سايىس – ۇنقاتىسۋدىڭ ءتيىمدى ۇلگىسى

قازاقستان قوعامىندا ەلدىڭ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋدى جەتكى­لىك­تى بىلەتىن ازاماتتار بارشىلىق. مۇنداي جايت ءماجىلىس ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى داريعا نازارباەۆا مەن Zakon.kz اق­پاراتتىق پورتالى باستاماشى بولعان «مەن قازاقستان زاڭنا­ماسىندا نەنى وزگەرتەر ەدىم, نەگە جانە ول ەلىمىزگە نە بەرەدى؟» دەگەن كونكۋرس قورىتىندىسى بويىنشا بەلگىلى بولدى. اتالعان شاراعا قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىرۋشى­لەردەن ۇسىنىستار ءۇس­تىمىزدەگى جىلدىڭ 11 ناۋرىزى­نان قابىلدانا باستاعان-دى. سودان بەرى كەلىپ تۇسكەن مىڭنان استام جۇمىستى كونكۋرستى ۇيىم­داس­تىرۋشىلار جان-جاقتى ساراپتاۋدان وتكىزگەن. سونداي سارالاۋدىڭ ناتيجەسىندە بىرقاتار ۇمىتكەر ءبىر­نەشە ءوتىنىم تۇسىرگەنى دە ءمالىم بول­دى. سايىس تالاپتارىنىڭ قا­تاڭ­دىعىنا قاراماستان, ءتىپتى, كەي­بىر ءوتىنىم بەرۋشىلەر ونى 11-گە دە­يىن جەتكىزىپتى. بۇل – كونكۋرسقا قاتىسۋشىلاردىڭ اسا بەلسەندىلىگىن كورسەتەتىن جايت. وسى ورايدا ەرەكشە ايتا كەتەرلىك ءبىر ماسەلە, جۇمىس وتكىزگەندەردىڭ 90 پايىزى زاڭگەرلەر ەكەن. ال 8 پا­­يىزى ەكونوميستەر بولسا, قال­عا­نى ينجەنەرلەر, دارىگەرلەر, پەداگوگ­تار, تاعى باسقا دا ماماندىق يە­لەرى كورىنەدى. ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن زاڭ­نامالىق تۇرعىدان جاقسارتۋعا ار­نالعان سايىسقا قاتىسۋشىلار نە­گى­زىنەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەڭ­بەك, وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ تا­قىرىپتارىنا ءوز ەڭبەكتەرىن ءجى­بە­­رىپتى. سونىمەن قاتار, جەمقور­لىق­­پەن كۇرەس, كاسىپكەرلىكتى قول­داۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭ­نامانى جەتىلدىرۋ جانە كونس­تي­تۋ­تسيالىق قۇقىق ماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالماعان. جەڭىمپازداردى ماراپات­تاۋ راسىمىندە ءسوز العان پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كون­كۋرستىڭ ەڭ باستى ماقساتى ازا­ماتتىق زاڭ شىعارۋشىلىق باس­تامالاردى دامىتۋ, وسى سالا­دا­عى قوعام وكىلدەرىنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن ىنتالاندىرۋ ەكە­نىن باسا ايتتى. «ءبىز سايىستى ەلى­مىزدىڭ بارلىق تۇرعىنىنىڭ قۇقىقتىق ساناسى مەن قۇقىقتىق ءما­دەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەدى جانە ونىڭ رەسپۋبليكا زاڭگەر­لەر قوعامداستىعىنىڭ كاسىبيلىگىن ءارى قاراي ارتتىرۋ ءۇشىن ىنتالاندىرۋ بولىپ تابىلادى دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى داريعا نۇرسۇلتانقىزى. سوندىقتان دا كونكۋرس ازاماتتار مەن زاڭ شىعارۋشىلار اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدىڭ ءتيىمدى فورماسىنا, سونداي-اق, ەلىمىزدەگى زاڭ شىعارماشىلىق جۇمىستىڭ كەڭىنەن تارالۋىنىڭ پروگرەسسيۆتى مۇمكىندىكتەرىنە اينالۋى ءتيىس. كۇردەلى ەكونوميكالىق جايتتار, جاھاندىق قارجى رىنوكتارىنداعى تۇراقسىزدىقتار زاڭ شىعارۋشىلار ءۇشىن دە جاڭا قاۋىپتەر تۋعىزىپ وتىر. كەشەگى قابىلدانعان زاڭدار بۇگىندەرى شاپشاڭ ەسكىرىپ جاتادى. ارينە, وسىنداي جاعدايدا بىزگە جاڭا كوزقاراستار, قادامدار مەن ۇسىنىستار قاجەت. ال ولاردى تەك بيلىك پەن تۇرعىندار اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق رەجىمىندە شەشۋگە بولادى. قازىرگى جاعدايدا پارلامەنتتە ءبىزدىڭ عىلىمي زاڭگەر­لىك قاۋىمداستىق «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ قولداۋىنا يە, دەي كەلىپ, د.نازارباەۆا 107 دەپۋتاتتىڭ 83-ءى نۇروتاندىقتار ەكە­نىن, قابىلدانىپ جاتقان زاڭدار «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ۇستانىمىمەن ۇندەسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. Zakon.kz قازاقستاندىق پورتالىن كۇنىنە 200 مىڭنان اسا ادام تاماشالايدى ەكەن. اتالعان پورتالدىڭ ىقپالى ما, سايىسقا دەگەن قىزىعۋشىلىق جوعارى بو­لىپتى. الدىندا 100 جۇمىس كە­لىپ تۇسەدى دەپ كۇتىلسە, ونىڭ سا­نى 1000-نان اسىپ كەتكەن. ءوز جۇمىستارىن جىبەرگەندەردىڭ اراسىندا 10 عىلىم دوكتورى جانە 30-عا تارتا عىلىم كانديداتى بار كورىنەدى. ەندى اتالعان سا­يىس ارقىلى تانىلعاندارعا ءوز بىلىمدەرىن ەلىنىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن پايدالا­نۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزىلماق. كونكۋرستىق جۇمىستاردا ايتىلعان تىڭ يدەيالار پارتيا فراكتسياسىندا جانە تۇراقتى كوميتەتتەردە تالقىعا تۇسەتىن بولادى. سونىمەن, سايىستا «زاڭداردى مەملەكەت­تىك تىلگە اۋدارۋ ساپاسىنىڭ ماڭىزدى ماسە­لە­لەرىن» ءسوز ەتكەن گۇلجازيرا يلياسوۆا باس ءجۇل­دە­گەر اتانىپ, 1,5 ملن. تەڭگەنى قان­جى­­عاسىنا بايلادى. ەكىنشى ورىندى «قازاقستاندىقتار ءۇشىن الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق قولايلى جاعدايلار جاساۋ: جەڭىلدىك پەن كۆوتالار تۋرالى» كونكۋرسى بويىنشا ولەسيا ابرامەنكو يەلەنىپ, 1 ملن. تەڭگەنى ولجالاسا, «ەنەرگوتيىمدىلىك, جەر قۇنارىن جانە ەكولوگيانى جاقسارتۋدى ارت­تىرۋدىڭ قاراپايىم ءتاسىلى» كونكۋرسى بويىنشا الەكساندر سيزوۆ ءۇشىنشى ورىن بيىگىنەن كورىندى. ول 700 مىڭ تەڭگە الدى. ۇزدىك جۇمىس­تار اتالىمدارى بويىنشا وزگە دە سىيلىقتار يەلەرىن تاپتى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».