ادەبي كەشكە جازۋشىنىڭ جەرلەستەرى, تۋعان-تۋىستارى جانە جارى ريزا ادىلبەكقىزى مەن قىزى ايگەرىم قاتىستى. كىتاپحانا زالىندا باس قوسقان مەيماندار جازۋشىنى ەسكە الىپ, جىلى ەستەلىكتەر ايتتى. البەتتە, سىيلى قوناقتار قوس كىتاپتىڭ تۇساۋىن كەستى.
سالتاناتتى جيىنعا كەلگەن قوناقتار تالاپتاننىڭ تالانتىنا باس ءيىپ, ونىڭ ادامگەرشىلىك, كىسىلىك كەلبەتىن اڭگىمەگە ارقاۋ ەتتى. شىعارماشىلىعىنان بولەك, ادالدىعى مەن ادامگەرشىلىگى, تاباندىلىعى مەن ازاماتتىعى, قاراپايىمدىلىعى مەن قايىرىمدىلىعى كوپشىلىكتىڭ ەسىندە ەكەن.
– تالاپتانمەن العاش 1992 جىلى دامدەس بولدىم. باراق باتىردىڭ 290 جىلدىق مەرەيتويى ءوتىپ, اياعىمىزدان تىك تۇردىق. اۋدانعا قابدەش ءجۇمادىلوۆ, سوۆەتقازى اقاتاەۆ, قاسىم قايسەنوۆ, ورالحان بوكەي, تالاپتان احمەتجان سىندى ءماشھۇر جازۋشىلار كەلدى. سوندا تالاپتان ورالحاننىڭ جانىندا ءجۇردى. تويدى وتكەرگەن سوڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە ىستەيتىن جەرلەسىمىز ايداربەك عازيزوۆ, تالاپتان احمەتجان, ورالحان بوكەي بار, شىرىكاياققا كەتىپ, ءارى قاراي شىڭعىستاي ءتۇستى. كەيىن ون جىلدان سوڭ, 2002 جىلى باراق باتىردىڭ 300 جىلدىعىندا اۋدانعا تاعى دا ون شاقتى جازۋشى كەلدى. سويتسەك, ول دەلەگاتسيانى جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تالاپتان احمەتجان باستاپ كەلىپتى. قۋاندىق. بىلەرى كوپ ازامات ەدى. بۇل جەردە ءبىر شىندىقتى ايتقىم كەلەدى. 2013 جىلى رەسپۋبليكا بولىپ ورالحان بوكەيدىڭ 70 جىلدىعىن تويلادىق. بىراق ءومىر بويى ق ۇلىنىم دەپ اڭساپ وتكەن جالعىز ۇلى ايحان كەلمەدى. ايتپاعىم, ايگەرىم, اكەڭنىڭ اتىن كوتەرىپ جۇرگەن ساعان راحمەت! – دەگەن باقىتقان ولمەسەكوۆ جازۋشىنىڭ قىزىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ايتا كەتسەك, تالاپتان احمەتجاننىڭ العاشقى اڭگىمەسى وبلىستىق «ديدار» گازەتىندە جارىق كورگەن. ول تۋرالى ەستەلىكپەن بەلگىلى جۋرناليست ايتمۇحامبەت قاسىم ءبولىستى.
– تالاپتانمەن ستۋدەنت كەزىمدە تانىستىم. العاشقى كىتابىما تالاپتان العىسوز جازعان ەكەن. «العاشقى تىرناقالدى اڭگىمەمدى وبلىستىق «كوممۋنيزم تۋى», قازىرگى «ديدار» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا جاسقانشاقتاي اپارعانىمدا, ايتاعاڭ جىلى قابىلداپ ەدى. «مەنىڭ جازعان شاتپاعىمدى وقىپ شىعۋعا ۋاقىتى جوق شىعار. قولىنا دەرەۋ بەرەم دە كەتەم عوي» دەپ بارعانمىن. بىراق ايتاعاڭ بار جۇمىسىن ىسىرىپ تاستاپ, وقىپ شىقتى. پىكىرىن ايتتى. ءجيى-ءجيى جازىپ تۇرۋىما كەڭەس بەردى», دەپ جازىپتى العىسوزىندە. سول كەز ءالى ەسىمدە. «ايقاسقا» دەگەن اڭگىمەسىن اكەلگەن ەدى. ءوزى قۇرىلىسشىنىڭ وقۋىندا وقيدى ەكەن. «قۇداي بەرگەن دارىنىڭ بار» دەپ اقىل ايتقانىم دا راس. اڭگىمەسى گازەتكە شىقتى. كەيىن وقۋىن بىتىرگەن سوڭ سامار جاققا كەتتى. ەكەۋمىز حات جازىسىپ تۇردىق. نەگىزى, تالاپتان مەن تۋرالى ەستەلىك ايتۋى كەرەك ەدى عوي. وكىنىشكە قاراي تاعدىردىڭ جازۋى سول, – دەپ ەسكە الدى.
ءار جازۋشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن ۇنەمى نازاردا ۇستاپ, ونى وقىرمانعا جەتكىزۋدى مىندەتىم دەپ بىلەتىن كىتاپحاناشى ءارى وسى كەشتىڭ جۇرگىزۋشىسى زيزا سلياموۆا كۇرشىم وڭىرىنەن شىققان اقىن-جازۋشىلارعا توقتالىپ ءوتىپ, وزەكتى ماسەلەنىڭ ۇشىن شىعاردى.
– بۇگىنگى كۇنى كۇرشىم ءوڭىرىنىڭ تابيعاتىن شىعارمالارىنا ارقاۋ ەتىپ جۇرگەن جازۋشى اسقار التاي, قازاق پروزاسىندا شىعارماشىلىق تابيعاتى ەشكىمگە ۇقسامايتىن وزىندىك ورنەگىمەن ەرەكشەلەنەتىن قالامگەر تۇرىسبەك ساۋكەتاەۆ, «قىستاۋ كۇرشىم, ويىمنان شىقپاي ءجۇرسىڭ...» دەپ جىرلاعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, مارقۇم اسقار ەگەۋباەۆ, كۇرشىم-مارقا ءوڭىرىنىڭ جىرشىسى كوپەن ەرقاسوۆ قاي اقىننان, قاي جازۋشىدان كەم ەدى؟! عىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتارىمىز ءبىر توبە. وسىلاردىڭ قاي-قايسىنىڭ مەرەيتويلارىن تۋعان جەرىندە اتاپ وتتىك؟! راس, ەستىمەدىك. ولاردىڭ ارقايسىسى «كۇرشىم اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» دەگەن اتقا ابدەن لايىق. ومىردەن ءوتىپ كەتكەندەرگە كوشە اتاۋىن بەرسە دە, ارتىق ەمەس, – دەپ ۇسىنىس-پىكىرىن ءبىلدىردى.
وتە ورىندى پىكىر دەر ەدىك. كۇرشىمنەن شىققان ۇلت زيالىلارىنىڭ اتاۋسىز قالىپ كەلە جاتقانىن مويىنداماسقا امال جوق. بۇل پىكىردى كۇرشىم اۋدانىنىڭ اتقامىنەر ازاماتتارى ەسكەرۋسىز قالدىرماس دەپ سەنەيىك.
ادەبي كەش سوڭىندا سوناۋ الماتىدان ات ارىتىپ كەلگەن تالاپتان احمەتجاننىڭ جارى مەن قىزى ايگەرىم كەشتى ۇيىمداستىرعان كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى مەن جەرلەستەرىنە العىستارىن جەتكىزدى.
– بىرگە 25 جىل تۇرىپپىز. ارتىندا ءۇش قىزى, ءبىر ۇلى قالدى. اۋەلدە اكىم تارازي شىعارماسىنا جوعارى باعا بەردى. سوندا «تارازيدى تاڭعالدىرعان تالاپتان» دەپ ماقالا شىقتى. ۇنەمى ورالحان بوكەي, قاليحان ىسقاق, ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى اعالارىنا ريزا بولىپ وتىراتىن. ەسىمدە, «اينالايىن تالاپتان, قابىرعاڭ قارا جەرگە تيگەنشە تالاپتان!» دەپ ورالحان بوكەي كىتابىنا قولتاڭبا قويىپ بەرگەن. سول ءسوزى قاناتتاندىردى ما, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن جازۋشىلىعىنا ادال بولدى. اتىن وشىرمەي, شىعارمالارىن ناسيحاتتاپ جاتقان كىتاپحانا ۇجىمىنا راحمەت, – دەدى جازۋشىنىڭ جارى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
