سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
وتاندىق عىلىمنىڭ جەتىستىگىن دارىپتەپ, جىلدار بويى ىزدەنىستەن قول ۇزبەگەن عالىمدارعا قولداۋ كورسەتۋ وزەكتى. سەبەبى ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا عىلىمعا دەن قويىپ, تولىمدى ەڭبەگىمەن تانىلعان عالىمدار كوپ. ءمان-ماڭىزى بولەك ءىس-شارانىڭ ماقساتى سول, Scopus جۋرنالدارىنا قۇندى عىلىمي ماقالا جاريالاعان عالىمداردى تانىتۋ بولعان. ءاسىلى, دۇنيە جۇزىندە عالىمداردىڭ ماڭداي تەرى, جۇمىسىنىڭ كورسەتكىشى رەيتينگى جوعارى حالىقارالىق جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋمەن, سول سەكىلدى ەڭبەككە تانىمال زەرتتەۋشىلەردىڭ سىلتەمە بەرۋ دەڭگەيىمەن ولشەنەدى. بۇل تىزىمدەگى ورنىن جىلدان-جىلعا بەكەمدەپ جاتقان قازاقستاندىقتاردىڭ دا ۇلەسى باسىم. ال ءبىز ايتىپ وتىرعان الەمدەگى ەڭ ءىرى «Elsevier» عىلىمي كومپانياسىنىڭ بازاسىندا 4 مىڭعا جۋىق عىلىمي جۋرنال بار.
وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن عالىمدار باس قوسقان جيىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك عىلىم-ءبىلىمدى وركەندەتۋدە بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىستاردىڭ بەرەكەلى بولاتىنىن ايتتى.
«ورتاق مۇددەگە جەتۋ جولىندا كۇش بىرىكتىرىپ, ۇدايى تاجىريبە الماسىپ وتىرساق, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان دامۋىنا ۇلەس قوسا الامىز. سونىڭ ەسەسىنە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ورتامىزدىڭ ءوزىمىز ءۇشىن دە, وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن دە جايلى بولۋىن قامتاماسىز ەتەمىز», دەدى مينيستر.
«Elsevir» كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازيا جانە ازەربايجانداعى جەتەكشىسى دامير راحمەتوۆ قازاقستاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي باعىتتاعى جەتىستىگى جاقسى باعالانىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. دەمەك عىلىمي جەتىستىكتەرىن ەلگە جانە شەتەلگە تاراتۋعا تالپىناتىن عالىمدار از ەمەس. راسىندا سولاي, قازىر عالىمدار عىلىمي اقپاراتتى مەڭگەرىپ, Elsevir قۇرالدارىن كەڭىنەن قولدانۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ جاھاندىق زەرتتەۋ رەيتينگىندەگى ورنىن نىعايتۋعا, يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋعا كۇش سالىپ وتىر.
سالتاناتتى ءىس-شارادان سوڭ, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى شولپان ەسىموۆا جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وزگەرىستەر جانە عىلىمدى ورىستەتۋ جولىنداعى جاڭاشىل باستامالار تۋراسىندا باياندادى. قازىر الەمدەگى جانە ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي جاعدايلار سان سالاعا جاڭالىق اكەلگەنى بەلگىلى. ەندىگى كەزدە ەلدەگى جوعارى وقۋ ورىندارى وسى وزگەرىسكە دايىن با دەگەن ورىندى ساۋال تۋادى. وسى تۇستا شولپان ەسىموۆانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانىنان تەحنوپاركتەر اشۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا عالىمدار قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ويتكەنى الەمدىك تاجىريبەدە تەحنوپاركتە ءىس باستاعان كاسىپكەرلەر مەملەكەتكە سالىق تولەمەيدى. ەسەسىنە, بۇل وڭ وزگەرىس ستۋدەنتتەر مەن مۇعالىمدەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتاتىنى ءسوزسىز. عىلىمي ونەرتابىستى وندىرىسكە ەنگىزۋدىڭ تەتىكتەرىن جاستار ەرتە ۇعىپ, بايىبىنا بارىپ تۇيسىنگەنى جاقسى. مۇندايدا بيزنەس جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى كوزدەگەن عالىمدار مەملەكەتتەن قارالعان گرانتتى كۇتىپ وتىرماس پا ەدى.
عىلىم-ءبىلىمدى دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تەتىگى – شەتەلدىك تاجىريبەگە سۇيەنۋ ەكەنى ايتپاسا دا بەلگىلى. ەلدە باسەكەگە قابىلەتتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كوپ ەكەنىن ەسكە سالعان شولپان ەسىموۆا وقۋ ورىندارىنىڭ الەۋەتىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتىپ, ستراتەگيالىق جوسپار قۇرۋدىڭ ءتيىمدى ەكەنىن العا تارتتى. وسى كۇنى Elsevier Research Excellence Award سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىنا قاتىسىپ, ەلدەگى عىلىمنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭى تۋرالى اشىق اڭگىمەلەستى. جەتەكشى عالىمدار جاستارعا باستاعان ءىسىن سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋگە اقىل-كەڭەسىن ايتتى. سەبەبى كەيبىر عىلىمي جوبالارعا 10 جىلدان استام ۋاقىتىن سارپ ەتىپ, كەيىن ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورگەن عالىمدار – كوپكە ۇلگى. بۇدان ءارى عالىمدار عىلىم جولىندا وزىنەن ءبىلىمدى, ياعني ءبىر ساتى جوعارى ازاماتتارمەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ تيىمدىلىگى تۋراسىندا وزەكتى وي قوزعادى. دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىندا كەز كەلگەن كەدەرگىنى ەڭسەرىپ, باستاعان ءىستىڭ ناتيجەلى بولاتىنىنا سەنۋ عالىمعا ءتان قاسيەتتىڭ ءبىرى ەكەنىن تۇيسىندىك. ورايى كەلگەندە عالىمدار تىرناقالدى ەڭبەگىن جازا باستاعان سالاداعى جاستاردىڭ تابىسىنا ءمان بەرىپ, الەۋمەتتىك جاعدايعا كوڭىل ءبولۋ جونىندە ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. جاس عالىمداردى ىنتالاندىرۋعا باسا ءمان بەرىلسە, كەيبىر بىلىكتى كادرلار تابىستىڭ كىلتىن باسقا سالادان ىزدەۋگە تالپىنبايتىن ەدى مە؟ عىلىم-ءبىلىمدى دامىتۋ جونىندە ورامدى وي ايتىلعان وتىرىستىڭ ءىزىن الا «Elsevier» كومپانياسىنىڭ تۇركيا, يران, ورتالىق ازيا, تاياۋ شىعىسقا جاۋاپتى ديرەكتورى تايفۋن باشال عىلىمي ماقالالار جازىپ ەڭبەكتەنگەن 17 عالىمعا Elsevier Research Excellence Awards سىيلىعىن تاپسىردى. سونداي-اق عىلىمنىڭ وركەندەۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى دە Elsevier سىيلىعىن يەمدەندى.
