ەكونوميكا • 02 قاراشا, 2022

جول باسەكەگە تۇسسە...

300 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جولى ناشار ەلدىڭ ەكونوميكاسى دا ءتاۋىر بولمايدى. ەلىمىزدەگى جولداردىڭ جايى بەلگىلى. سوعان ساي ەكونوميكامىزدىڭ دا حال-احۋالى اڭدالسا كەرەك. بىزدە جول سالۋ جاناشىرلىق ەمەس, جىل سايىن بيۋدجەت قارجىسىن قاربىتا اساپ قالۋ قامىنا اينالعالى قاشان. جارايدى, بۇل باسقا اڭگىمە. نەگىزگى ايتپاعىمىز, وزگەشە ءبىر دەرەكتى نەگىز ەتكەن زەرتتەۋ, سوسىن سوڭىرا ايتىلاتىن وقىس پىكىر جايىندا.

جول باسەكەگە تۇسسە...

بىلتىر ازيا دامۋ بانكى ينستيتۋتى جانىنداعى زەرتتەۋشىلەر توبى ورتا­لىق ازيا ەلدەرىندەگى ترانسپورتتىق ينفرا­قۇ­رىلىمنىڭ ساۋدا سالاسىنا تيگىزەر اسە­رىن زەردەلەپ كورگەن. سوعان سۇيەنسەك, ترانسپورتتىق ينفراقۇرىلىم ساپاسىنىڭ 1 پا­يىزعا جاقسارۋى قازاقستان, قىرعىزستان جانە تاجىكستانداعى ەكسپورتتى – 9,15 پايىزعا, ال يمپورتتى 5,12 پايىزعا ارتتىرادى ەكەن. تەمىر جول مەن اۋە جولى ساپاسىنىڭ ارتۋ ەكسپورتتى – 5,16, يمپورتتى 7,83 پايىزعا كۇشەيتەتىن كورىنەدى.

جالپى, ينفراقۇرىلىم ساپاسى جونىنەن وڭىردەگى كوشباسشى ەل – قازاقستان. دۇ­نيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمدەۋىنشە, ءبىز­دىڭ ەلدە جول جايى تۇزەلىپ, ادامداردىڭ جۇمىسقا قولايلى ءارى تەز جەتۋى 1 پايىزعا جاقسارار بولسا, وندا كومپانيا مەن جۇمىس ورىن سانى 0,3-0,4 پايىزعا كوبەيمەك. دەگەنمەن بۇل ماقتانارلىق كورسەتكىش ەمەس. ۇلكەن ولشەممەن العاندا ۇزدىك ساپا­نىڭ اۋىلىنان الىسپىز. بۇكىلالەمدىك ەكونوميكالىق فورۋم جاسايتىن جاھاندىق با­سە­كەگە قابىلەت يندەكسى بويىنشا, ور­تالىق ازيا ەلدەرى ءالى تومەنگى ورىنداردا. ناقتىلاعاندا, قازاقستان – 73, تاجىكستان – 111, قىرعىزستان 129-ورىندا تۇر. بۇل تۇرعىدا ۇزدىك ەل – سينگاپۋر. ەڭ ناشار ەل – يەمەن (141-ورىن).

ايتىپ وتىرعان يندەكسىمىز تەك ترانس­پورت­تىق ينفراقۇرىلىمدا ەمەس, جولدىڭ سا­پاسىن بولەك باعالايدى. بۇل بويىن­شا قازاقستاننىڭ پوزيتسياسى ءتىپتى تومەن – 115-ورىن. وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن وتاندىق تەلەارناعا سۇحبات بەرگەن «قازاۆتوجول» كومپانياسىنىڭ رەسمي وكىلى ءلاززات ستام­عا­زيەۆا «جاقسى نەمەسە جامان جول دەگەن تۇسىنىك جوق. ستاتيستيكا بويىن­شا, قا­زاقستان جولدارىنىڭ 20 پايىزى قا­نا­عات­تانارلىق جاعدايدا ەمەس, 80 پايى­زى­نىڭ جاعدايى جاقسى», دەپ ايدى اسپانعا شى­عار­دى.

«جولدىڭ جايىن جۇرگەن بىلەر» دەيدى قازاق. بۇكىل قازاقستاندى شىر اينالماي-اق, الماتى مەن استانا, قىزىلوردا مەن جەزقازعان اراسىن جول قىلعان اعايىن ايتار, ايتىپ تا ءجۇر عوي, جولدىڭ قانداي كۇيدە ەكەنىن... ءتىپتى قالا ىشىندەگى (استانا, الماتى جانە باسقا دا نەگىزگى قالالار) جولداردىڭ ءوزى ويدىم-ويدىم. قيالعا باسىپ, جولدى جوندەمەۋ, نە بولماسا ادەيى ساپاسىز ەتىپ سالۋ – كولىك بولشەكتەرىن ساتۋمەن اينالىساتىن مونوپوليانىڭ مۇددەسى ەمەس پە دەيتىن ءازىل ارالاس كوزقاراس تا كەپ قالادى كوكەيگە. 

سوڭعى جاڭالىقتار