بىلتىر ازيا دامۋ بانكى ينستيتۋتى جانىنداعى زەرتتەۋشىلەر توبى ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ترانسپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ ساۋدا سالاسىنا تيگىزەر اسەرىن زەردەلەپ كورگەن. سوعان سۇيەنسەك, ترانسپورتتىق ينفراقۇرىلىم ساپاسىنىڭ 1 پايىزعا جاقسارۋى قازاقستان, قىرعىزستان جانە تاجىكستانداعى ەكسپورتتى – 9,15 پايىزعا, ال يمپورتتى 5,12 پايىزعا ارتتىرادى ەكەن. تەمىر جول مەن اۋە جولى ساپاسىنىڭ ارتۋ ەكسپورتتى – 5,16, يمپورتتى 7,83 پايىزعا كۇشەيتەتىن كورىنەدى.
جالپى, ينفراقۇرىلىم ساپاسى جونىنەن وڭىردەگى كوشباسشى ەل – قازاقستان. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمدەۋىنشە, ءبىزدىڭ ەلدە جول جايى تۇزەلىپ, ادامداردىڭ جۇمىسقا قولايلى ءارى تەز جەتۋى 1 پايىزعا جاقسارار بولسا, وندا كومپانيا مەن جۇمىس ورىن سانى 0,3-0,4 پايىزعا كوبەيمەك. دەگەنمەن بۇل ماقتانارلىق كورسەتكىش ەمەس. ۇلكەن ولشەممەن العاندا ۇزدىك ساپانىڭ اۋىلىنان الىسپىز. بۇكىلالەمدىك ەكونوميكالىق فورۋم جاسايتىن جاھاندىق باسەكەگە قابىلەت يندەكسى بويىنشا, ورتالىق ازيا ەلدەرى ءالى تومەنگى ورىنداردا. ناقتىلاعاندا, قازاقستان – 73, تاجىكستان – 111, قىرعىزستان 129-ورىندا تۇر. بۇل تۇرعىدا ۇزدىك ەل – سينگاپۋر. ەڭ ناشار ەل – يەمەن (141-ورىن).
ايتىپ وتىرعان يندەكسىمىز تەك ترانسپورتتىق ينفراقۇرىلىمدا ەمەس, جولدىڭ ساپاسىن بولەك باعالايدى. بۇل بويىنشا قازاقستاننىڭ پوزيتسياسى ءتىپتى تومەن – 115-ورىن. وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن وتاندىق تەلەارناعا سۇحبات بەرگەن «قازاۆتوجول» كومپانياسىنىڭ رەسمي وكىلى ءلاززات ستامعازيەۆا «جاقسى نەمەسە جامان جول دەگەن تۇسىنىك جوق. ستاتيستيكا بويىنشا, قازاقستان جولدارىنىڭ 20 پايىزى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا ەمەس, 80 پايىزىنىڭ جاعدايى جاقسى», دەپ ايدى اسپانعا شىعاردى.
«جولدىڭ جايىن جۇرگەن بىلەر» دەيدى قازاق. بۇكىل قازاقستاندى شىر اينالماي-اق, الماتى مەن استانا, قىزىلوردا مەن جەزقازعان اراسىن جول قىلعان اعايىن ايتار, ايتىپ تا ءجۇر عوي, جولدىڭ قانداي كۇيدە ەكەنىن... ءتىپتى قالا ىشىندەگى (استانا, الماتى جانە باسقا دا نەگىزگى قالالار) جولداردىڭ ءوزى ويدىم-ويدىم. قيالعا باسىپ, جولدى جوندەمەۋ, نە بولماسا ادەيى ساپاسىز ەتىپ سالۋ – كولىك بولشەكتەرىن ساتۋمەن اينالىساتىن مونوپوليانىڭ مۇددەسى ەمەس پە دەيتىن ءازىل ارالاس كوزقاراس تا كەپ قالادى كوكەيگە.