قوعام • 31 قازان, 2022

قىرعىزدىڭ بەرمەت كەشتەرى

6775 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل استاناسىنداعى وتكەن اۋقىمدى ءىس-شارا جامبىل اقىن: «ەكى وركەشى تۇيەنىڭ, ەكى ەمشەگى بيەنىڭ, قازاق پەنەن قىرعىزىم, ناعاشىم مەن جيەنىم» دەپ جىرلاعان باۋىرلاس ءھام ءبىر تۋعان قىرعىز ونەرىنە ارنالدى. بىرنەشە كۇن بويى قىرعىز مادەنيەتىنە قانىقتىق: كينوسىن كوردىك, ءانىن تىڭدادىق, سۋرەتىنە تاڭعالدىق, بيىنە قول سوقتىق. جالپى, سوناۋ «ماناستان» تامىر تارتاتىن قىرعىز ونەرىنىڭ قاي سالاسىندا دا عاجاپ ءبىر ۇيلەسىم بار. شىڭعىس ايتماتوۆ, تولەمۇش وكەەۆ, بولات شامشيەۆ, سۇيمەنقۇل چوقموروۆ, باسقا دا قىرعىزدىڭ تالانتتارى الەمدىك دەڭگەيدەگى ونەر جاسادى. بالكي, بۇل دا ايگىلى «ماناستىڭ» كۇشى شىعار.

قىرعىزدىڭ بەرمەت كەشتەرى

قىرعىز كينوسى كۇندەرىنىڭ اشى­لۋىمەن باستالعان ءىس-شارالار كور­مەلەر مەن كونتسەرتتەرگە, دوڭگەلەك ۇستەل مەن سپەكتاكلگە ۇلاستى. ماسەلەن, كينوكورسەتىلىم كۇن­دەرىندە «اكىركى كوچ» (رە­جيسسەرى ب.مۇقۇل), «داراك ىرى» (رەجيسسەرى ا.دايىربەكوۆ), «شام­بالا» (رەجيسسەرى ا.سۋيۋن­دۋكوۆ), «كول» (رەجيسسەرى ا.سۋ­يۋندۋكوۆ) كارتينالارى ۇسى­نىلدى.

سونداي-اق مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ قىر­عىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ما­دەنيەت, اقپارات, سپورت جانە جاس­تار ساياساتى ءمينيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆپەن كەزدەسىپ, ەكى ەل اراسىنداعى مادەني-گۋما­ني­تار­لىق ىنتىماقتاستىق ماسە­لە­لەرى, اتاپ ايتقاندا, استانادا ماناس ەسكەرتكىشىن ورناتۋ, «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىن جانە كوش­پە­لىلەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك ويىن­­دارىن وتكىزۋ ماسەلەلەرى تال­­­قى­لاندى.

ودان بولەك ۇلتتىق اكادە­ميا­لىق كىتاپحانادا ەكى ەلدىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «تۇركى الەمىنىڭ قوس الىبى: اۋە­زوۆ جانە ايتماتوۆ» فورۋمى ءوتتى. ءىس-شارا, ەڭ الدىمەن ەكى ەل اراسىنداعى گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋدى ماقسات ەتتى. اتاپ ايتقاندا, تاراپتار ەكى زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ مادەنيەت­ارالىق ىنتىماقتاستىقتاعى ءرولىن تالقىلادى. فورۋم جۇمى­سىنا مەملەكەتتىك ور­گان­داردىڭ وكىلدەرى, قوعام قايرات­كەرلەرى, قازاقستان مەن قىرعىز رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ شىعار­ما­شىلىق جانە عىلىمي زيالى قاۋىمى قاتىستى.

ال ۇلتتىق مۋزەيدە قىر­عىز سۋرەتشىلەرىنىڭ شىعار­ما­شى­لىعىنا قۇرىلعان «باستاۋ» كورمەسى اشىلدى. ءدال وسى كۇنى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋ­زىكالىق-دراما تەاترى ساحناسىندا قىرعىز ونەر شەبەرلەرىنىڭ گالا-كونتسەرتى ءوتتى. اتالعان كەشكە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ جانە ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتى شارل ميشەل قاتىستى. پرە­زيدەنتتەر قىرعىزستاننىڭ ۇلت­تىق تاريحي مۇراجايىنىڭ كوللەكتسياسى قويىلعان «ىقىلىم مۇراسى» كورمەسىمەن تانىستى. ال ساحنادا «ماناس» ەپوسىنان ءۇزىندى وقىلىپ, حالىق اقىنى توقتوعۇل ساتىلعانوۆتىڭ ساناتتارى (ديداكتيكالىق ولەڭدەرى) ورىندالدى. سونداي-اق حالىق جازۋشىسى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ شىعارمالارىنان ۇزىندىلەر قو­يىلدى.

سونىمەن قاتار قازاق جانە قىرعىز حالىقتارىنىڭ باۋىر­لاس­تىعىن دارىپتەۋ ماقساتىندا قىرعىز ونەرپازدارى شوقان ءۋاليحانوۆ, اباي قۇنانباي ۇلى, جامبىل جاباەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ سياقتى تۇلعالارىمىزدىڭ بەينە­سىن سومداپ, ەكى حالىققا كەڭ تارا­عان ءان-كۇيلەردى ورىندادى.

ال كەلەسى كۇنى «ماناس» ەپوسىنا ارنالعان كونتسەرت جانە نۇردين تۇگەلوۆ اتىنداعى «اق مارال» مەملەكەتتىك بي ءانسامبلى مەن چالاگىز يساباەۆ اتىنداعى «قامبارقان» فولكلورلىق-ەتنو­گرا­فيالىق ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتى ۇسىنىلدى.

قىرعىز مادەنيەتى كۇندەرىنىڭ سالتا­ناتتى جابىلۋىندا توق­تو­بولوت ءابدىمومىنوۆ اتىن­­­­داعى قىرعىز ۇلتتىق اكا­دە­­ميا­لىق دراما تەاترىنىڭ «سا­مان­­چىنىن جولۋ» سپەكتاكلى قو­يىلدى. ايتا كەتەيىك, بۇل شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇس جولى» شىعارماسىنىڭ جەلىسىمەن قويىلعان. سپەكتاكلدىڭ رە­جيس­سەرى مارات كوزۋكەەۆ. شىعارمادا ادامزات بالاسىنىڭ سوعىسقا قارسىلىعى, ءبىر تاعدىر ارقىلى جەر بەتىندەگى بارشا ايەلدىڭ تراگەدياسى, ءومىر ءۇشىن كۇرەس س­ۋ­رەتتەلەدى. قويىلىم اتال­عان تەاتر رەپەرتۋارىنا جۋىردا قوسىلعان.

سالتاناتتى راسىمگە قاتىسقان قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا داۋەشوۆ, ەڭ الدىمەن قىرعىز دەلەگاتسياسىنا العىس ايتتى.

«قىرعىزستاننىڭ مادەنيەتى كۇندەرى دەلەگاتسياسىن باستاپ كەلگەن التىنبەك ماقسۇتوۆ مىرزاعا العىس بىلدىرەمىن. سونىمەن قاتار مادەني ءىس-شاراعا قاتىسقان 300-دەن استام حالىق ارتىستەرى, حالىق اقىن-جازۋشىلارى, كينو ماي­تالماندارى, عىلىم دوكتورلارى جانە كسرو حالىق ءارتىسى سامارا توقتاقۇنوۆا باستا­عان قوعام قايراتكەرلەرىنە زور العىس ايتامىن. ال بۇگىن, قىر­عىز­ستاننىڭ قازاقستانداعى مادە­نيەتى كۇندەرىنىڭ توقبولوت ابدۋمومۋنوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق اكادەميالىق دراما تەات­رىنىڭ «سامانچىنىن جولى» قويى­لىمىمەن اياقتالۋىنىڭ ءوزى سيمۆوليكالىق مانگە يە», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سونداي-اق ول قىرعىزستاننىڭ تەاتر ونەرىمەن تانىسۋىمىز مۇ­نىمەن بىتپەيتىنىن, قاراشانىڭ 1-7 كۇندەرى ارالىعىندا الماتى قالاسىندا وتەتىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى اياسىندا ءوز جالعاسىن تاباتىنىن اتاپ ءوتتى.

قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات, سپورت جانە جاس­تار ساياساتى ءمينيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆ تا قازاقستاندىق تا­راپ­قا ءىس-شارالاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

«ۇلتتار اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋ ماق­سا­تىندا جىل سايىن ءتۇرلى حا­لىقارالىق ءىس-شارالار وتكىزىپ كەلەمىز. الايدا قازاقستانداعى بۇگىنگى مادەنيەت كۇندەرىمىزدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. قىرعىز بەن قازاقتىڭ ءبىر تۋعانداي جاقىن ەكەنى تاريحتا دالەلدەنگەن. ەكى حالىقتىڭ ونەرى مەن مادەنيەتى, سالت-ءداستۇرى تەرەڭنەن تامىر تارتادى. قىرعىز مادەنيەتى كۇندەرى اياسىندا وتكەن ءار تاراپتاعى ءىس-شارالار جاقسى دەڭگەيدە ۇيىم­دا­س­تىرىلدى. سول ءۇشىن العىس ايتامىن. الداعى ۋاقىتتا ەكى جاقتى مادەني, ادەبي, سپورت, جاس­تار سالاسىنداعى بايلانىستار بەكي تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى قىرعىز ءمينيسترى.

ايتا كەتەيىك, قىرعىزستان مادەنيەتى كۇندەرى دەلەگاتسياسىن قىرعىز رەسپۋبليكاسى مادە­نيەت, اقپارات, سپورت جانە جاستار ساياساتىنىڭ ءمي­نيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆ باسقارىپ كەلدى. ما­دەني ءىس-شاراعا قىرعىزستاننان 300-دەن استام ادام قاتىستى. اتاپ ايتساق, حالىق ارتىستەرى, حالىق اقىن-جازۋشىلارى, كينو مايتالماندارى, عىلىم دوكتورلارى جانە كسرو حالىق ءارتىسى سامارا توقتاقۇنوۆا باستاعان قوعام قايراتكەرلەرى, توقتوبولوت ءابدىمومىنوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلت­تىق اكادەميالىق دراما تەاترى, ءابدىلاس مالدىباەۆ اتىن­­داعى قىرعىز ۇلتتىق اكا­دە­ميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى, كامەرالىق حور جانە كامەرالىق وركەستر توقتوعۇل ساتىلعانوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق فيلارمونياسى, نۇردين تۇگەلوۆ اتىنداعى «اق مارال» مەملەكەتتىك بي ءانسامبلى, شالاعىز يساباەۆ اتىنداعى «قامبارقان» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءان­­سامبلى, قارامولدو وروزوۆ اتىن­داعى حالىق اسپاپتار اكا­دە­ميالىق وركەسترى, اسانقان جۇماحماتوۆ اتىنداعى مەملە­كەت­تىك اكادەميالىق سيمفونيالىق وركەسترى, «ماناس» ۇلتتىق ­تەاترى, قىرعىزستان جازۋشىلارى, سۋرەتشىلەرى مەن كينەماتوگرافيستەر وداعى, قىرعىزستان ۇلتتىق تاريحي مۋزەيى, «اقاق» كومۋزيستەرى, ديزاينەرلەر مەن رەجيسسەرلەر بار.

پ

سوڭعى جاڭالىقتار