حات قورجىن

وقىرمان ...العىس ايتادى ەمى شيپا ەلگەزەك جاندار ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ايتقان: «جاستار – ەلى­مىزدىڭ بولاشاعى», دەگەن ۇلاعاتتى سوزىنە ناقتىلاي ىسىمەن جاۋاپ بەرىپ كەلە جاتقان «رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى» اق ۇجىمىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. وسى مەكەمەنىڭ «قام­قور» بولىمىنە ۇلىمدى ارنايى دياگنوزىمەن ەم قابىلداۋعا اكەل­گەن بولاتىنمىن. كەلگەن كۇن­نەن باستاپ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى گۇل­جان ورىنبايقىزى باستاعان ۇجىم دارىگەرلەرى جىلى جۇزبەن قابىل­داپ, ەمدەلۋگە كەلگەندەردى ناۋ­قاستارىنا قاراي دارىگەرلەرگە ءبولىپ بەرىپ, ەمدەۋدى بىردەن باستاپ كەتتى. مەنىڭ ۇلىمدى ەمدەۋدى دارىگەر گۇلدانا حاسەنوۆاعا تاپسىرعان بولاتىن. كۇندەلىكتى جۇيەلى ەمدەۋدىڭ ارقاسىندا از كۇننىڭ وزىندە ۇلىمنىڭ دەنساۋلىعىندا كوڭىلگە قونارلىقتاي وڭالۋ بايقالۋدا. ەمدەلۋشى بالالارعا ەم قابىلداۋدان بوساعان سوڭ كۇندەلىكتى ءتۇرلى مادەني شارالار وتكىزىلىپ, بالالاردىڭ تۋعان كۇندەرى اتالىپ, سىيلىقتار بەرىلىپ, كونتسەرتتىك قويىلىمدار كورسەتىلەدى. بۇل رەتتە تاربيەشىلەردىڭ ەڭبەگى زور. بۇدان باسقا استانا قالاسىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىمەن قايى­رىمدىلىق كونتسەرتتەرى دە وتكىزىلدى. وسى يگى شارالاردىڭ ۇيىم­داس­تىرۋشىسى, «قامقور» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلجان يسكانوۆاعا, توپ دارىگەرلەرى – گۇلدانا حا­سە­نوۆا, جانات تۇرسىنبەكوۆا, ال­ماگۇل ءالىمجانوۆا, جادىرا ۋاق­باەۆا, ەلميرا جانعوزيەۆا, لفك دارىگەرى ازامات ەستاەۆ, اعا مەدبيكە ءاليا ايۋپوۆا جانە جالپى ءبولىم قىزمەتكەرلەرىنە زور العىسىمدى بىلدىرەمىن. ءۋالي قايىسوۆ. شىمكەنت. ...ۇسىنىسىن جەتكىزەدى ءتىل – تۇعىرىمىز ءتىل – حالىقتىڭ جانى, ۇلتتىق بولمىستىڭ نەگىزى دەسەك, ول ارقىلى حالىقتىڭ ءدىنىن, مادەنيەتىن, ءداس­تۇرىن تانىپ بىلۋگە بولادى. قازاق ءتىلى – حالقىمىزدىڭ تاريحي شەجىرەسى, بۇگىنى مەن ەرتەڭى, ارمانى مەن ءۇمىتى. ءتىلىمىز اتا-بابامىزدىڭ تاريحي بولمىسى بولسا, بۇگىنگى جانە ەرتەڭگى ۇرپاقتىڭ تۋعان ەلىنە, جەرىنە دەگەن ءۇمىت ارتار سەنىمى. ەلباسىمىز «قازاق ءتىلى – قازاقستاننىڭ بولاشاعى» دەپ تەگىن ايتپاسا كەرەك. بۇل ءسوزدىڭ استارىندا تەرەڭ ماعىنا جاتىر. وسى رەتتە مەن لاتىن الىپبيىنە كوشۋ دەگەن ماسەلەنى دۇرىستاپ قول­عا الىپ قاراستىرعان ابزال دەپ بىلەمىن. سەبەبى, بارلىق مەملەكەتتەر لاتىن ءالىپبيىن قول­دان­عاندىقتان, ءبىرىن-ءبىرىن وڭاي ءارى تەز تۇسىنەدى دەپ ويلايمىن. بۇل الىپبيگە كوشۋ بىرقاتار ۇلكەن ءمۇم­كىندىكتەرگە قول جەتكىزبەك. ءبىرىن­شىدەن, قازاق ءتىلىنىڭ ورفو­ەپيالىق جانە ورفوگرافيالىق جۇيە­سى دۇ­رىس­تالسا, ەكىنشىدەن, حالىق­ارا­لىق اقپاراتتىق جۇيەگە ەركىن ەنۋگە مۇمكىندىك تۋماق. سوندىقتان دا, بۇل ماسەلە ءجىتى كوڭىل ءبولۋدى قاجەت ەتەدى. گۇلجان وزىقباەۆا, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, وتىرار اۋدانى, شىتتى اۋىلى. ...ءوتىنىش ايتادى ەلەكتر جەلىسىنە ءزارۋمىز اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانى, تالدىكول اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى شاراسىزدىقتان سىزدەرگە حات جولداۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرمىز. ءبىز اتالعان اۋىلعا 2006 جىلدان باستاپ كوشىپ كەلگەن ونشاقتى ءۇي تۇرعىندارى اۋىلدىڭ ءبىر شەتىنەن زاڭدى تۇردە جەر الىپ, باسپانا سالىپ ەدىك. 2011 جىلى ءوز قاراجاتىمىزعا 600 مەتر قاشىقتىقتان گاز جەلىسىن تارتىپ الدىق. اۋىزسۋدى قۇدىققا اۆتوكولىكپەن قۇيدىرىپ الىپ وتىرمىز. ەندى بىزگە ۇلكەن قيىندىق تۋدىرىپ وتىرعانى – ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنا الماي وتىرعانىمىز. اۋدان اكىمىنە ءبىراز جىلدار بويى ءوتىنىش جاساپ, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باسشىلارىنا دا بارىپ, اقىرىندا 2011 جىلى وبلىس اكىمشىلىگىنە حات جازعان ەدىك. ناتيجەسىندە, اۋدان اكىمشىلىگىنەن 2011-2013 جىلدارى ەلەكتر جەلىسىنە قوسىلادى دەگەن جاۋاپ الساق, ال وكرۋگ اكىمى بيىل دا ەلەكتر جەلىسىنە قوسىلمايتىندىعىمىزدى ايتىپ وتىر. گاز قۇبىرىن دا جۇرگىزۋ ماسەلەسى شەشىلمەگەن سوڭ, اقىرىندا نەسيە الىپ ءوزىمىز شەشۋگە ءماجبۇر بولدىق. ال ەلەكتر جۇيەسىن ءوز قاراجاتىمىزعا جۇرگىزۋگە جاعدايىمىز كوتەرمەيدى. قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى اكىمدەردى ءوز ۋادەلەرىنەن تايۋعا ماجبۇرلەپ وتىرعانىن تۇسىنەمىز, بىراق ءبىزدىڭ دە جاعدايىمىزدى تۇسىنسە ەكەن دەيمىز. تەحنيكا, كومپيۋتەر دامىعان زاماندا 7 جىلدان اسا ۋاقىت جارىقسىز, مايشاممەن وتىرمىز. توڭازىتقىش, تەلەديدار دەگەندەردىڭ يگىلىگىن كورە الماي وتىرعانىمىزعا ءىشىمىز اشيدى. ۋادە بەرىلگەن 2013 جىلدى كۇتىپ ۇمىتتەنىپ ەدىك, ول ءۇمىتىمىز ءۇزىلىپ, اقىرى سىزدەرگە وسى حاتتى جازۋدى ۇيعاردىق. سىزدەردەن وسى ءوتىنىشىمىزدىڭ ورىندالۋىنا, ياعني بيىلدان قالدىرماي تالدىكول اۋى­لىنا جاڭادان قونىستانعان ون شاقتى ءۇيدى ەلەكتر جەلىسىنە قوسۋعا ىقپال ەتۋلەرىڭىزدى سۇرايمىز. تالدىكول اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اتىنان ەرنار يزجانوۆ. اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانى, تالدىكول اۋىلى. ...ساقتاندىرادى اگەنت – التىن ۋاقىت جاۋى قازىرگى اقپاراتتىڭ دامىعان زامانىندا جاستى دا, جاسامىس­تى دا ءوز ىقپالىنا ەرىكسىز تارتىپ اكەتەتىن «اگەنت» دەگەننىڭ شىققانىنان بارلىعىمىز دا حاباردارمىز. ءبىز, اسىرەسە, جاستار اگەنتكە كىرمەسەك – «اسىل زاتىمىز» ۇرلانعانداي كۇيدە بولامىز. راسىندا, سول «اسىلىمىز» ۇرلانىپ جاتىر. ول – التىن ۋاقىتىمىز. اگەنت ءبىزدىڭ ازىعىمىز دا, اسىلىمىز دا ەمەس. كۇنىنە سول اگەنتتىڭ 1 ساعاتىن بيىلعى مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەر ۇبت-نىڭ 10 سۇراعىن جاتتاۋعا ارناساق, ءوزىمىزدىڭ بولاشاعىمىزعا جاساپ جاتقان مول ۇلەسىمىز بولار ەدى. ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءبىزدىڭ ياعني جاستاردىڭ قولىندا. قازاق ەلىن وسىرەتىن بىزدەر جاستارمىز. قىمباتتى قۇربىلارىم, بۇل عاسىر باسەكە عاسىرى. قازاقستان جاستارى باسەكەگە قابىلەتتى, جىگەرلى بولۋى ءۇشىن دە بىلىمگە قازىردەن دەن قويعان ابزال. ايجامال باتىرحان, 11-سىنىپ وقۋشىسى. قىزىلوردا وبلىسى, شيەلى اۋدانى, ەڭبەكشى اۋىلى. ... ريزاشىلىق بىلدىرەدى ۇلكەنگە ىزەت, كىشىگە قۇرمەت «جاس كۇنىمدە بەينەت بەر, قارتايعاندا زەينەت بەر» دەيدى حالىق دانالىعى. بۇگىندە جاسىمىز توقساننان اسقان قوس قارياعا وسى باقىت بۇيىرىپتى. استانا قالاسىنداعى ءتيىستى مەكەمە بىزگە قوستانايداعى «سوسنوۆىي بور» شيپاجايىنا جولداما بەرىپ, ءبىز مۇندا 14 كۇن بويى ەم-دوم قابىلداپ, ەرەكشە سەرپىلىپ قايتتىق. شيپاجاي قوناقتارىنا ۇيىمداستىرۋ القاسى بارلىق جاعدايدى جاساپتى. ءتىپتى اراسىندا كوڭىلدىرەك بولۋى ءۇشىن وبلىستىق فيلارمونيا انشىلەرىن شاقىرىپ, كونتسەرت تە قويىپ بەردى. سونداي-اق, تاعى ءبىر ەرەكشەلىك, ون شاقتى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى دا وسىندا كەزدەستىردىك. بۇرىندارى مۇگەدەك جانداردى بۇل جەردەن كەزدەستىرمەگەن ەدىم. ولارعا جاسالعان تاعى ءبىر جاقسىلىق – اربالارى جۇرەتىن جولداردىڭ بولۋى دەر ەدىك. ۇلكەنگە ىزەت, كىشىگە قۇرمەت كورسەتۋدە شيپاجاي باسشىلارى جانە بارلىق دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەرگە, اسپازدارعا جۇمىستارىنا بەرەكە, وتباسىلارىنا اماندىق تىلەيمىز. ولارعا دەگەن اتالىق اق تىلەگىمىزدى اعا باسىلىم «ەگەمەن قازاقستان» ارقىلى جەتكىزسەك دەيمىز. كامەتاي توقاباي, سەيىتجان ەسىلوۆ, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى. استانا.