سپورت • 27 قاراشا، 2022

جىگىتتەر جىگەرسىزدىك تانىتتى

983 رەت كورسەتىلدى

يسپانيانىڭ لا-نۋسيا قالاسىندا بوكستان جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى اياقتالدى. اتالعان جارىستى قازاقستان قۇراماسى جەتى جۇلدەمەن قورىتىندىلادى. تارقاتىپ ايتساق، جەرلەستەرىمىز 2 التىن، 2 كۇمىس جانە 3 قولا مەدال جەڭىپ الدى. ەكى التىندى دا ولجالاعان بۇرىمدىلار. ولار – ەلينا بازاروۆا مەن باقىت سەيدىش. ەسىمدەرى اتالعان بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ شارشى الاڭداعى ءمىنسىز ونەرى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ، تەك ءبىزدىڭ عانا ەمەس، باسقا دا ەلدەردىڭ جانكۇيەرلەرى قازاق قىزدارىنا بارىنشا قوشەمەت كورسەتتى.

لا-نۋسياعا اتتانعان 12 بۇ­رىم­دىمىزدىڭ بەسەۋى جەڭىس تۇ­عىرىنان قول بۇلعادى. گۇلناز بورىباەۆا (48 كيلو)، اسەم تاڭاتار (63 كيلو) جانە اسەل توقتاسىن (+81 كيلو) قولا مەدالدى مو­يىن­دارىنا ءىلدى. جارتىلاي فينالدا ولاردىڭ بارلىعى دا ءۇندىستاننىڭ وكىلدەرىنە جول بەردى. ال فينالعا شىققان بوكس­شىلارىمىزدىڭ ەكەۋى دە نەمىس قىزدارىمەن قولعاپ ءتۇيىستىردى. 54 كيلو سالماقتاعى ەلينا بازاروۆا كۋتسوحريستا حري­سوۆالانتۋدى باسەكە بارى­سىن­دا ەكى رەت نوك­داۋنعا جى­بەردى. تورە­شىلەردىڭ بارلىعى دا قاندا­سىمىزدىڭ جەڭگەنىن ءبىراۋىزدان مويىندادى. ءسويتىپ، ەلينا التىننان القا تاقتى. ءوزىنىڭ كوماندالىق ارىپتەسىنىڭ جەڭىستى جولىن باقىت سەيدىش جالعاستىردى. 66 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان ول كارلوتتا شۋەنەمانعا شاڭ قاپ­تىرىپ كەتتى. وسىلايشا، 2 ال­تىن جانە 3 قولا مەدالدى ول­جا­­لاعان قازاق قىزدارى جالپىكوماندالىق ەسەپتە ۇزدىكتەر ساناتىنان كورىندى.

پيرەنەي تۇبەگىندە شارشى الاڭعا شىققان قازاق جىگىتتەرى اراسىنان تەك نۇربەك مۇرسال مەن داۋلەت تولەمىسوۆتىڭ جەڭىس تۇعى­رىنا كوتەرىلۋگە كۇش-جىگەرلەرى جەتتى. 67 كيلو سالماق دارەجەسىندە سىنعا تۇسكەن نۇربەك باستاپقى باسەكەلەردە لاتۆيالىق دەنيس سوروكين، ازەربايجاندىق سانان حاتاموۆ جانە دانيالىق بايەر لۋكاستى ويسىراتا ۇتىپ، جارتىلاي فينالدا يرلانديالىق دجەيمس فرەنسيستەن باسىم ءتۇس­تى. بىراق فينالدا نۇربەكتىڭ وز­بەكستاندىق دجاۆوحير ۋمما­تاليەۆكە ءالى جەتپەدى. 75 كيلو سالماق­تا جۇدىرىقتاسقان داۋ­لەت العاشقى اينالىمداردا تۇر­كيالىق فۋركان قاراداق، گەرما­نيالىق سەممو مالەك جانە ۇندىس­تاندىق دەپاك دەپاكتى سوقق­ى­عا جىعىپ، جارتىلاي فينالدا بەلگيالىق حاديت نوانى ەش قينالماي-اق ۇتتى. اقتىق سىندا ول دا وزبەكستاننىڭ وكىلىمەن كۇش سىناستى. بۇل تارتىستا تۇرابەك حا­بي­بۋللاەۆتىڭ مىسى باسىم بولدى.

وكىنىشكە قاراي، وزگە بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىمىز جوعارىدا ايتىلعان مەجەگە دە جەتە العان جوق. رامازان نۇرلىباەۆ (48 كيلو)، جانداۋلەت سارسەنبيەۆ (54 كيلو)، ماديار تايپاقوۆ (63،5 كيلو) جانە يسلام ماشكەنتاەۆ (81 كيلو) باستاپقى كەزەڭدەردە ءسۇرىندى. كوپ كەشىكپەي يليا كالينين (57 كيلو) مەن سۇلتانبەك ايبار ۇلى (80 كيلو) ۋكراينالىق ايدەر ابۋرايموۆ پەن نيكيتا زاسەنوكقا جول بەرىپ، كورەرمەندەر قاتارىنا قوسىلدى. سول سەكىلدى باقتيار انارباەۆ (60 كيلو) اعىل­شىن بيرچالل نەلسوننىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. ەگور ەگوروۆ (71 كيلو) پەن نۇرجان دۋماننىڭ (92 كيلو) جولىن كۋبانىڭ جاس قابىلاندارى بوگەدى. ەگور ۆەيتە لورەنتە پەدرودان، ال نۇرجان فرەسنەدا ريكاردو ادرياننان ايلاسىن اسىرا المادى. يۆان ەر­مولەنكو (80 كيلو) گرەكيالىق رۋ­لياس ستيليانوسقا جانە تەمىرلان مۇقاتاەۆ (86 كيلو) يتاليالىق پاولو كارۋسودان جەڭىلدى. ءسويتىپ، قوس كۇمىستى قاناعات تۇتقان ەلى­مىزدىڭ جاستار قۇراماسى قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويدى. ەڭ وكىنىشتىسى، بۇل جولى دا ءبىزدىڭ جىگىتتەر وزبەكتەردىڭ ورەندەرىنە تاس-تالقان بولىپ ۇتىلدى.

اتالعان جارىستىڭ تاريحى جايىندا ايتار بولساق، قا­زاق­ستان قۇراماسى جاستار ارا­سىنداعى الەم بىرىنشىلىگىنە تۇڭ­عىش رەت 1994 جىلى قاتىستى. ىستامبۇلدا وتكەن جارىستا جەرلەستەرىمىزگە بەس قولا مەدال بۇيىردى. بۇل جۇلدەنى جەڭىپ العاندار – الەكساندر تسوي (54 كيلو)، تالعات قاليموۆ (60 كيلو)، اسان سەكسەنباەۆ (63،5 كيلو)، دانيار مۇڭايتپاسوۆ (67 كيلو) جانە رۋسلان زۋماەۆ (81 كيلو). 1996 جىلى گاۆانادا ۇيىم­داستىرىلعان ءدۇبىرلى دودادا با­تىرحان جاقسىباەۆ (60 كيلو) كۇمىس مەدال السا، قۇرالبەك بۇ­قا­­روۆ (51 كيلو) قولاعا قول سوزدى. ولاردىڭ ەكەۋى دە شەشۋشى تۇس­تا رينگ قوجايىندارىنا ەسە جى­بەردى.

1998 جىلى بۋەنوس-ايرەستە جالاۋى جەلبىرەگەن جارىس قازاق سپورتى تاريحىندا التىن ارىپ­تەرمەن جازىلدى. ولاي دەۋگە نەگىز، وتاندىق بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى اراسىنان تۇڭعىش رەت الەم چەمپيونى شىقتى. ونداي باق سەرىك ەلەۋوۆكە بۇيىردى. 51 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان قاراعاندىلىق قىران فينالدا رەسەيلىك گەورگي بالاكشيننەن باسىم ءتۇستى. ۋا­قىت وزا قازاق بوكسىنىڭ شوق جۇلدىزىنا اينالعان بەكزات ساتتارحانوۆ 54 كيلو سالماق دارە­جەسىندە كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. شيرەك فينالدا ول كەلەشەكتە وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى، قازىرگى كەزدە كاسىپقوي رينگتىڭ كوكجالىنا اينالعان كۋبالىق گيلەرمو ري­گوندو ءوريستى 5:1 ەسەبىمەن ۇت­قانى دا ەسىمىزدە. نەگىزى فينالدا بەكزات ۋكراينالىق سەرۆين سۋلەيمانوۆتى دا ۇتقان ەدى. بىراق ادىلدىكتى بەلدەن باسقان تورەشىلەر جەڭىستى قارسىلاسىنا بەردى. تاعى ءبىر كۇمىستى پاۆەل ستوروجۋك (+91 كيلو) يەلەنسە، امان باتىرباەۆ (48 كيلو)، باۋىرجان قايىرمەنوۆ (75 كيلو) جانە ولجاس ورازاليەۆ (81 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. ناتيجەسىندە، 1 التىن، 2 كۇمىس جانە 3 قولانى ولجالاعان جەر­لەستەرىمىز جالپى ەسەپتە ۇزدىك بەستىكتى تۇيىندەدى.

عاسىرلار توعىسىنداعى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ شىمىلدىعى بۋدا­پەشتە ءتۇرىلدى. ماجارستاننىڭ باس شاھارىندا – گەننادي گولوۆكين (63،5 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالادى. ال بەرىك سەرىكباەۆ (48 كيلو)، ۇلان ساۋىتباەۆ (54 كيلو) جانە رۋستام ىرگەباەۆ (+91 كيلو) قولاعا قول سوزدى. 2002 جىلى جارىس قايتا بوستاندىق ارالىندا ءوتتى. سانتياگو دە كۋباداعى دودادا فينالعا شىققان ءۇش جىگىتتىڭ دە جولى جەرگىلىكتى بوكسشىلارمەن قيىستى. سولاردىڭ اراسىنان 63،5 كيلو سالماقتاعى قانات ءىلياسوۆتىڭ باق جۇلدىزى جاندى. ول ۆيلەر كينونەزدى قاپى قالدىرىپ، باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. ال وسماي وكوستادان ۇتىلعان دميتري گوتفريد (75 كيلو) جانە ياسماني پەرەستەن جەڭىلگەن ەربول باباەۆ (+91 كيلو) كۇمىسپەن كۇپتەلسە، الەكساندر نيلگا (91 كيلو) قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى.

بايىپتاپ قارساڭىزدار، جوعا­رىدا ەسىمدەرى اتالعان بىل­عارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ ءبىرازى ۋا­قىت وزا وتاندىق بوكستى ورگە سۇي­رەپ، حالىقارالىق ارەنادا تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. ال كەي جىگىتتەر شارشى الاڭىنان مۇلدە كورىنبەي كەتتى. سونىڭ سەبەپ-سالدارىن ءبىز بىلىكتى مامان سۇلتان قاستوەۆتان سۇراعان ەدىك. توقسانىنشى جىلداردىڭ العاشقى جارتىسىنان باستاپ، 10 جىلدان اسا ۋاقىت قازاقستان جاس­تار قۇراماسىنىڭ اعا جاتتىق­تىرۋشىسى بولعان باپكەر: ء«بىز كوپتەگەن دارىندى جاستى ۇلتتىق قۇراما ساپىنا قوستىق. ۋاقىت وزا سولاردىڭ دەنى اسا ءىرى بايراقتى باسەكەلەردە تەڭ­دەسسىز ونەرىمەن كوزگە ءتۇسىپ، مەم­لەكەتىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالدى. ارينە، ول سپورتشىلارعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. سونىمەن قوسا ەرەسەكتەر رينگىندە وزدەرىن مويىن­داتا الماي، قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويعاندارى قانشاما. بوزبالا شاقتارىندا كوماندا ساپىنا قابىلداعانىمىزدا ولاردىڭ بولاشاعى جارقىن بولاتىنىنا قىلاۋداي دا كۇمان كەلتىرمەدىك. ءبىر وكىنشىتىسى، جاستار اراسىندا جاسىنداي جارقىراعان جىگىتتەردىڭ دەنى ەرەسەكتەر دۋىنا قوسىلسا، قۇمعا سىڭگەن سۋداي جوق بولادى دا كەتەدى. ونىڭ بارلىعى ءوز باپكەرلەرىمىزدىڭ بىلىمدەرىنىڭ تايازدىعى جانە بىلىكتىلىگىنىڭ تو­مەندىگى سالدارىنان. تەك اقشا تاۋىپ، ابىروي جيۋدى عانا ويلايتىن جاتتىقتىرۋشىلارعا ۇلتتىق نامىس پەن پاتريوتتىق سەزىم دەگەن قاستەرلى ۇعىمداردىڭ قۇنى كوك تيىن»، – دەپ اشىنا سويلەگەن ەدى.

2004 جىلعى بايراقتى باسەكەنى وڭتۇستىك كورەيانىڭ چەدجۋ قالاسى قابىلدادى. بۇل جارىستا ءۇش قو­لانى قورجىنعا سالدىق. ول مەدالداردى ەلدوس سايدالين (51 كيلو)، ەركەبۇلان جۇمانباەۆ (57 كيلو) جانە ۆلاديمير ۋليانوۆ (64 كيلو) ەنشىلەدى. 2006 جىلعى بىرىنشىلىك ماروككونىڭ اعادىر قالاسىندا ءوتتى. سول جارىستا ءۇش قانداسىمىز اقتىق سىنعا شىققانىمەن بار­لىعى دا شەشۋشى تۇستا ۇتىلىپ، كۇمىس مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى. ولار – ول­جاس ساتتىباەۆ (48 كيلو)، ازا­مات سماعۇلوۆ (60 كيلو) جانە ەركەبۇلان شىناليەۆ (81 كيلو). دانيار تولەگەنوۆ (51 كيلو) قولا الدى. 2008 جىلعى بىرىنشىلىكتىڭ جالاۋى مەكسيكانىڭ گۆادالاحارا قالاسىندا جەلبىرەدى. اتستەكتەر ەلى ساپارىنان جەرلەستەرىمىز قوس كۇمىسپەن ورالدى. 60 كيلو سالماقتاعى دانيار ەلەۋسىنوۆتىڭ فينالدا يرلانديالىق رايمون مايلەتكە ءالى جەتپەدى. اسا اۋىر سالماقتاعى يۆان دىچكو كۋبالىق ەريسلاندي ساۆونعا نەبارى ەكى ۇپاي ايىرماشىلىعىمەن ەسە جىبەردى.

2010 جىلى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ جالاۋى ازەربايجاندا جەلبىرەدى. بىراق باكۋدە باعىمىز جانبادى. ەلىمىزدىڭ دارىندى جاستارى ەل سەنىمىن اقتاي العان جوق. ناشار ونەر كورسەتكەنىمىز سونشالىق، تەك ەكى بوكسشىمىز عانا شيرەك فينالعا جەتتى. ال 2012 جىلى ەرە­ۆانداعى جارىستا جالعىز داۋلەت بايعاباتوۆ (75 كيلو) جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى.

2014 جىلى سوفيادا ساتسىز­دىكتىڭ سەڭىن بۇزىپ، قايتا ەڭسە تىكتەدىك. سول جارىستا عالىم كەن­جەباەۆ تىزگىنىن ۇستاعان كوماندا تاماشا ونەر كورسەتتى. بول­گ­اريانىڭ باس شاھارىندا شال­قار ايقىنباي (49 كيلو) مەن ابىلايحان ءجۇسىپوۆتىڭ (60 كيلو) جۇلدىزى جارقىراي جاندى. قوس قانداسىمىز التى بىردەي قارسىلاسىن بەت قاراتپاي ۇتىپ، الەم چەمپيونى اتاندى. فينالدا ۇتىلعان سۇلتان زاۋىربەك (56 كيلو) پەن ۆاديم كازاكوۆ (81 كيلو) ەكىنشى ورىنى يەلەندى. وتا­نداستارىمىزبەن بىرگە اقش، كۋبا جانە رەسەي قۇرامالارى دا ەكى التىننان ولجالادى. الايدا ولاردىڭ بىرەۋى دە كۇمىسكە قول جەتكىزە المادى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ جاس ورەندەرى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت الەم بىرىن­شىلىگىنىڭ كوماندالىق ەسەبىندە كوش باستادى.

2016 جىلى رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا قازاقتىڭ ءۇش بىردەي ورەنى اقتىق سىندا كۇش سىناستى. امەريكالىق مارك كاسترودان ايلاسىن اسىرا ال­ماعان ءساماتالى تولتاەۆ (56 كيلو) پەن شوتلانديالىق ۆيليام حاتچينسونعا جول بەرگەن بەك نۇرماعامبەت (75 كيلو) كۇمىس السا، سادريددين احمەدوۆ (69 كيلو) التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. جارتىلاي فينالدا اعىلشىن حارريس اق­باردان باسىم تۇسكەن ول فينالدا ۋكراينالىق پاۆەل گۋلانى قاپى قالدىردى. نەۆا جاعالاۋىندا بەكزات نۇرداۋلەتوۆكە (81 كيلو) قولا مەدال بۇيىردى.

2018 جىلى بۋداپەشتە اعايىن­دى ورالبايلار اتوي سالدى. 75 كيلو سالماقتاعى نۇربەك الەم چەمپيونى اتانسا، 91 كيلو سالماقتاعى ايبەك كۇمىس مەدالدى يەمدەندى. سونداي-اق ەرماحان جاقپەكوۆ (69 كيلو)، ساعىندىق توعامباي (81 كيلو) جانە دامير تويباي (+91 كيلو) ەكىنشى ورىنعا تۇراقتادى. جوعارىدا اتالعان جىگىتتەرىمىزدىڭ بارلىعى دا فينالدا رەسەيلىكتەرمەن كەزدەستى. سولاردىڭ اراسىنان تەك نۇربەك­تىڭ شوقتىعى بيىك بولدى. ال قال­عاندارى ەسە جىبەردى. اسا جەڭىل سال­ماقتا قولعاپ تۇيىستىرگەن ماح­مۋد سابىرحان ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. كوماندالىق ەسەپتە قازاقستان رەسەي مەن تايلاندتان كەيىنگى ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى.

2021 جىلى پولشانىڭ كەل­تسە قالاسىندا وتكەن جارىسقا قازاقستان قۇراماسىن قايرات ءسات­جانوۆ باستاپ اپاردى. بۇل جا­رىستا 2 التىن، 2 كۇمىس جانە 1 قولا مەدالدى يەلەنگەن جەرلەس­تەرىمىز كوماندالىق سايىستا ەكىنشى ورىن الدى. ءبىزدىڭ جۋان جۇ­دىرىقتى جىگىتتەردىڭ اراسىنان سانجار تاشكەنباي (49 كيلو) مەن سابىرجان اقحالىقوۆقا (64 كيلو) تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. سابىر ەربولات (57 كيلو) پەن ەلنۇر ءسۇيىنباي (60 كيلو) كۇمىس جانە دياس مولجىگىتوۆ (75 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. مىنە، جاستار اراسىنداعى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قىسقاشا تاريحى وسىنداي.

ۇقساس جاڭالىقتار