فەستيۆال اياسىندا الدىمەن جيىلعان جۇرتتىڭ الدىنان « ۇلى جىبەك جولى» كەرۋەنى ءجۇرىپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە «تۇران» ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلى مەن جەرگىلىكتى كوركەمونەرپازدار ۇلتتىق ناقىشتاعى اندەردەن شاشۋ شاشتى. «Tary», «Jeti tandyr», «Bro Shashlyk», «MaxPLOV» سىندى مەگاپوليستىڭ بەلگىلى تاماقتانۋ ورتالىقتارى كەلۋشىلەرگە ۇلتتىق جانە شىعىس داستۇرىندە ءدامى ءتىل ۇيىرەر ءتۇرلى تاعامدار دايىندادى. ودان وزگە, ۇلتتىق كيىمدەر كورسەتىلىمى ۇيىمداستىرىلدى جانە ۇلتتىق تاعامداردىڭ ازىرلەنۋ جولدارىن كەلگەن قوناقتار ءوز كوزدەرىمەن كورۋگە مۇمكىندىك الدى. بۇدان باسقا قالانىڭ جەرگىلىكتى قولونەرشىلەرى جانە تەاتر ارتىستەرى مەن سۋرەتشىلەرى دە فەستيۆالعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ, شىعارماشىلىق يدەيالارىنان تۋىنداعان كەرەمەتتەي جۇمىستارىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى.
سونىمەن بىرگە فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋدا كوزدەگەن ماقساتتاردىڭ ءبىرى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, جىبەك جولى بويىنداعى كونە شىمكەنت شاھارىنىڭ سول كەزەڭدەگى اتموسفەراسىن سەزىندىرۋ جانە كونە داۋىردەگى حالقىمىزدىڭ تۇرمىس-سالتىمەن جاقىنىراق تانىستىرۋ بولدى.
سونداي-اق مادەني ءىس-شارا بارىسىندا قولونەر, كادەسىي بۇيىمدارىن جاساۋدان, ۇلتتىق تاعامدار ازىرلەۋدەن شەبەرلىك ساعاتتارى ۇيىمداستىرىلدى. ال كەشكى ۋاقىتتا جانگلەرلەر جانىپ تۇرعان وتتى قولدارىمەن ويناتىپ, اينالا تەگىس بارابان ۇنىمەن جاڭعىرىپ, لازەرلىك جارىقشوۋدان وتە اسەرلى قويىلىمدار قويىلدى. سونداي-اق «تۇران» ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلى قىزىقتى دۋماندى تاماشالاۋعا كەلگەن كورەرمەندەرگە ءوزىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسىن ۇسىندى.
قالالىق تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ە.قادىروۆ الداعى ۋاقىتتا دا شاھاردىڭ عاسىرلار قويناۋىنان سىر شەرتكەن تەرەڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن جانە كونە داستۇرلەرىن ۇشتاستىرعان وسى سەكىلدى يگى ءىس-شارالاردى تۇراقتى تۇردە وتكىزىپ وتىرۋدى جوسپارلاپ جاتقانىن ايتادى. سونىمەن قاتار مۇنداي فەستيۆالدار ارقىلى جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپى شىمكەنتتىڭ تانىمالدىلىعىن ارتتىرۋدى جانە مەگاپوليس تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ جادىندا ەستە قالارلىقتاي اسەرلى ساتتەردىڭ بولعانىن قالاپ وتىر.
جالپى, بۇگىندە شىمكەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورىندارىنا ساياحاتتاۋ ءۇشىن ءتۇرلى تۋريستىك مارشرۋتتار ازىرلەنگەن. ولار جايلى اقپارات بەرەتىن گيد-ەكسكۋرسوۆودتار قىزمەتى دە جۇمىس ىستەيدى. جانە ساياحاتتاپ كەلگەندەردى ارنايى تۋريستىك اۆتوبۋستار بەلگىلەنگەن باعىتتار بويىنشا تاسيدى.
سوڭعى 9 ايداعى ەكسپرەسس كورسەتكىشكە سۇيەنەر بولساق, شىمكەنت قالاسىنا 350 مىڭعا جۋىق ادام تۋريست رەتىندە كەلسە, ونىڭ 25 مىڭنان استامى شەتەلدىكتەر ەكەن.
جالپى, فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋشىلار وسىنداي ءىس-شارالاردى كوبىرەك قولعا الۋ ارقىلى شاھارعا كەلگەن ساياحاتشىلار سانىن 400 مىڭعا جەتكىزەمىز دەپ وتىر. ال شىمكەنت قالاسىنىڭ «Shym Qala» ەتنواۋىلى تۋريستەر قىزىعاتىن مەگاپوليستەگى بىردەن-ءبىر تاريحي ءارى مادەني ورىن بولىپ سانالادى. جالپى, وسىنداي ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى دارىپتەيتىن ءىس-شارالار قالالىق تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسى تاراپىنان جىل سايىن جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. ال كونە قالانى كوز الدىڭا اكەلگەن سول ءداۋىردىڭ تىنىسىنا بولەگەن وسىناۋ يگى باستامانى قالاداعى 30-عا جۋىق قولونەر شەبەرى قولداپ, قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. وسى رەتتە ايتا كەتكەن ءجون, فەستيۆالعا كەلۋشىلەر شەبەرلەردىڭ تۋىندىلارىن تاماشالاپ قانا قويماي, ولاردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە دە يە بولدى.
اسىرەسە قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن الاڭدى شەرۋ تارتىپ ءجۇرىپ وتكەن « ۇلى جىبەك جولى» كەرۋەنى ەرەكشە تاڭعالدىردى. سونىمەن بىرگە «تۇران» ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ قۇلاقتىڭ قۇرىشىن قاندىرعان ۇلتتىق ناقىشتاعى اندەرى كوپشىلىككە جاعىمدى اسەر قالدىردى.
سونىمەن وسىناۋ فەستيۆالدىڭ ناتيجەسىندە قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى « ۇلى جىبەك جولى» بويىنداعى كونە شىمكەنت قالاسىنىڭ ەسكى كەلبەتىن تاماشالادى, بۇرىنعى وتكەن تۇرمىس-تىرشىلىگىن كورىپ, اتا-بابالارىمىزدىڭ ءومىر سالتىمەن جاقىنىراق تانىستى. باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ەندىگى جەردە مۇنداي اۋقىمدى ءىس-شارا جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرماق. سونداي-اق وسى فەستيۆالدا كيىز باسۋ, دومبىرا جاساۋ, بەسىككە سالۋ, تۇساۋكەسەر, قىز ۇزاتۋ سەكىلدى قازاقتىڭ ۇلتتىق داستۇرلەرىنەن ارنايى قويىلىمدار كورسەتىلىپ, كەشكە دەيىن كەلۋشىلەر ءتۇرلى قىزىقتى كونتسەرتتىك باعدارلامالاردى تاماشالادى.
شىمكەنت كونە شاھار, سەبەبى مۇندا تاريحي جانە مادەني ورىندار كوپ, بۇدان بولەك ول ءوزىنىڭ قوناقجايلىلىعىمەن دە تانىمال. سوندىقتان دا تۋريستەر وسى ەرەكشە قاسيەتتەرگە قىزىعىپ, شاھاردى تاماشالاۋعا اسىعادى. ەندىگى رەتتە قالانىڭ وزىندىك تۋريستىك برەندىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا جۇمىس اۋقىمىن ارتتىرا تۇسەتىن بولامىز, دەيدى تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ە.قىدىروۆ.
وسى رەتتە فەستيۆالدىڭ ەرەكشە قوناعى بولعان گوللونديالىق رەنزو كوستەر قازاقتىڭ ادەپ-عۇرىپتارىنىڭ تاربيەلىك ءمانى جوعارى ەكەنىن ايتىپ, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ تۋىندىلارىنا ءوز باسى ايرىقشا ءتانتى بولىپتى.
«وتباسىمىزبەن قازاقستانعا كەلگەنىمىزگە 4 جىل بولدى. قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىنىڭ كوپشىلىگىن مەڭگەرىپ كەلە جاتىرمىن. اسىرەسە ماعان قازاق حالقىنىڭ جاسى ۇلكەن ادامدى سىيلاۋعا, وزىڭنەن كىشىگە قامقور بولۋعا ۇندەيتىن ءداستۇرى, ومىرلىك ۇستانىمى ەرەكشە ۇنايدى. وسىندايدا «ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت» دەگەن ءسوز بار ەمەس پە سىزدەردە. وسى سەكىلدى ءارتۇرلى ۇستانىمدار, ادەت-عۇرىپ, سالت-داستۇرلەردى, سونىڭ ىشىندە قازاقى ناقىشتا وتەتىن تويلاردى ەرەكشە جانىم سۇيەدى. سونداي-اق قازاقتىڭ اس-اۋقاتى مەنىڭ اس مازىرىمدەگى ەڭ سۇيىكتى تاعامدارىم. قازى-قارتا, اسىلعان ەت ادامدى تويدىرىپ قانا قويمايدى, بويعا قۋات, كۇش بەرەدى. ويتكەنى ەت جەگەن ادام توقتىقتا جۇرەدى جانە ارتىق سالماق جينامايدى. سول ءۇشىن دە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارى اقۋىزعا باي كەلەدى. ال ءوتىپ جاتقان فەستيۆال مەنىڭ كوڭىلىمنەن شىقتى. مۇنداي ءىس-شارا اسىرەسە, ءبىز سەكىلدى شەتەلدىكتەرگە قازاق حالقىنىڭ تاريحى مەن ءداستۇرىن تانۋ ءۇشىن كەرەك جانە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ اتا-بابالارىنىڭ كىم بولعانىن, وتكەن داۋىرلەردە قالاي ءومىر سۇرگەنىن ءبىلدىرۋ, ەسكە سالىپ تۇرۋ ءۇشىن دە ماڭىزدىلىعى زور دەپ ەسەپتەيمىن. دەمەك, وسىنداي تاربيەلىك ءمانى بار مادەني باسقوسۋلاردى ءجيى ۇيىمداستىرعان ءجون. فەستيۆالدا ماعان قولونەر شەبەرلەرىنىڭ بۇيىمدارى اسا قىزىقتى كورىندى. وتە كۇردەلى تاسىلمەن جاسالعان اشەكەي بۇيىمدار قازاق ۇلتىنىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان جوعارى مادەنيەتتىلىگىنىڭ ايعاعى, سونىمەن بىرگە ەجەلگى كەزدىڭ وزىندە قازاقتار ءتۇرلى باعالى مەتالمەن جۇمىس ىستەي بىلگەنىن, ونىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرگەنىن اڭعارتادى», دەدى شەتەلدىك مەيمان.
جالپى, قالادا تۋريستەردى جايعاستىراتىن 140 ورنالاستىرۋ ورنى بار. ونىڭ 28-ءى قوناقۇي. شىمكەنت ءبىر كۇندە ون مىڭعا جۋىق ساياحاتشىنى قابىلداي الادى. حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەس بەس جۇلدىزدى «ريكسوس حاديشا» قوناقۇيىن ايرىقشا اتاپ وتۋگە بولادى. ودان بولەك «قاينار» قوناقۇيى دە قازاقستاندىق ستاندارت بويىنشا بەس جۇلدىزدى قوناقۇي ساناتىنا جاتادى. سونداي-اق ءتورت, ءۇش, ەكى جۇلدىزدى جانە ساناتى جوق قوناقۇيلەر دە بار.
سونىمەن بىرگە شاھاردا ءتۋريزمنىڭ تەك ساياحاتتاۋ تۇرىنەن باسقا وزگە دە سالالارى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ماسەلەن, مەديتسينالىق ءتۋريزمدى الىپ قاراستىرۋعا بولادى. سوڭعى جىلدارى ول ءۇشىنشى مەگاپوليستە ەرەكشە قانات جايعاندىعى بايقالادى. ايتالىق, وسى كۇنى جان-جاقتان, ءتىپتى شەتەلدەردەن شىمكەنتكە كەلىپ ەمدەلىپ جاتقان ناۋقاستار سانى كوپ, ءتىپتى جىلدان-جىلعا ارتىپ بارادى. ناۋقاستار نەگىزىنەن شىمشاھاردا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىن ەمدەۋگە, ونكولوگيالىق كەسەلدەرمەن كۇرەسۋگە جانە باسقا دا كۇردەلى وپەراتسيالار جاساتۋعا كەلەدى. سونىڭ ىشىندە ترانسپلانتولوگيا بويىنشا شىمكەنت رەسپۋبليكاداعى الەۋەتى جوعارى وڭىرلەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. ال جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپىنان مەديتسينالىق تۋريزم جارناماسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا ارنايى اقپاراتتىق حابارلامالار, بۋكلەتتەر دايىندالىپ وتىرادى. ماسەلەن, سول اقپارات كوزدەرىندە قالادا مەديتسينانىڭ قاي سالاسى ەرەكشە دامىعاندىعى انىق كورسەتىلىپ جازىلعان. ءتىپتى ءوزىنىڭ سالاسى بويىنشا قانداي بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ بار ەكەندىگى جونىندە جانە سولار تۋرالى ناقتى ءارى جان-جاقتى ماعلۇمات الۋعا بولادى.
ساياحاتتىڭ تاعى ءبىر قۇلاشىن كەڭگە سەرمەپ كەلە جاتقان ءتۇرىنىڭ ءبىرى – ءبىلىم ءتۋريزمى. بۇلاي دەۋىمىزگە دە سەبەپ جوق ەمەس. ويتكەنى قازىرگى تاڭدا شىمكەنتتە ءبىلىم الىپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارى شاكىرتتەرىنىڭ اراسىندا شەتەلدىك ستۋدەنتتەردى دە كوپتەپ كەزدەستىرە الاسىز. وسى ورايدا بۇگىنگى ۋاقىتتا قالالىق اكىمدىك شەت مەملەكەتتەرمەن ءبىلىم ماسەلەسى بويىنشا تىعىز بايلانىستار ورناتىپ, سوعان سايكەس جۇمىستاردى قولعا الۋ ۇستىندە. ماسەلەن, مەگاپوليستەگى ىرگەلى وقۋ ورنى مەديتسينا اكادەمياسىندا بۇگىنگى تاڭدا 1200-دەن استام ۇندىستاندىق ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندەگى شاھاردا شەت مەملەكەتتەردەن كەلگەن تالاپكەرلەردى وقىتىپ جاتقان مۇنان باسقا دا جوعارى وقۋ ورىندارى جەتەرلىك.
شىمكەنت
