-ينفەكتسياسىن ەمدەۋگە ارنالعان زاماناۋي پرەپاراتتار بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋدە، جۇرگىزىلەتىن ەمنىڭ تيىمدىلىگىنە زەرتحانالىق مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ وتىر.

دۇنيەجۇزىلىك ناۋقان اياسىندا «تەڭدىك ۋاقىتى» ۇرانىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ۇەۇ-مەن بىرلەسىپ ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىلەدى: اكتسيالار، چەللەندجدەر، ايتۆ-ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ شارالارى تۋرالى حالىقتىڭ ءبىلىمىن ارتتىرۋعا، ايتۆ-عا قاتىستى ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىكتى ەڭسەرۋگە باعىتتالعان ترەنينگتەر. 1 جەلتوقساندا جيتس-تىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس جونىندەگى بارلىق ورتالىقتاردا اشىق ەسىك كۇندەرى ۇيىمداستىرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جاڭارۋ جوسپارى

ايماقتار • كەشە

ءباسى اسپانداعان التىن

ەكونوميكا • كەشە

100 جانە 99

پىكىر • كەشە

پايدالى نۇسقاۋلىق

قوعام • كەشە

قىمبات قۇجات

قازاقستان • كەشە

تەگىن ءبىلىم الادى

ءبىلىم • كەشە

5G: جەلىگە قوسىلۋ جەدەلدىگى

تەحنولوگيا • كەشە

كەستەلى شاپان

جادىگەر • كەشە

قىراۋدان جازىلعان حات

ادەبيەت • كەشە

ناۋەن حازىرەتتىڭ ءمورى

جادىگەر • كەشە

قورجىندا قوس جۇلدە

سپورت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار