«قازاقستان ءترانزيتى ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان تارتىمدىلىعى مەن سەنىمدىلىگىن دالەلدەدى. سوندىقتان ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ ءىسىن جالعاستىرا بەرەمىز. اتاپ ايتقاندا, قحر-مەن اراداعى ترانزيتتىك قاتىناستاردى كەڭەيتۋ ءۇشىن «دوستىق – مويىنتى» جاڭا تەمىر جول باعىتىنىڭ قۇرىلىسىن باستايمىز. ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 2 ملرد دوللاردان اسادى», دەگەن-ءدى پرەزيدەنت.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسىنا نازار اۋدارساق, قازىر «DAR RAIL Infrastructure» جشس جۇك تيەۋ تەرمينالى جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. بۇل رەتتە 836 شاقىرىمدى قۇرايتىن «دوستىق – مويىنتى» تەمىر جول جەلىسىنىڭ ەكىنشى جولىنىڭ قۇرىلىسى اسا ماڭىزدى. ونىڭ 320 شاقىرىمى جەتىسۋ اۋماعىنان وتەدى. جوبا يەلەرى قۇرىلىسقا وڭىرلىك ونىمدەردى پايدالانباق. ەگەر ءبارى ويداعىداي بولسا, تاۋلىگىنە جۇرەتىن پويىز سانى 12-دەن 60-قا ارتادى. وسى ورايدا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق مەموراندۋمعا قول قويدى.
اتالعان جوبا اياسىندا ارنايى ءىس-ساپارمەن جەتىسۋعا كەلگەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسى نۇرلان ساۋرانباەۆ وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆپەن «قۋاتتى ايماقتار – ەلىمىزدىڭ دامۋ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە «دوستىق – مويىنتى» ۋچاسكەسىندە سالىناتىن ەكىنشى جولدىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلادى. ودان بولەك ءوڭىر اكىمىنىڭ حالىقپەن كەزدەسۋلەرىندە كوتەرىلگەن تەمىر جولعا قاتىستى ماسەلەلەر ورتاعا سالىندى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ءوڭىر باسشىسى تەمىر جول ۇجىمىنىڭ وبلىس اۋماعىنداعى ۇيلەسىمدى جۇمىسى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. سول قاتاردا الاكولگە دەيىنگى پويىز قاتىناسىن, سونىڭ ىشىندە «تالگونىڭ» دا قاتارعا قوسىلعانىن, كومىردى ۋاقتىلى جەتكىزۋدەگى قتج-نىڭ زور كومەگى بولعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە جەتىسۋ وبلىسىنىڭ كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ترانزيتتىك الەۋەتىنە دە قىسقاشا توقتالدى.
«دوستىق ستانساسىنداعى «DAR RAIL Infrastructure» جشس جۇك تيەۋ تەرمينالى جوباسىن قولعا الۋدا. وسى باعىتتاعى «Dostyk Trans Terminal» جشس جوباسى دا 2021 جىلدان ىسكە اسىرىلا باستادى. بۇل رەتتە رەسپۋبليكاداعى اسا ۇلكەن جوبا «دوستىق – مويىنتى» تەمىر جول جەلىسىنىڭ ەكىنشى جول قۇرىلىسىنىڭ وبلىس ەكونوميكاسىنا تيگىزەتىن ىقپالى زور بولادى دەپ سەنەمىن جانە وعان وبلىس تاراپىنان قاجەتتى بارلىق قولداۋ كورسەتىلەدى», دەدى ب.يساباەۆ.
اتالعان «دوستىق – مويىنتى» جوباسى جايلى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قانات الماعامبەتوۆ قىسقاشا ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇزىندىعى 836 شاقىرىم بولاتىن تەمىر جولدىڭ 320 شاقىرىمى جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىنان وتەدى. جوبا 2022-2025 جىلدارى ىسكە اسىرىلادى. وعان تارتىلاتىن ينۆەستيتسيانىڭ 38 پايىزى, ياعني 218 ملرد تەڭگەسى جەتىسۋ وبلىسىنا تيەسىلى بولماق. جوبانىڭ قۇرىلىسى كەزىندە 1 600 ادام جۇمىسقا تارتىلسا, ىسكە قوسىلعاندا 340 ادام ەڭبەكپەن قامتىلادى. ولاردىڭ دەنى – نەگىزىنەن جەرگىلىكتى جەردىڭ تۇرعىندار. جالپى, بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ تەمىر جولدا تاۋلىگىنە جۇرەتىن پويىزدار سانىن 12-دەن 60-قا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سول سياقتى كونتەينەرلىك پويىزداردىڭ قوزعالىس جىلدامدىعىن تاۋلىگىنە 1 500 شاقىرىمعا ارتتىرۋعا جاعداي جاسايدى.
ەڭ كەرەمەتى, قۇرىلىسقا قاجەتتى قۇنى 109 ملرد تەڭگە بولاتىن ماتەريالدار, اتاپ ايتقاندا, مەتالل كونسترۋكتسيالارى, ينەرتتى ماتەريالدار, قۇم مەن قيىرشىق تاس, شپالدار, تەمىر بەتون بۇيىمدارى جەرگىلىكتى جەردەن, ياعني جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ءوندىرىس ورىندارى شىعارعان ونىمدەردەن پايدالانىلادى. بۇل رەتتە قازاقستاندىق مازمۇن 85 پايىز بولادى دەپ مەجەلەنىپ وتىر. سول سياقتى ق.الماعامبەتوۆ وبلىس اۋماعىنداعى «التىنكول» ستانساسىنىڭ جانە باسقا دا كىشىگىرىم تەمىر جول بەكەتتەردىڭ جۇمىسىنا دا توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جەڭىس تۇياقوۆ ءوڭىر باسشىسىنىڭ اۋدانداردا وتكىزگەن تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەرىندە كوتەرىلگەن تەمىر جول سالاسىنا قاتىستى پروبلەمالاردى جەتكىزدى. «دوستىق» ستانساسى تۇرعىندارى وقۋشىلاردىڭ مەكتەپكە قاراي تەمىر جولدان وتەتىن تۇسىنا ارنايى جەرۇستى جولىن سالۋ تۋرالى وتىنىشتەرىن ايتقان. سول سياقتى وسى ەلدى مەكەندەگى تەمىر جولعا قاراستى تۇرعىن ۇيلەردى جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ بالانسىنا وتكىزۋ ارقىلى جۇمىسشىلاردىڭ جەكەشەلەندىرۋىنە جاعداي جاساۋ جايى دا ءسوز بولدى.
تەكەلى جانە تالدىقورعان قالالارىنداعى تەمىر جولدىڭ جەكەنىڭ قولىنا ءوتىپ كەتكەن كىرەبەرىس جولدارىنىڭ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. وبلىس اۋماعىنداعى تەمىر جول ۋچاسكەلەرىنىڭ ەلدى مەكەندەردەن وتەتىن جانە باسقا دا قاۋىپتى دەگەن جەرلەرىندە قورشاۋ ورناتىلسا دەگەن وتىنىشتەر ايتىلدى. ەگەر وسىعان ساي شارا قابىلدانسا ادامنىڭ, مالدىڭ پويىز استىنا ءتۇسۋىنىڭ الدىن الۋعا, تەمىر جول جۇمىسىنا كەدەرگىنىڭ بولماۋىنا دا ىقپال ەتەر ەدى. ءسوز بولعان تاعى ءبىر ماسەلە, «دوستىق – مويىنتى» جوباسىنداعى وبلىس اۋماعىندا جۇمىس جۇرگىزەتىن كومپانيالاردىڭ سايكەسىنشە وسى وڭىرگە تىركەلۋى مىندەتتى تۇردە ەسكەرىلۋى شارت.
ن.ساۋرانباەۆ ءوز سوزىندە ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى.
ء«بىز ءۇشىن ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگى – ءبىرىنشى كەزەكتەگى باسىمدىق. سوندىقتان ءجولۇستى وتكەلىن سالۋ, قاۋىپتى ۋچاسكەلەردە قورشاۋ قويۋ شارالارى مىندەتتى تۇردە اتقارىلادى. بۇل جۇمىس جوسپاردا بار. «دوستىق – مويىنتى» ۋچاسكەسىندەگى ەكىنشى جولدىڭ قۇرىلىسىن سالۋ – پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان ىرگەلى جوبا. ونىڭ ىسكە اسىرىلۋى جەتىسۋ وبلىسى ءۇشىن مۋلتيپليكاتيۆتى تيىمدىلىگىن كورسەتەدى. بىزبەن ارىپتەستىك بايلانىستى جانداندىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا, شەشىمىن بىرگە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك جاساعاندارىڭىز ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن», دەدى ن.ساۋرانباەۆ
جيىنعا قاتىسۋشىلار قتج كومپانياسىنىڭ قۇزىرىنا كىرەتىن ماسەلەلەرگە قاتىستى سۇراقتارىن قويدى. ماسەلەن, بالقاش كولى جاعالاۋىن دامىتۋ قولعا الىنا باستادى, ەندىگى جەردە تۋريستەر لەگىنىڭ كوبەيەتىنىنە بايلانىستى بولاشاقتا لەپسى اۋىلىنا تەمىر جول بەكەتىن سالۋ قاجەتتىلىگى تۋادى. سونى قازىردەن جوسپارلاۋ قاجەت. سول سياقتى «تەمىربەتون» زاۋىتى, «ايسۇلۋ» تىگىن فابريكاسى رەسپۋبليكالىق «دوستىق – مويىنتى» ۋچاسكەسىندەگى جوباعا قاتىسۋعا قاجەتتى بارلىق مۇمكىندىكتەرى بار ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە جوباعا ىرىكتەۋدە باسەكەگە قابىلەتتى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىستى اتقارۋ مەرزىمى مەن ساپاسىنىڭ ءتيىستى تالاپتارعا ساي بولۋى ەسكەرىلىپ, بارلىعى زاڭ اياسىندا جۇرگىزىلەتىنى ايتىلدى.
جيىن قورىتىندىسىندا ەكى تاراپقا دا پايدالى پىكىر الماسۋ بولعانىن اتاپ وتكەن وبلىس اكىمى «دوستىق – مويىنتى» ۋچاسكەسىندەگى جوبانىڭ وبلىس ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە اتاپ ءوتتى.
«وبلىس اكىمدىگى ينۆەستورلارعا جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا جان-جاقتى قولداۋ مەن كومەك كورسەتەدى. ارقاشان سىندارلى اشىق ىنتىماقتاستىققا دايىنبىز. بۇگىنگى قول قويىپ وتىرعان مەموراندۋم وبلىسىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋ مەن ودان ءارى كەڭەيتۋگە جول اشىپ, بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا ءوز ناتيجەسىن بەرەدى. وسىنىڭ بارلىعى ءوڭىر ەكونوميكاسىن ىلگەرىلەتۋگە, سول ارقىلى حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا اسەرىن تيگىزەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان باستى مىندەتى دە وسى», دەدى ب.يساباەۆ.
كەزدەسۋ سوڭىندا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ پەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسى نۇرلان ساۋرانباەۆ اكىمدىك پەن قتج اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
جەتىسۋ وبلىسى
