عىلىم • 21 قاراشا, 2022

ءىت: ۇنەم مەن ۇلەس

190 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن ەلىمىز ءۇشىن ءار سالانىڭ قارقىندى دامۋى ماڭىزدى. بۇل رەتتە مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى ءۇشىن ءبىلىمدى جاستاردىڭ قاتارعا قوسىلعانى قاجەت-اق. تسيفرلاندىرۋعا قادام باسقان سايىن ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسى دە جاڭعىرىپ جاتىر. كۇنى كەشە تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين تومەنگى سىنىپ وقۋشىلارىن اۋىر سومكەدەن قۇتقارىپ, پلانشەت قولدانۋ جوسپارى بار ەكەنىن ايتتى. وسى جانە وزگە دە جاڭاشىلدىقتار جاڭا قازاقستاننىڭ ءبىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا ءدۇمپۋ بەرەرى ءسوزسىز.

ءبىلىم جۇيەسىنىڭ اسا كۇردەلى جانە جاۋاپتى سالا ەكەندىگىن, ونى رەفورمالاۋدا قاتەلىكتەر جى­بەرىلسە, بىرنەشە ۇرپاقتىڭ تاع­دىرىنا, مەملەكەتىمىز بەن ۇلتى­مىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن قاۋىپ­سىزدىگىنە زيانىن تيگىزۋى مۇمكىن ەكە­نىن بىلەمىز. سوندىقتان دا ءبىلىم­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءبى­لىم جۇيەسىندە قىسقا مەرزىم ىشىن­دە كۇرت وزگەرىستەر جاساۋدىڭ قاۋىپ­تى دە, قاتەرلى ەكەنىن ارقاشان ەس­كەرگەنىمىز ءجون. سودان بولار, ەلى­مىزدەگى ءبىلىم جۇيەسىن جاڭعىرتۋ قازىرگى وركەنيەتتىڭ وزگەرمەلى سيپاتىنا, عىلىمي جاڭالىقتارعا, تەز جەتىلدىرىپ وندىرىسكە ەنىپ جاتقان جاڭا تەحنولوگيالارعا سايكەس دەر كە­زىندە جاڭارىپ, جەتىلىپ, بە­يىم­دەلىپ كەلەدى. ءبىلىم بەرۋ ورىن­دا­رىنىڭ وقۋ-ماتەريالدىق, كادر­لىق بازاسىنىڭ مورالدىق تا, ماتەريالدىق تا جاعىنان بارىنشا جاڭارتىلۋى قاجەت-اق.

تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى كلاسسيكالىق ۇلگىدەگى ءبى­لىم جۇيەسى جاڭا يننوۆاتسياعا باع­دارلانعان مودەلگە اۋىستى­رى­لىپ جاتىر. دەسە دە, ءالى كۇنگە دەيىن نا­رىق تالابىنا ساي بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋدا پروبلەمانىڭ بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. بۇعان بىردەن-ءبىر سەبەپ – جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ ءتيىستى دەڭ­گەيدە بولماۋى دەسەك ارتىق ايتقا­نىمىز ەمەس.

بۇل رەتتە قازىرگى تاڭداعى جا­ھاندانۋ مەن يندۋستريالاندىرۋ جاعدايىندا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسى ءۇشىن كادرلار دايارلاۋ ماسەلەلەرىن جاقسارتۋ ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنداعى وزەكتى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. كادرلار دايارلاۋ جۇيەسىن حالىقارالىق تالاپتارمەن ۇيلەسۋى ءۇشىن ءالى دە ءتيىستى جۇمىستار اتقارۋىمىز كەرەك, ونىڭ ىشىندە تسيفرلاندىرۋعا دا ايرىقشا نازار اۋدارۋىمىز قاجەت.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا تسيفرلاندىرۋ­دىڭ ەڭبەك  نارىعىنداعى ءرولىن زەردەلەپ ايتتى. تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەن وقىتۋدى جاڭعىرتۋ ۇدەرىسى تسيفرلىق ەكونوميكا مەن تسيفرلىق قوعامعا كوشۋ­دىڭ جاھاندىق ۇدەرىستەرىنەن تۋىن­داپ جاتىر. الەمدىك ەكونوميكادا­عى, قوعامداعى ۇزدىكسىز وزگەرىس­تەر جاعدايىندا كادرلار دايارلاۋ جۇيەسىن ۇنەمى جاڭعىرتىپ وتىرۋ قاجەت, ءداستۇرلى فورماتتار ەس­كىر­گەن. ءوز كەزەگىندە, ءوندىرىستىڭ ترانس­فورماتسياسى كادرلاردىڭ كا­سىبي داعدىلارىنىڭ وزەكتى بولۋىن, زاماناۋي قۇرىلعىلاردا جۇ­مىس ىستەي الۋىن ۇنەمى قا­جەت ەتىپ تۇرادى. قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ رەفورمالانۋى قوعامنىڭ دەمو­كراتيالىق باعىت­تا دامي باستا­عانىن كورسەتەدى. بۇل رەتتە ءبىلىم بەرۋ وردالارى­نىڭ جاڭا ءتيپتى يننوۆاتسيالىق باعىتتا جۇمى­سىن جالعاستىرۋى جەكە تۇلعانى تولىق دامىتۋ تۇجى­رىمداماسىنا سايكەس كەلەدى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە دە ءبى­لىم ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ تىڭ تە­تىك­تەرى قولعا الىنىپ, ءبىلىم بەرۋ­دىڭ جاڭا مودەلى قالىپتاسىپ كەلەدى. ءبىلىم وشاعىندا ستراتە­گي­يالىق HR جۇيەسىن ەنگىزىپ, پرو­فەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرام مەن قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي بى­لىك­تىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان ونلاين-پلاتفورمانى جەتىلدىرۋ جۇ­مىستارى قولعا الىنباق. سونداي-اق الەۋمەتتىك ينكليۋزيا مەن قو­لايلى وقۋ شارتتارىن نىعايتۋ, تسيفرلىق مەنەدجمەنت پەن «paper free university» (قاعازسىز ۋنيۆەرسيتەت) جۇيەسى, ت.ب. وزەكتى ءىس-شارالار جەتىلدىرىلەدى.

ءيا, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جا­ھاندىق سىن-قاتەرلەرىن ەسكەرسەك, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاستىق پەن مادەني الماسۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. قازىرگى ۋاقىتتا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ماكرو دەڭگەيدە ءبىلىم بەرۋ جانە عى­لىمي-يننوۆاتسيالىق قىزمەت ناتي­جەلەرىنە قول جەتكىزۋگە باعىت­تالعان دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت QS جاھاندىق رەيتينگىندە الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا 150-ورىندا, سونداي-اق ۇلتتىق جانە حالىقارالىق رەيتينگتەردە الدىڭعى ورىنداردان ءجيى كورىنەدى. وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي الەۋەتىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستانداعى الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مودەلىن قۇرۋعا مۇمكىندىگى زور. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتىك ءبىلىم بە­رۋدىڭ پەرسپەكتيۆالىق مودەلى قا­لىپتاسۋدا: وقۋ ورنىندا 500-دەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا, 137 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى QS by Subject رەي­تينگىندە 500 توبىنا كىردى. الەم­نىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى جانە عىلىمي ورتالىقتارىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك جۇزەگە اسى­رىلادى. قوس ديپلوم باع­دار­لا­مالارى, حالىقارالىق جوبالار, وپق ءۇشىن تاعىلىمداما­لار جانە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ اكا­دەميا­لىق ۇتقىرلىعى تابىستى جۇر­­گى­زىلىپ ­جاتىر. مۇنىڭ ءبارى جاڭا قازاق­ستانعا نىق قادام باسىپ, ءبى­لىم سالاسىن جەتىلدىرۋگە با­عىت­تالعان باياندى جوبالار ەكەنى ءسوزسىز.

 

باقىت سۇلتانوۆا,

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت

سوڭعى جاڭالىقتار