فيلمدە باستى كەيىپكەردى اتاقتى اكتەر قاليبەك قۋانىشباەۆ سومداسا, باسقا رولدەردى قاپان بادىروۆ, سەركە قوجامقۇلوۆ, ەلۋباي ومىرزاقوۆ, شاكەن ايمانوۆ, جاعدا وگىزباەۆ سەكىلدى ونەر مايتالماندارى وينادى. ايتا كەتەيىك, ايگىلى اكتيرسا ءامينا ومىرزاقوۆانىڭ ەكرانداعى جولى وسى كينودان باستالدى. ءبىر جاعىنان, وسىنداي ۇلتتىق تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ ءسۇت بەتىنە شىعار قايماقتارى توپتاسقان قۇرام ءفيلمنىڭ ساپالى شىعۋىنا ۇلكەن اسەر ەتتى.
اسىرەسە باستى ءرولدى سومداعان قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ اقىننىڭ بەينەسى مەن ىشكى جان دۇنيەسىندەگى وي-ارپالىسىن جەتكىزۋدەگى شىنايى شەبەرلىگىنە ءتانتى بولاسىز. اكتەردىڭ ويشىل كەمەڭگەرگە ۇقساعان بەت الپەتى, دەنە تۇرقى, ءجۇرىس-تۇرىسى, بايىپتى مانەرى, سابىرلى بولمىسى اباي اتامىزدىڭ بەينەسىن كوز الدىمىزعا اكەلدى. سونىڭ دا اسەرى بولسا كەرەك, ونىڭ ءرولىن ونەرسۇيەر قاۋىم جوعارى باعالادى.
بەلگىلى عالىم, جازۋشى تۇرسىن جۇرتبايدىڭ «قاليبەك قۋانىشباەۆ» اتتى دەرەكتى حيكاياتىندا ارقالى اكتەر ءوزى سومداعان «اباي» بەينەسى تۋرالى بىلاي دەپتى: «1940 جىلى ابايدىڭ پەساسىن قويعاندا, اقىننىڭ ءرولىن مەن ويناعانمىن. سودان باستاپ ابايدى بۇرىنعىدان جەتە زەرتتەۋگە تۋرا كەلدى. مەنىڭ بۇل كەزدەگى تاپقانىم – ابايدىڭ كىتابى بولدى. سونى قايتا-قايتا وقىپ, وقىعان سايىن وي قوسىپ, شاما كەلگەنشە بىلگەنىمدى تەرەڭدەتە بەردىم. اسىرەسە اباي وبرازىن كۇشەيتەتىن نارسە – ابايدىڭ قاراسوزدەرى. مەن ونى ءتورت-بەس رەت وقىپ شىقتىم. ابايدىڭ تاماشا ەڭبەكتەرى ونىڭ اسا گۋمانيست, اقىلدى, ۇلى ادام ەكەنىن مەيلىنشە جەتە ۇعىندىرادى. تەك سونى ىزدەپ تاۋىپ, تازا ۇققان جاعدايدا عانا ۇلى ادامنىڭ بەينەسىن كورە دە بىلەسىڭ, بەرە دە بىلەسىڭ. ارينە, مەن اباي وبرازىن تولىق جاسادىم دەپ ايتا المايمىن. ونداي ۇلى ادامنىڭ بەينەسىن جەتە سۋرەتتەۋ – اسا قيىن ءىس».
شىن مانىندە, كينودا ۇلى تۇلعانىڭ ءومىرى, جۇمباق بولمىسى, اقىندىعى بارىنشا نانىمدى سۋرەتتەلگەن. رەجيسسەر كەيىپكەر وبرازىن اقىن ومىرىنەن عانا ەمەس, اينالاسىنداعى ادامداردىڭ ءىس-ارەكەتى ارقىلى اشا بىلگەن. نەگىزگى وقيعا ابايدىڭ شاكىرتى, اقىن ايداردىڭ ەسكى ءداستۇردى بۇزىپ, كورشى اۋىلداعى جەسىر كەلىنشەك اجاردى ۇرلاعان تۇسىنان ءوربيدى. ەكى جاس جاسىرىن قوسىلىپ, قۋعىنشىلاردان قاشىپ, اقىندى كەلىپ پانالايدى. جاستاردىڭ ءىسىن قاراعان بيلەر سوتىندا اباي ولاردى قورعاپ سويلەيدى. ولاردىڭ تويى ۇستىندە ءشارىپ قىمىز قۇيعان كەسەگە ۋ سالىپ, باقتالاسى ايداردى ولتىرەدى. بۇل اقىنعا سوققى بولىپ ءتيدى. ونىڭ اۋىلىنا نارمامبەتتىڭ سوتقار جىگىتتەرى جەسىرىن داۋلاپ كەلەدى. سويىلشىلاردان حالىق ابايدى جاقتاپ, ونى قورعاپ قالادى. فيلم سوڭىندا ءوز زامانىنان جاپا شەكسە دە كەلەشەكتەن ءۇمىتىن ۇزبەگەن اقىننىڭ بيىكتەگەن تۇلعاسىن كورەسىز.
«بۇل فيلم مۇحتار اۋەزوۆتىڭ سول كەزدە جازىپ جۇرگەن اباي جونىندەگى ەپوپەيانىڭ ءبىر ۇزىگى, ءبىر كورىنىسى سەكىلدى. وعان ۇلى اقىننىڭ بەينەسى تولىق كورىنبەيدى دەپ كىنا ارتۋعا بولمايدى. ول ءبىر فيلمگە اۋىر جۇك. بىراق اباي ءومىرىنىڭ باستى وقيعالارى مەن باعىتتارىن كورسەتە العان. ابايدىڭ ويشىلدىعىن, اقىندىعىن, حالىق قامقورى ەكەندىگىن, وزات ويلى ادامدارمەن جاقىندىعىن, جاڭاشا جاستارمەن بىرگە ەكەنىن سۋرەتتەگەن», دەپ جازادى «اباي اندەرى اتتى ماقالاسىندا بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, پۋبليتسيست كامال سمايىلوۆ.
ءبىر قاراعاندا, ءفيلمنىڭ مازمۇنى كينو-سپەكتاكلگە جاقىن. ويتكەنى ونىڭ ستيلدىك شەشىمى, رەجيسسۋراسى, اكتەرلەر ويىنى تەاتر ونەرىمەن ۇندەسىپ تۇرعانىن بايقايسىز. الايدا 1946 جىلى ماسكەۋدە وتكەن ءفيلمنىڭ پرەمەراسىن كورەرمەندەر جىلى قابىلداعان.
بيىل بۇل تۋىندىنىڭ جارىققا شىققانىنا 77 جىل تولدى. سودان بەرى حاكىم ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى بىرقاتار كوركەم دە دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلدى. بىراق سونىڭ باسىندا اقىن بەينەسىن العاش ەكرانعا شىعارعان «اباي اندەرى» ءفيلمى تۇرعانى انىق.
