جۇيكەنى جۇقارتقان جارىق «جىرى»

جاقىندا مۇنايلى ءوڭىر جۇرتشى­لى­عىمەن كەزدەسكەن ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرنەشە پروب­لە­ماعا نازار اۋداردى. «اتىراۋ وب­لى­سىنداعى تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ەلەكتر جەلىسىنىڭ توزۋى. ونىڭ 40 پايىزعا جۋىعى ەسكىرگەن. بيىل 15 ەلدى مەكەننىڭ ەلەكتر جەلىسى جوندەلىپ جاتىر. دەگەنمەن بۇل جەتكىلىكسىز. سوڭعى جىلدارى ايماقتا ەلەكتر قۋاتى جۇيەسى دۇرىس ىستەمەيتىن بولدى. وڭىر­دە^­گى ەنەرگيا تاپشىلىعى – شامامەن 200 مەگاۆاتت. «اتىراۋ جارىق» كوم­پانياسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى سىن-ەسكەرتۋلەر بار. ەگەر كومپانيا ءوز مىن­­دەتتەمەسىن ورىنداماسا, ونداي كە­­لىسىمدى بۇزۋ قاجەت», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.

شىندىعىندا, اتىراۋدا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ وشپەيتىن كۇنى جوق دەۋ­گە بولادى. سوڭعى ەكى جىل بويى ەكى كۇننىڭ بىرىندە جەل سوقسا دا, جاڭ­بىر جاۋسا دا ەلەكتر جارىعى جالپ ەتىپ ءسونىپ جاتادى. تۇتىنۋشىنىڭ جۇي­كە­سىن جۇقارتىپ, ءتوزىمىن تاۋىسۋعا اي­نال­عان جارىقتىڭ «جىرى» جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە قايتالانادى.

جارىقتىڭ ءجيى ءسونۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ ءوڭىردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتىپ وتىرعان «اتىراۋ-جارىق» اق باسشىلارى بۇعان تابيعي قۇ­بى­لىستى العا تارتادى. جازدا اپتاپ ىس­تىقتى, ال جىلدىڭ وزگە مەزگىلىندە جاڭ­بىر مەن قاتتى جەلدى «كىنالى» سانايدى. ماسەلەن, بىلتىرعى قاڭتاردا ەلەكتر جەلىسىنىڭ 220 كۆل-254-ورال-يندەر, ل-201-اتىراۋ-يندەر جانە Karabatan Utility Solutions-تىڭ 2 گە­نە­راتورى ىستەن شىققانى بەلگىلى بولدى. سونىڭ سالدارىنان «اتىراۋ جا­رىقتىڭ» ەلەكتر جەلىسىنەن ەنەرگيا تۇتىناتىن اتىراۋ قالاسىنىڭ سول جاعالاۋ بولىگى, جىلىوي, يندەر, قى­زىلقوعا, ماحامبەت, قۇرمانعازى جانە ماقات اۋدانىندا جارىق ءوشىپ قالدى. ال بيىلعى ناۋرىزدىڭ باسىندا قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ 10-نان استام اۋىلىندا ەلەكتر ەنەرگياسى «جالپ» ەتتى. «اتىراۋ جارىق» اق پرەزيدەنتىنىڭ ورىنباسارى مەيىربەك عۇباشەۆتىڭ مالىمەتىنشە, قار ارالاس نوسەر جاڭبىر مەن قاتتى جەلدىڭ سالدارىنان ءبىر 22 مەترلىك 35 كۆت, التى 22 مەترلىك 10 كۆت, 400-گە جۋىق 11 مەترلىك 10 كۆت ەلەكتر باعا­نا­سى قۇلاعان. وسىعان بايلانىستى مە­دي­تسي­نا مەكەمەلەرى مەن وزگە دە الەۋ­­مەتتىك ماڭىزى بار نىسانداردا ۋا­قىتشا ديزەل گەنەراتورى ىسكە قو­سىلعان.

– قۇرمانعازى اۋدانىندا قۇلاعان باعانالار 1975 جىلدان بەرى قولدا­نىس­تا بولدى. ەلەكتر ەنەرگياسىنان 10 890 ابونەنت اجىراتىلدى. مۇن­داي جاعداي اۋداندا العاش رەت بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وب­لىستان قوسىمشا 60 ەلەكترمونتەر, 22 ارنايى تەحنيكا, سۆ-10,5 باعا­ناسىنىڭ 152 داناسى, «اتىراۋ جارىق» اق قورىنان اس-120 مم جانە اس-50 مم سىمدارىنىڭ ەكى وراماسى جىبەرىلدى. الايدا اتىراۋ قالاسى مەن قۇرمانعازى اۋدانى اراسىنداعى جولدىڭ قازىرگى جاعدايى, قاشىقتىعى ەسكەرىلىپ, باعانالار ءبىر رەيسكە 10 دانادان جەتكىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى, اري­نە, جۇمىستى كەشىكتىردى, – دەيدى م.عۇباشەۆ.

قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ تايسويعان, جامانسور, كەنباي, جانگەلدين, ويىل, كوزدىقارا اۋىلدارىندا دا جا­رىق ءجيى سونەدى. ال 13 قاراشادا اتىراۋ قالاسىنىڭ بىرنەشە شاعىن اۋدانىندا جارىقتىڭ وشكەنى تۋرالى حابار جەلدەي ەستى. وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءمالىم ەتكەندەي, 14 قاراشادا ساعات 02:40-تا اتىراۋ قالاسىنىڭ بىرلىك شاعىن اۋدانىنداعى №18 قو­سال­قى ەلەكتر ستانساسىندا ءورت بول­­عان. سونىڭ سالدارىنان بەرەكە, گەولوگ, گەولوگ-2, كونتەينەر, بىرلىك, جۇلدىز-1, جۇلدىز-3, مۇنايشى شا­عىن اۋداندارى مەن تومارلى ەلدى مە­كەنى ەلەكتر قۋاتىنسىز قالعان.

وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى ءباس­پا­­سوز قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنا قا­را­­عان­دا, 14 قاراشادا 5 بالاباقشا مەن 6 مەكتەپتە جارىق جانبادى. سول سەبەپتەن, بالاباقشالارعا كۇن سا­يىن كەلىپ جۇرگەن 1 062 بالاقاي ۇيىنە كەرى ورالدى. ال جالپى ورتا ءبىلىم بە­رە­تىن مەكتەپتەردىڭ 10 337 وقۋشىسى سا­باق­تى ونلاين وقۋعا ءماجبۇر بولدى. كىش­كەن­تاي بالاقايى بالاباقشاعا, مەكتەپ جاسىنداعى بالاسى ءبىلىم ورداسىنا بارماسا, ءار اتا-انانىڭ مازاسىزداناتىنى داۋسىز. ۇيىندە قالعان بالالارىنا الاڭداعان ولار جۇمىسىندا با­يىز تاۋىپ وتىرا الماسى انىق.

 «اتىراۋ جارىق» اق پرەزيدەنتىنىڭ ورىنباسارى م.عۇباشەۆتىڭ مالىمە­تىن­شە, 14 قاراشادا جەرگىلىكتى ۋا­قىت­پەن ساعات 11:00-دەگى مالىمەتكە سايكەس اتى­راۋ قالاسىنداعى گەولوگ, جۇلدىز, بىرلىك, تومارلى جانە كون­تەينەر شا­عىن اۋداندارىندا 8 مىڭ جەكە, 700 زاڭ­دى تۇلعا ەلەكتر قۋاتىنا قوسىلا ال­مادى.

– قوسالقى ەلەكتر ستانساسىنداعى كرۋن-10كۆ جيىنتىق تاراتۋ قۇرىل­عى­سىندا ءورت شىقتى. تەكسەرۋ كەزىندە كل-10 كۆ شىعىس كابەل جەلىلەرىنىڭ زاقىمدانعانى انىقتالدى. ورتەنگەن كابەلدەردى اۋىستىرۋعا 42 ادام تارتىلدى. ءورتتىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. وعان جاڭبىر سەبەپ بولۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ويتكەنى كا­بەلدىك ارنا بەتوننان جاسالعان. ءبارى قۇرعاق, سۋ تيمەگەن. ونى ءوزىم تەكسەردىم, – دەيدى م.عۇباشەۆ.

بۇل كومپانياداعى تۇيتكىلدى جايت تەك ەلەكتر تاراتۋ جەلىسىنە عانا ءتان ەمەس سەكىلدى. بىلتىرعى تامىزدا ەكى وقىس وقيعادان ەكى ادام كوز جۇمدى. العاشقىسىندا ەلەكترمونتەرلەر بريگاداسى اۆتوگيدروكوتەرگىشپەن 6-7 مەتر بيىكتە جوعارى ۆولتتى ەلەكتر جەلىسىنىڭ سىمدارىن مونتاج­داۋعا كىرىسكەن. سول كەزدە اۆتو­گيدرو­كو­تەر­گىش­تىڭ مۇناراسى قۇلاپ, مونتاجداۋ­شى ەكى ادام اۋىر دەنە جاراقاتىن العان. ەكەۋى دە وبلىستىق اۋرۋحاناعا جەتكىزىلگەنىمەن, زارداپ شەككەن جۇ­مىس­شىنىڭ ءبىرى ءجانتاسىلىم ەتتى. كەيىن اتىراۋ قالاسىنداعى «نۇرسايا» شا­عىن اۋدانىندا ەلەكتر باعاناسىنا شىعىپ, جەلىنى جوندەۋگە كىرىسكەن 59 جاستاعى مونتەردى توق سوققان.

بيىلعى تامىز ايىندا «اتىراۋ جارىق» اق-نىڭ جىلىوي اۋدانىن­دا­عى قىزمەتكەرلەرى جۇمىسقا شىعۋدان باس تارتىپ, نارازىلىعىن ءبىلدىردى. جۇمىسشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تەڭىز كەنىشىندە جۇمىس ىستەيتىندەرگە تاماق­تانۋ ءۇشىن 15 كۇنگە 32 مىڭ تەڭگە بە­رىلگەن. جۇمىسشىلار دەمالاتىن جا­تاق­حانا ەسكى عيماراتتا ورنالاسقان. ءتىپتى قۇرال-سايماندار جەتىسپەگەن. قىزمەتتىك «ۋاز» كولىگىنە بەس ادام مىنەدى. ال 15 ادام جۇمىسقا جاياۋ قاتىناۋعا ءماجبۇر بولعان. وسىنداي ءۋاج ايتقان جۇمىسشىلار جالاقىنى ءوسىرۋدى, تەحنيكانى جاڭارتۋدى تالاپ ەتتى.

پرەزيدەنت سىنىنان كەيىن دە ەلەكتر­ جەلىسىنەن اقاۋ تابىلعان «اتى­راۋ جارىق» اق-داعى احۋال وسىنداي. ال اتى­راۋ­لىقتار جارىقتىڭ ۇزدىكسىز بەرىل­گەنىن قالايدى.

اتىراۋ وبلىسى