وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى ۆلاديمير ستەلماح – مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, باي تاجىريبەلى دارىگەر عانا ەمەس, بىلىكتى باسشى. اڭگىمە وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى ويىسقاندا ول: «قاي اۋرۋحانانىڭ دا جەتىستىكتەرى بىلىكتى دارىگەرلەرگە تىكەلەي بايلانىستى. مەن دارىگەرلەرىممەن ماقتانامىن, سولاردىڭ ەڭبەگى كورىنسە, اۋرۋحانانىڭ جەتىستىكتەرىنىڭ قانداي ەكەنىن كەز كەلگەن كىسى باعامداي الار», دەدى دە, «قانات ءابىلدين, بەيقۇت وڭجانوۆ, روزا ۆالەەۆا.., » دەپ تىزبەلەي جونەلگەن. ءبىز دە قالام ۇشىنا ىلىنگەن ءۇش دارىگەردىڭ ەڭبەگىن ايتىپ بەرۋدى ءجون سانادىق.
«قانات يۆانوۆيچ...»
قانداي مەكەمە بولسا دا, قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسى تاڭەرتەڭگى ساعات 9-دا باستالماي ما؟ وبلىستىق اۋرۋحاناداعى حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قانات ءابىلدين تاڭەرتەڭ ساعات 7-دەن اسا پالاتالارعا كىرىپ كەلگەندە اۋرۋلاردىڭ ءوزى دە توسىرقاپ قالاتىن ساتتەر بولادى. ول تاڭەرتەڭ ەرتە كەلىپ, اۋرۋلاردى كوزىمەن ءبىر كورمەي, كوڭىلى تىنىشتانبايدى. مەدبيكەلەر مەن ءدارىگەرلەر وزىنە كۇندەلىكتى ەسەپ بەرگەندە, ول جاعدايدى ولاردان بۇرىن ءبىلىپ وتىرادى. مۇنداي ەڭبەك تارتىبىنە ۇجىم ۇيرەنگەن, سوندىقتان جۇمىسقا سەلقوس قاراۋ دەگەن تۇسىنىك جوق, ناقتىلىق قالىپتاسقان. مۇنداي ەڭبەكقورلىق, مەديتسيناداعى جانكەشتىلىك قانەكەڭە تورعاي توپىراعىنان جۇعىستى بولدى. ينستيتۋتتى بىتىرىسىمەن تورعايدىڭ سوناۋ ءبىر بۇيرەگىندەگى قيما اۋدانىنا دارىگەر بولىپ باردى. تىم شەت اۋدانعا ماماندار سول ۋاقىتتا دا بارا قويماپتى. اۋداندا بالالار دارىگەرى, لور, گينەكولوگ, ونكولوگ, وكۋليست ماماندارى جوق. ال جوقتى اۋرۋ كۇتە مە؟ جاپ-جاس حيرۋرگكە وسىنىڭ بارلىعىن دا جوقتاتپاۋعا تۋرا كەلدى. جۇمىسقا ەرتە كەلەدى, كەش كەتەدى. ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن اۋرۋحانادان شىقپايدى, قينالىپ كەلگەن ادامدار كومەك الماي, ەمدەلمەي كەتپەيدى. قيماعا كەلگەنىنە ءبىر جىل عانا بولعان ۋاقىت ەدى. اۋرۋحاناعا بوسانا الماي اۋىر حالدەگى ايەل ءتۇستى. ەگەر ايەلگە كەسارەۆ تىلىگى وپەراتسياسىن جاساماسا, جاتىرى جىرتىلىپ كەتەدى. نە ىستەۋ كەرەك؟ ول گينەكولوگ ماماندىعىنا بەيىمدەلمەگەندىكتەن بۇرىن مۇنداي وپەراتسياعا قاتىسىپ كورمەگەن بولاتىن. بىراق ينستيتۋتتا جاقسى وقىدى, تەوريادان ەشكىمگە دەس بەرمەيتىن. جاس جىگىت ءجۇرەكسىنە تۇرا ايەلگە كەسارەۆ ءتىلىگىن جاساۋعا بەل بايلادى. ارتقا شەگىنۋگە, ويلانىپ جاتۋعا ۋاقىت تا مۇرشا بەرمەدى. وپەراتسيا ءساتتى ءوتتى. شەكەسى تورسىقتاي ۇل بالا ءومىرگە كەلدى, انا دا امان-ەسەن اياق-قولىن باۋىرىنا جيدى. قىزىقتى قاراڭىز, قانات وپەراتسيا جاساعان ماريا گوربۋنوۆا دەگەن ورىس ايەلى وسىعان دەيىن توعىز قىز تاپقان ەكەن. ونىنشى بالانى تۋعاندا قارتاڭ ايەل وسىلاي ءولىم اۋزىنان قالادى. ول ءوزىن دە, بالانى دا اجال تىرناعىنان الىپ قالعان جاپ-جاس دارىگەرگە ريزا بولعاندىقتان, توعىز قىزدان كەيىن كورگەن ۇلىنا پەرزەنتحانادان شىقپاي جاتىپ-اق قانات دەپ ات قويدى. اۋرۋحانا ۇجىمى كىشكەنتاي قانات ءيۆانوۆيچتى اناسىمەن ۇيىنە شىعارىپ سالعان بولاتىن. سول قانات يۆانوۆيچ بۇل كۇندە ازامات بولىپ وسكەن.
قوستاناي وڭىرىندەگى دارىگەرلەر, اسىرەسە, حيرۋرگتەر اراسىندا «ارقالىق حيرۋرگيا مەكتەبى», «تورعاي مەكتەبى» دەگەن تۇسىنىك بار. ول قانداي مەكتەپ ەدى؟ تورعاي وبلىسى بولىپ تۇرعان 70-80-ءشى جىلدارى قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن تورعايلىق تۇلەكتەردىڭ بارلىعى دا ارقالىقتاعى وبلىستىق اۋرۋحانادا ينتەرناتۋرادان وتەتىن, ىسىلاتىن. سول كەزدەگى تورعاي وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, بىلىكتى مامان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى اسقار بايجۇمانوۆ كەلگەن جاس مامانداردىڭ بارلىعىن حيرۋرگيانىڭ قىر-سىرىنا قولىنان جەتەلەپ ءجۇرىپ ۇيرەتەتىن. وپەراتسيالارعا قاتىستىراتىن. قانات مىرزالىم ۇلى قيمادان كەيىن ارقالىق اۋرۋحاناسىنا اۋىسىپ, اسقار اعاسىمەن 17 جىل بىرگە ىستەدى. ارقالىق اۋرۋحاناسىندا ەر-ازاماتتاردى بىلاي قويعاندا ءۇش حيرۋرگ ايەل – ساۋلە ۋاليەۆا, التىناي باكىروۆا, نۇربيا قۇتانوۆا قىزمەت ەتتى. بىردە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى, اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ ارقالىق اۋرۋحاناسىنا كەلەدى. ارقالىق اۋرۋحاناسىنداعى كۇردەلى وپەراتسيالاردى قاعىپ تاستايتىن حيرۋرگ قىزداردىڭ قارىمىنا قاتتى تاڭعالعان ەكەن.
– قازىر قاراعاندى اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى مارات ابەۋوۆ, قاراعاندى مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى نۇرعاسي اباتوۆ, استانالىق دارىگەر نۇرلان كاربوزوۆ «ارقالىق-تورعاي حيرۋرگيا مەكتەبىنىڭ» تۇلەكتەرى. اسەكەڭنىڭ الدىنان وتكەن ءدارىگەرلەر ەسىمى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى, تىزە بەرۋىمە بولادى, – دەيدى قانات مىرزالىم ۇلى.
قازىر قانات ءابىلدين قوستاناي وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ ەمەندەي تىرەگى دەسەك ارتىق ايتا قويماسپىز. تاجىريبەگە ەنگىزىلەتىن جاڭا تەحنولوگيا, ادىستەمەنىڭ بارلىعى قانات مىرزالىم ۇلىنىڭ قولىنان وتەدى. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە مەديتسينا سالاسى ادىمداپ دامىپ كەلەدى. قازىر اۋداندارمەن تەلەمەديتسينا ارقىلى بارلىق ادىستەمەنى جەرگىلىكتى دارىگەرلەرگە ۇيرەتىپ, ايتىپ وتىر. ادامنىڭ ىشكى اعزاسىنا – باۋىر, بۇيرەك, اسقازان, ىشەك, ءوت جولدارىنا ەندوۆيدەوقوندىرعى ارقىلى وپەراتسيا جاساۋ وتە جاقسى دامىدى. شاما كەلگەنشە اجال تىرناعىنا ادام بەرمەۋ قاناتتىڭ قىزمەتىندەگى باستى ۇستانىمى. ال ول تەك دارىگەردىڭ بىلىكتىلىگى, جانكەشتى ەڭبەگىمەن عانا مۇمكىن ەكەندىگىنە قانەكەڭنىڭ قادامى دالەل.
بەيقۇتتىڭ اكسەوماسى
بەيقۇت وڭجانوۆ – وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ پەرزەنتحانا ءبولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, وسىنداعى بەلدى تىرەكتىڭ ءبىرى. باس دارىگەر ۆلاديمير ستەلماح بىلىكتى ءدارىگەرلەردى وسىلاي باعالايدى, ولاردى بەل سانايدى. ادەتتە, وبلىستىق اۋرۋحاناعا اۋىر حالدەگى اۋرۋلار جەتكىزىلەدى. ال جوپەلدەمەدە تىعىرىقتان شىقپاساڭ, ادامنان ايىرىلاسىڭ. ۋاقىتتان ۇتىلساڭ, بىرىنشىدەن, ادام ءومىرى مانسۇق بولادى, ەكىنشىدەن, اۋرۋحانانىڭ رەيتينگى بىردەن قۇلدىرايدى. وسىنداي سىناق شاقتا ءتۇيىننىڭ شەشىمىن تاباتىن سوڭعى كەزدەرى الىنعان زاماناۋي جابدىقتار ەمەس, بەلدى دارىگەرلەر. ولار بولماسا, قانداي جابدىعىڭ دا, ءدارى-دارمەگىڭ دە دارمەنسىز. ءبىز بەيقۇتتى اڭگىمەگە تارتقانىمىزدا, ول گينەكولوگ-اكۋشەر قىزمەتىنىڭ ءومىر ءۇشىن ءۇزىلمەيتىن ارپالىس ەكەنىن ايتتى.
– كۇن سايىن ءومىر يەسىن قارسى الامىز. بۇرىنعى اتا-انالارىمىز ايەلدى كيىز ۇيدە, اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا ءجۇرىپ بوساندىرىپ العان. قازىرگى وزىق تاجىريبە سوعان ۇقسايدى. بوسانۋعا كەلگەن ايەلدەرگە ءۇي جاعدايىن جاسايمىز. جاقىن تۋىستارىن, كۇيەۋىن شاقىرامىز. بوسانعاندا ولار جانىندا بولادى, كىندىگىن كەسۋگە دە رۇقسات ەتەمىز. بۇل پسيحولوگيالىق جاعىنان انالارعا وتە قولايلى, – دەيدى بەيقۇت شاعىپ ۇلى.
بىراق «ايەلدىڭ ءبىر ءولىمى بالادان» دەگەن ەمەس پە ەدى حالقىمىز. بوسانا الماي بالا ۇستىندە قانشاما ارۋ انالار كوز جۇمدى. دارىگەرلەر كومەگىنىڭ ارقاسىندا انا دا, بالا دا اجال تىرناعىنان امان قالادى.
– بەيقۇت شاعىپ ۇلى, وسىدان بىرەر ساعات بۇرىن عانا ءبىر انانى امان الىپ قالدىڭ عوي؟ سونى نەگە ايتپاي وتىرسىڭ؟ بالا جەتى ايلىق, ءارى تەرىس كەلىپ تۇردى. ونىڭ ۇستىنە اناعا وسىعان دەيىن ءۇش رەت كەسارەۆ تىلىگى جاسالعان, ءتورتىنشى رەت بوساناردا ءسوزسىز وپەراتسيا جاسالۋى كەرەك ەدى. ال بۇل كىسى ايەلدىڭ ءوزىن بوساندىردى. مۇنداي عاجاپتى تەك بەيقۇت شاعىپ ۇلى عانا مۇمكىن ەتەدى, – دەدى ارىپتەسى روزا ۆالەەۆا.
بەيقۇت شاعىپ ۇلى جىميدى دا, بالانىڭ شالا تۋعانىن جانە ونىڭ امان بولارىنا, سالماق قوسارىنا سەنىمدى ەكەنىن عانا قوسىپ قويدى. بەيقۇت تا دارىگەرلەردىڭ «تورعاي مەكتەبىنەن» شىققان. ول قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەندە ءوزى ارمانداعان حيرۋرگياعا بارماي, گينەكولوگ ماماندىعىن العان.
– مەن ارقالىق اۋرۋحاناسىندا ينتەرناتۋرادان ءوتىپ, ديپلومنان كەيىن قىزمەتتى جانگەلدين اۋدانىندا باستادىم. قازاقشىلىعى مول ءوڭىر عوي. العاشىندا گينەكولوگ دارىگەردىڭ ەر ادام بولعانىنا ايەلدەر توسىرقاپ ءجۇردى. بىردە اققۇم دەگەن شالعايداعى اۋىلعا باردىق. باسىما قالپاق, ۇستىمە حالات, بەتىمە ماسكا كيىپ العانمىن. ءبىر اعايىن جەڭەشەم دە كەلدى. مەنى بايقامادى, جۇمىسىمدى اتقارىپ بولعان سوڭ, ماسكامدى, قالپاعىمدى شەشىپ, وعان امانداستىم. «ويباي, بالا-اۋ!» دەپ ىڭعايسىزدانىپ قالدى. ك ۇلىپ جاتىرمىز, دەپ ەسكە الادى بەيقۇت الىس اۋدانداعى تاجىريبە جيناعان جىلدارىن ەسكە الىپ.
80-ءشى جىلداردا جانگەلدين اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا كادر ماسەلەسى وزەكتى بولمايتىن. حيرۋرگتەر دە, گينەكولوگ-اكۋشەرلەر دە جەتكىلىكتى ەدى. بەيقۇت ولاردان ۇيرەندى, تاجىريبەگە مولىقتى. ال 90-شى جىلدارى اۋىلدان بەرەكە كەتكەندە دارىگەرلەر دە كۇرت ازايدى. ول تورعايداعى اۋرۋحانادا بىرنەشە جىل جالعىز گينەكولوگ-اكۋشەر بولىپ ىستەدى. اۋىر اۋرۋلار كەلگەندە اقىلداساتىن ەشكىم جوق. تەك وزىنە عانا سەنەتىن. ول مەديتسينانىڭ بۇل سالاسىن ناقتى عىلىمدارمەن سالىستىرادى. دارىگەر دۇرىس شەشىم جاساسا – دۇرىس بولادى, بىلىكتىلىگى اقساسا – انا مەن بالاعا قاۋىپ. ەكىنىڭ ءبىرى. «بويىندا بيىك ادامگەرشىلىگى جوق دارىگەردەن بىلىكتى گينەكولوگ شىقپايدى». بۇل – بەيقۇت وڭجانوۆتىڭ اكسەوماسى.
«جاقسى كورۋ, سەن قانداي كەرەمەت ەڭ!»
وبلىستىق اۋرۋحاناداعىلار «تورعاي مەكتەبىنىڭ مىقتىسى» دەپ دارىپتەيتىن ءدارىگەردىڭ ءبىرى – روزا ۆالەەۆا. ول – اكۋشەر-گينەكولوگ. روزا ساعىندىققىزى تورعايعا كەلىپ, ءوزى ءۇشىن جاڭا الەم اشتى. ءوزى ورىسى ورمانداي ليساكوۆ قالاسىندا ءوستى. تورعايلىق ارىپتەستەرىنەن ايىرماشىلىعى – ورىس مەكتەبىندە وقىدى, ورىس ءتىلدى ورتادا ءوستى, قازاق ءتىلىن تازا تۇسىنبەيتىن. قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ, قوستاناي وبلىستىق اۋرۋحاناسىندا ينتەرناتۋرادان ءوتتى. ديپلوم العاننان كەيىن «تورعايعا باراسىڭ», دەدى. بۇل قالانى دا, دالانى دا قىلبۇراۋعا سالعان 90-شى جىلدار بولاتىن. وجەت قىز سىلتاۋ ايتىپ, شەگىنگەن جوق, كوزدى جۇمدى.
– «كۋكۋرۋزنيكپەن» ۇشىپ كەلەمىن. قاسىمدا وتىرعان جولاۋشىلاردان تورعايعا قاشان جەتەتىنىمىزدى سۇراپ قويامىن. ۇشاق تومەندەگەندە «تورعاي وسى!» دەدى ءبىر جولاۋشى. ۇيلەرى جاپىرايعان كىشكەنتاي عانا اۋىل. كەيىن سول تورعايدى ساعىناتىن بولدىم, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى.
ينستيتۋت قابىرعاسىندا ستۋدەنتتىڭ بارلىق ۋاقىتى ساباقتا بولادى. ءومىردىڭ وسىنشا كۇردەلى ەكەنىن ول سەزىنىپ ۇلگەرمەيدى. روزا ساعىندىققىزىنا مۇنى تورعاي ۇعىندىردى. ول اۋداندىق اۋرۋحاناعا كەلگەن سوڭ دارىگەر ءۇشىن ءتىل ءبىلۋ, ەڭ باستىسى ءوز حالقىنىڭ ءتىلىن ءبىلۋ كەرەكتىگىن سەزىندى. اۋىرماعان, جانى قينالماعان كىسى اۋرۋحاناعا كەلە مە؟ نەگىزى ءدارىگەردىڭ الدىندا ادامنىڭ بارلىعى بىردەي, ونىڭ ۇلتىنا, دىنىنە, تىلىنە قارامايدى. اۋرۋ دەپ عانا بىلەدى. بىراق تورعايدىڭ الىس اۋىلدارىنان ومىرگە ۇرپاق اكەلۋ ءۇشىن شىبىن جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ جەتكەن انالارعا قاراعاندا جاس دارىگەردىڭ جۇرەگى شىمىرلايتىن. ولاردىڭ بارلىعى دا قازاق تىلىندە سويلەيدى. ال قازاقتىڭ قاراكوز دارىگەرى پاتسيەنتىن ورىس تىلىندە عانا تۇسىنەدى. جانى قينالىپ جاتقان ايەلدەرگە سىن مينۋتتاردا ءدارىگەرلىك نۇسقاۋلاردى قالاي جەتكىزەرىن بىلمەي قينالدى. جاس قوي, اۋرۋمەن قوسىلا جىلاعاندى كور. شاماسى وسىعان جەتتى. نامىس دەگەن ءبىر الەم اتويلاسىن دارىگەردىڭ بويىندا.
– ماعان ءتىل ۇيرەنۋ وڭاي بولعان جوق. بىردە پەرزەنتحانادان شىعاراتىن اناعا قازاق تىلىندە كەڭەستەر ايتتىم. جاس انا ءۇنسىز تىڭداپ وتىر, باسىن كوتەرمەيدى. سويتسەم, مەنىڭ «قازاقشامنان» ەشنارسە تۇسىنبەپتى. سونى اقىرى ورىسشالاپ, قازاقشالاپ ءجۇرىپ, ءتۇسىندىردىم, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى ەسكە الىپ. تورعاي ونىڭ قازاق تىلىنە دەگەن بۇرىن سەزىنبەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتتى, قازاقشا سويلەپ قايتتى.
ول تورعاي اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا بەس جىل قىزمەت ەتتى. ينستيتۋتتا جاقسى وقۋى, ماماندىعىن رياسىز جاقسى كورۋى بىلىكتى اكۋشەر-گينەكولوگ بولۋدىڭ باستاپقى ساتىلارى عانا ەكەن.
– دارىگەرلەر ءۇشىن «تورعاي مەكتەبى» جۇزە المايتىن ادامدى وزەنگە لاقتىرىپ جىبەرۋمەن بىردەي. ەگەر ءومىر سۇرگىڭ كەلسە, مالتىعىپ ءجۇرىپ جاعاعا شىعاسىڭ. تورعايداعى دارىگەرلەردىڭ جاعدايى دا ءدال سولاي. الدىڭا اۋرۋ اداممەن بىرگە اجال قارسى قاراپ تۇرعاندا ىشقىنعانىڭدى بىلمەي قالاسىڭ, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى. بىردە قىرىق ءبىر جاسىندا تۇڭعىشىنا ەكىقابات ايەلدىڭ تولعاعى باستالدى. بالانىڭ باسى قىستىرىلىپ قالعان. مۇندايدا شۇعىل وپەراتسيا جاساماسا, بالاعا دا, اناعا دا قاۋىپ. روزانىڭ قىزمەتتى ەندى باستاعان كەزى. مۇنداي اۋىر ساتتەردە اۋرۋحانادا جالعىز قالمايتىن. ال بۇل جولى ارىپتەسى ىسساپارعا كەتكەن ەدى. ويلانۋعا شاما دا, ۋاقىت تا جوق. تاۋەكەل دەپ وپەراتسياعا كىرىستى. كۇردەلى وپەراتسيانى جالعىز ءوزى ساتىمەن جاساپ شىقتى. ىسىلعان كەزدە مۇنان دا اۋىر ساتتەردى باستان كەشتى.
دارىگەرلىك ماماندىق روزا ساعىندىققىزى ءۇشىن شىعارماشىلىق جۇمىس سەكىلدى. ويتكەنى, بوساناتىن ءار ايەلدىڭ دەنساۋلىعى ءارتۇرلى دەڭگەيدە, تولعاعىندا ۇقسامايتىن ساتتەر بولادى. ءار ايەلمەن بىرگە تولعاتقانداي كۇي كەشەدى.
– ايەلدى بوساندىرىپ العان سوڭ سەنىڭ دە يىعىڭنان جۇك تۇسكەندەي جەڭىلدەيسىڭ, قۋاناسىڭ, انا مەن بالانى كورگەندەگى سەزىمدى قالاي جەتكىزەيىن. ەكەۋىن دە جاقسى كورەسىڭ, قورىققانىڭ, ۋايىمىڭ ءبارى ءبىر ساتتە ۇمىتىلادى, –دەپ سىر شەرتەدى بىلىكتى دارىگەر. بىراق روزا ساعىندىققىزىنىڭ تاجىريبەسىندە دە انا مەن بالانى دارىگەرلەردىڭ ساقتاي الماعان ساتتەرى دە بولعان. ءومىر عوي, ءبارى دە كەزدەستى.
– بالاسىن ءولى تۋعان انانى دارىگەر رەتىندە جۇباتاسىڭ, بىراق ءوزىمنىڭ كوزىم جاسقا تولىپ تۇرادى. «نەگە بۇلاي بولدى؟» دەپ, كۇندىز-ءتۇنى وزىڭە مازا بەرمەيسىڭ؟ كەيدە «دارىگەرلەردىڭ ولىمگە دەنەسى ۇيرەنىپ كەتكەن» دەگەن پىكىر ايتۋشىلار كەزدەسەدى. جوق ولاي ەمەس, ءولىمنىڭ قاندايى بولسا دا سۋىق. ال انا مەن نارەستەنىڭ ءولىمى قانداي اۋىر دەسەڭشى! اۋرۋحانادان ۇيگە قۇر سۇلدەرىڭ جەتەدى, جىلاۋمەن, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى. بۇل ماماندىعىن سۇيەتىن دارىگەردىڭ عانا ەمەس, پاتريوت جانە جوعارى ادامگەرشىلىك يەسىنىڭ لەبىزى.
قازىر پەرزەنتحانالاردا جاقسى جابدىقتار جەتكىلىكتى, وزىق ادىستەر دە مەڭگەرىلۋدە. اۋداندىق اۋرۋحانالارمەن اپتا سايىن تەلەمەديتسينا ارقىلى حابارلاسىپ, جەرگىلىكتى ارىپتەستەرىنە كەڭەستەر بەرەدى, اۋىر بوسانادى-اۋ دەگەن ايەلدەردى وبلىستىق اۋرۋحانالارعا الدىن الا الدىرادى. جىل باسىنان بەرى وبلىستا انا مەن بالا ولىمىنە جول بەرىلگەن جوق.
روزا ۆالەەۆا دا انا. ونىڭ ۇلى – ستۋدەنت, بولاشاق دارىگەر. ۇلى بىردە: «ماما, نەگە دارىگەر بولدىڭىز, مەنى دە وسى ماماندىققا جەتكىزگەنشە اسىقتىڭىز. ەگەر ءومىردى قايتادان باستاساڭىز كىم بولار ەدىڭىز؟» دەپ سۇرادى. اناسى ويلانىپ وتىردى دا: «اكۋشەر-گينەكولوگ بولار ەدىم», دەدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
«قانات يۆانوۆيچ...»
قانداي مەكەمە بولسا دا, قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسى تاڭەرتەڭگى ساعات 9-دا باستالماي ما؟ وبلىستىق اۋرۋحاناداعى حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قانات ءابىلدين تاڭەرتەڭ ساعات 7-دەن اسا پالاتالارعا كىرىپ كەلگەندە اۋرۋلاردىڭ ءوزى دە توسىرقاپ قالاتىن ساتتەر بولادى. ول تاڭەرتەڭ ەرتە كەلىپ, اۋرۋلاردى كوزىمەن ءبىر كورمەي, كوڭىلى تىنىشتانبايدى. مەدبيكەلەر مەن ءدارىگەرلەر وزىنە كۇندەلىكتى ەسەپ بەرگەندە, ول جاعدايدى ولاردان بۇرىن ءبىلىپ وتىرادى. مۇنداي ەڭبەك تارتىبىنە ۇجىم ۇيرەنگەن, سوندىقتان جۇمىسقا سەلقوس قاراۋ دەگەن تۇسىنىك جوق, ناقتىلىق قالىپتاسقان. مۇنداي ەڭبەكقورلىق, مەديتسيناداعى جانكەشتىلىك قانەكەڭە تورعاي توپىراعىنان جۇعىستى بولدى. ينستيتۋتتى بىتىرىسىمەن تورعايدىڭ سوناۋ ءبىر بۇيرەگىندەگى قيما اۋدانىنا دارىگەر بولىپ باردى. تىم شەت اۋدانعا ماماندار سول ۋاقىتتا دا بارا قويماپتى. اۋداندا بالالار دارىگەرى, لور, گينەكولوگ, ونكولوگ, وكۋليست ماماندارى جوق. ال جوقتى اۋرۋ كۇتە مە؟ جاپ-جاس حيرۋرگكە وسىنىڭ بارلىعىن دا جوقتاتپاۋعا تۋرا كەلدى. جۇمىسقا ەرتە كەلەدى, كەش كەتەدى. ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن اۋرۋحانادان شىقپايدى, قينالىپ كەلگەن ادامدار كومەك الماي, ەمدەلمەي كەتپەيدى. قيماعا كەلگەنىنە ءبىر جىل عانا بولعان ۋاقىت ەدى. اۋرۋحاناعا بوسانا الماي اۋىر حالدەگى ايەل ءتۇستى. ەگەر ايەلگە كەسارەۆ تىلىگى وپەراتسياسىن جاساماسا, جاتىرى جىرتىلىپ كەتەدى. نە ىستەۋ كەرەك؟ ول گينەكولوگ ماماندىعىنا بەيىمدەلمەگەندىكتەن بۇرىن مۇنداي وپەراتسياعا قاتىسىپ كورمەگەن بولاتىن. بىراق ينستيتۋتتا جاقسى وقىدى, تەوريادان ەشكىمگە دەس بەرمەيتىن. جاس جىگىت ءجۇرەكسىنە تۇرا ايەلگە كەسارەۆ ءتىلىگىن جاساۋعا بەل بايلادى. ارتقا شەگىنۋگە, ويلانىپ جاتۋعا ۋاقىت تا مۇرشا بەرمەدى. وپەراتسيا ءساتتى ءوتتى. شەكەسى تورسىقتاي ۇل بالا ءومىرگە كەلدى, انا دا امان-ەسەن اياق-قولىن باۋىرىنا جيدى. قىزىقتى قاراڭىز, قانات وپەراتسيا جاساعان ماريا گوربۋنوۆا دەگەن ورىس ايەلى وسىعان دەيىن توعىز قىز تاپقان ەكەن. ونىنشى بالانى تۋعاندا قارتاڭ ايەل وسىلاي ءولىم اۋزىنان قالادى. ول ءوزىن دە, بالانى دا اجال تىرناعىنان الىپ قالعان جاپ-جاس دارىگەرگە ريزا بولعاندىقتان, توعىز قىزدان كەيىن كورگەن ۇلىنا پەرزەنتحانادان شىقپاي جاتىپ-اق قانات دەپ ات قويدى. اۋرۋحانا ۇجىمى كىشكەنتاي قانات ءيۆانوۆيچتى اناسىمەن ۇيىنە شىعارىپ سالعان بولاتىن. سول قانات يۆانوۆيچ بۇل كۇندە ازامات بولىپ وسكەن.
قوستاناي وڭىرىندەگى دارىگەرلەر, اسىرەسە, حيرۋرگتەر اراسىندا «ارقالىق حيرۋرگيا مەكتەبى», «تورعاي مەكتەبى» دەگەن تۇسىنىك بار. ول قانداي مەكتەپ ەدى؟ تورعاي وبلىسى بولىپ تۇرعان 70-80-ءشى جىلدارى قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن تورعايلىق تۇلەكتەردىڭ بارلىعى دا ارقالىقتاعى وبلىستىق اۋرۋحانادا ينتەرناتۋرادان وتەتىن, ىسىلاتىن. سول كەزدەگى تورعاي وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, بىلىكتى مامان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى اسقار بايجۇمانوۆ كەلگەن جاس مامانداردىڭ بارلىعىن حيرۋرگيانىڭ قىر-سىرىنا قولىنان جەتەلەپ ءجۇرىپ ۇيرەتەتىن. وپەراتسيالارعا قاتىستىراتىن. قانات مىرزالىم ۇلى قيمادان كەيىن ارقالىق اۋرۋحاناسىنا اۋىسىپ, اسقار اعاسىمەن 17 جىل بىرگە ىستەدى. ارقالىق اۋرۋحاناسىندا ەر-ازاماتتاردى بىلاي قويعاندا ءۇش حيرۋرگ ايەل – ساۋلە ۋاليەۆا, التىناي باكىروۆا, نۇربيا قۇتانوۆا قىزمەت ەتتى. بىردە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى, اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ ارقالىق اۋرۋحاناسىنا كەلەدى. ارقالىق اۋرۋحاناسىنداعى كۇردەلى وپەراتسيالاردى قاعىپ تاستايتىن حيرۋرگ قىزداردىڭ قارىمىنا قاتتى تاڭعالعان ەكەن.
– قازىر قاراعاندى اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى مارات ابەۋوۆ, قاراعاندى مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى نۇرعاسي اباتوۆ, استانالىق دارىگەر نۇرلان كاربوزوۆ «ارقالىق-تورعاي حيرۋرگيا مەكتەبىنىڭ» تۇلەكتەرى. اسەكەڭنىڭ الدىنان وتكەن ءدارىگەرلەر ەسىمى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى, تىزە بەرۋىمە بولادى, – دەيدى قانات مىرزالىم ۇلى.
قازىر قانات ءابىلدين قوستاناي وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ ەمەندەي تىرەگى دەسەك ارتىق ايتا قويماسپىز. تاجىريبەگە ەنگىزىلەتىن جاڭا تەحنولوگيا, ادىستەمەنىڭ بارلىعى قانات مىرزالىم ۇلىنىڭ قولىنان وتەدى. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە مەديتسينا سالاسى ادىمداپ دامىپ كەلەدى. قازىر اۋداندارمەن تەلەمەديتسينا ارقىلى بارلىق ادىستەمەنى جەرگىلىكتى دارىگەرلەرگە ۇيرەتىپ, ايتىپ وتىر. ادامنىڭ ىشكى اعزاسىنا – باۋىر, بۇيرەك, اسقازان, ىشەك, ءوت جولدارىنا ەندوۆيدەوقوندىرعى ارقىلى وپەراتسيا جاساۋ وتە جاقسى دامىدى. شاما كەلگەنشە اجال تىرناعىنا ادام بەرمەۋ قاناتتىڭ قىزمەتىندەگى باستى ۇستانىمى. ال ول تەك دارىگەردىڭ بىلىكتىلىگى, جانكەشتى ەڭبەگىمەن عانا مۇمكىن ەكەندىگىنە قانەكەڭنىڭ قادامى دالەل.
بەيقۇتتىڭ اكسەوماسى
بەيقۇت وڭجانوۆ – وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ پەرزەنتحانا ءبولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, وسىنداعى بەلدى تىرەكتىڭ ءبىرى. باس دارىگەر ۆلاديمير ستەلماح بىلىكتى ءدارىگەرلەردى وسىلاي باعالايدى, ولاردى بەل سانايدى. ادەتتە, وبلىستىق اۋرۋحاناعا اۋىر حالدەگى اۋرۋلار جەتكىزىلەدى. ال جوپەلدەمەدە تىعىرىقتان شىقپاساڭ, ادامنان ايىرىلاسىڭ. ۋاقىتتان ۇتىلساڭ, بىرىنشىدەن, ادام ءومىرى مانسۇق بولادى, ەكىنشىدەن, اۋرۋحانانىڭ رەيتينگى بىردەن قۇلدىرايدى. وسىنداي سىناق شاقتا ءتۇيىننىڭ شەشىمىن تاباتىن سوڭعى كەزدەرى الىنعان زاماناۋي جابدىقتار ەمەس, بەلدى دارىگەرلەر. ولار بولماسا, قانداي جابدىعىڭ دا, ءدارى-دارمەگىڭ دە دارمەنسىز. ءبىز بەيقۇتتى اڭگىمەگە تارتقانىمىزدا, ول گينەكولوگ-اكۋشەر قىزمەتىنىڭ ءومىر ءۇشىن ءۇزىلمەيتىن ارپالىس ەكەنىن ايتتى.
– كۇن سايىن ءومىر يەسىن قارسى الامىز. بۇرىنعى اتا-انالارىمىز ايەلدى كيىز ۇيدە, اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا ءجۇرىپ بوساندىرىپ العان. قازىرگى وزىق تاجىريبە سوعان ۇقسايدى. بوسانۋعا كەلگەن ايەلدەرگە ءۇي جاعدايىن جاسايمىز. جاقىن تۋىستارىن, كۇيەۋىن شاقىرامىز. بوسانعاندا ولار جانىندا بولادى, كىندىگىن كەسۋگە دە رۇقسات ەتەمىز. بۇل پسيحولوگيالىق جاعىنان انالارعا وتە قولايلى, – دەيدى بەيقۇت شاعىپ ۇلى.
بىراق «ايەلدىڭ ءبىر ءولىمى بالادان» دەگەن ەمەس پە ەدى حالقىمىز. بوسانا الماي بالا ۇستىندە قانشاما ارۋ انالار كوز جۇمدى. دارىگەرلەر كومەگىنىڭ ارقاسىندا انا دا, بالا دا اجال تىرناعىنان امان قالادى.
– بەيقۇت شاعىپ ۇلى, وسىدان بىرەر ساعات بۇرىن عانا ءبىر انانى امان الىپ قالدىڭ عوي؟ سونى نەگە ايتپاي وتىرسىڭ؟ بالا جەتى ايلىق, ءارى تەرىس كەلىپ تۇردى. ونىڭ ۇستىنە اناعا وسىعان دەيىن ءۇش رەت كەسارەۆ تىلىگى جاسالعان, ءتورتىنشى رەت بوساناردا ءسوزسىز وپەراتسيا جاسالۋى كەرەك ەدى. ال بۇل كىسى ايەلدىڭ ءوزىن بوساندىردى. مۇنداي عاجاپتى تەك بەيقۇت شاعىپ ۇلى عانا مۇمكىن ەتەدى, – دەدى ارىپتەسى روزا ۆالەەۆا.
بەيقۇت شاعىپ ۇلى جىميدى دا, بالانىڭ شالا تۋعانىن جانە ونىڭ امان بولارىنا, سالماق قوسارىنا سەنىمدى ەكەنىن عانا قوسىپ قويدى. بەيقۇت تا دارىگەرلەردىڭ «تورعاي مەكتەبىنەن» شىققان. ول قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەندە ءوزى ارمانداعان حيرۋرگياعا بارماي, گينەكولوگ ماماندىعىن العان.
– مەن ارقالىق اۋرۋحاناسىندا ينتەرناتۋرادان ءوتىپ, ديپلومنان كەيىن قىزمەتتى جانگەلدين اۋدانىندا باستادىم. قازاقشىلىعى مول ءوڭىر عوي. العاشىندا گينەكولوگ دارىگەردىڭ ەر ادام بولعانىنا ايەلدەر توسىرقاپ ءجۇردى. بىردە اققۇم دەگەن شالعايداعى اۋىلعا باردىق. باسىما قالپاق, ۇستىمە حالات, بەتىمە ماسكا كيىپ العانمىن. ءبىر اعايىن جەڭەشەم دە كەلدى. مەنى بايقامادى, جۇمىسىمدى اتقارىپ بولعان سوڭ, ماسكامدى, قالپاعىمدى شەشىپ, وعان امانداستىم. «ويباي, بالا-اۋ!» دەپ ىڭعايسىزدانىپ قالدى. ك ۇلىپ جاتىرمىز, دەپ ەسكە الادى بەيقۇت الىس اۋدانداعى تاجىريبە جيناعان جىلدارىن ەسكە الىپ.
80-ءشى جىلداردا جانگەلدين اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا كادر ماسەلەسى وزەكتى بولمايتىن. حيرۋرگتەر دە, گينەكولوگ-اكۋشەرلەر دە جەتكىلىكتى ەدى. بەيقۇت ولاردان ۇيرەندى, تاجىريبەگە مولىقتى. ال 90-شى جىلدارى اۋىلدان بەرەكە كەتكەندە دارىگەرلەر دە كۇرت ازايدى. ول تورعايداعى اۋرۋحانادا بىرنەشە جىل جالعىز گينەكولوگ-اكۋشەر بولىپ ىستەدى. اۋىر اۋرۋلار كەلگەندە اقىلداساتىن ەشكىم جوق. تەك وزىنە عانا سەنەتىن. ول مەديتسينانىڭ بۇل سالاسىن ناقتى عىلىمدارمەن سالىستىرادى. دارىگەر دۇرىس شەشىم جاساسا – دۇرىس بولادى, بىلىكتىلىگى اقساسا – انا مەن بالاعا قاۋىپ. ەكىنىڭ ءبىرى. «بويىندا بيىك ادامگەرشىلىگى جوق دارىگەردەن بىلىكتى گينەكولوگ شىقپايدى». بۇل – بەيقۇت وڭجانوۆتىڭ اكسەوماسى.
«جاقسى كورۋ, سەن قانداي كەرەمەت ەڭ!»
وبلىستىق اۋرۋحاناداعىلار «تورعاي مەكتەبىنىڭ مىقتىسى» دەپ دارىپتەيتىن ءدارىگەردىڭ ءبىرى – روزا ۆالەەۆا. ول – اكۋشەر-گينەكولوگ. روزا ساعىندىققىزى تورعايعا كەلىپ, ءوزى ءۇشىن جاڭا الەم اشتى. ءوزى ورىسى ورمانداي ليساكوۆ قالاسىندا ءوستى. تورعايلىق ارىپتەستەرىنەن ايىرماشىلىعى – ورىس مەكتەبىندە وقىدى, ورىس ءتىلدى ورتادا ءوستى, قازاق ءتىلىن تازا تۇسىنبەيتىن. قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ, قوستاناي وبلىستىق اۋرۋحاناسىندا ينتەرناتۋرادان ءوتتى. ديپلوم العاننان كەيىن «تورعايعا باراسىڭ», دەدى. بۇل قالانى دا, دالانى دا قىلبۇراۋعا سالعان 90-شى جىلدار بولاتىن. وجەت قىز سىلتاۋ ايتىپ, شەگىنگەن جوق, كوزدى جۇمدى.
– «كۋكۋرۋزنيكپەن» ۇشىپ كەلەمىن. قاسىمدا وتىرعان جولاۋشىلاردان تورعايعا قاشان جەتەتىنىمىزدى سۇراپ قويامىن. ۇشاق تومەندەگەندە «تورعاي وسى!» دەدى ءبىر جولاۋشى. ۇيلەرى جاپىرايعان كىشكەنتاي عانا اۋىل. كەيىن سول تورعايدى ساعىناتىن بولدىم, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى.
ينستيتۋت قابىرعاسىندا ستۋدەنتتىڭ بارلىق ۋاقىتى ساباقتا بولادى. ءومىردىڭ وسىنشا كۇردەلى ەكەنىن ول سەزىنىپ ۇلگەرمەيدى. روزا ساعىندىققىزىنا مۇنى تورعاي ۇعىندىردى. ول اۋداندىق اۋرۋحاناعا كەلگەن سوڭ دارىگەر ءۇشىن ءتىل ءبىلۋ, ەڭ باستىسى ءوز حالقىنىڭ ءتىلىن ءبىلۋ كەرەكتىگىن سەزىندى. اۋىرماعان, جانى قينالماعان كىسى اۋرۋحاناعا كەلە مە؟ نەگىزى ءدارىگەردىڭ الدىندا ادامنىڭ بارلىعى بىردەي, ونىڭ ۇلتىنا, دىنىنە, تىلىنە قارامايدى. اۋرۋ دەپ عانا بىلەدى. بىراق تورعايدىڭ الىس اۋىلدارىنان ومىرگە ۇرپاق اكەلۋ ءۇشىن شىبىن جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ جەتكەن انالارعا قاراعاندا جاس دارىگەردىڭ جۇرەگى شىمىرلايتىن. ولاردىڭ بارلىعى دا قازاق تىلىندە سويلەيدى. ال قازاقتىڭ قاراكوز دارىگەرى پاتسيەنتىن ورىس تىلىندە عانا تۇسىنەدى. جانى قينالىپ جاتقان ايەلدەرگە سىن مينۋتتاردا ءدارىگەرلىك نۇسقاۋلاردى قالاي جەتكىزەرىن بىلمەي قينالدى. جاس قوي, اۋرۋمەن قوسىلا جىلاعاندى كور. شاماسى وسىعان جەتتى. نامىس دەگەن ءبىر الەم اتويلاسىن دارىگەردىڭ بويىندا.
– ماعان ءتىل ۇيرەنۋ وڭاي بولعان جوق. بىردە پەرزەنتحانادان شىعاراتىن اناعا قازاق تىلىندە كەڭەستەر ايتتىم. جاس انا ءۇنسىز تىڭداپ وتىر, باسىن كوتەرمەيدى. سويتسەم, مەنىڭ «قازاقشامنان» ەشنارسە تۇسىنبەپتى. سونى اقىرى ورىسشالاپ, قازاقشالاپ ءجۇرىپ, ءتۇسىندىردىم, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى ەسكە الىپ. تورعاي ونىڭ قازاق تىلىنە دەگەن بۇرىن سەزىنبەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتتى, قازاقشا سويلەپ قايتتى.
ول تورعاي اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا بەس جىل قىزمەت ەتتى. ينستيتۋتتا جاقسى وقۋى, ماماندىعىن رياسىز جاقسى كورۋى بىلىكتى اكۋشەر-گينەكولوگ بولۋدىڭ باستاپقى ساتىلارى عانا ەكەن.
– دارىگەرلەر ءۇشىن «تورعاي مەكتەبى» جۇزە المايتىن ادامدى وزەنگە لاقتىرىپ جىبەرۋمەن بىردەي. ەگەر ءومىر سۇرگىڭ كەلسە, مالتىعىپ ءجۇرىپ جاعاعا شىعاسىڭ. تورعايداعى دارىگەرلەردىڭ جاعدايى دا ءدال سولاي. الدىڭا اۋرۋ اداممەن بىرگە اجال قارسى قاراپ تۇرعاندا ىشقىنعانىڭدى بىلمەي قالاسىڭ, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى. بىردە قىرىق ءبىر جاسىندا تۇڭعىشىنا ەكىقابات ايەلدىڭ تولعاعى باستالدى. بالانىڭ باسى قىستىرىلىپ قالعان. مۇندايدا شۇعىل وپەراتسيا جاساماسا, بالاعا دا, اناعا دا قاۋىپ. روزانىڭ قىزمەتتى ەندى باستاعان كەزى. مۇنداي اۋىر ساتتەردە اۋرۋحانادا جالعىز قالمايتىن. ال بۇل جولى ارىپتەسى ىسساپارعا كەتكەن ەدى. ويلانۋعا شاما دا, ۋاقىت تا جوق. تاۋەكەل دەپ وپەراتسياعا كىرىستى. كۇردەلى وپەراتسيانى جالعىز ءوزى ساتىمەن جاساپ شىقتى. ىسىلعان كەزدە مۇنان دا اۋىر ساتتەردى باستان كەشتى.
دارىگەرلىك ماماندىق روزا ساعىندىققىزى ءۇشىن شىعارماشىلىق جۇمىس سەكىلدى. ويتكەنى, بوساناتىن ءار ايەلدىڭ دەنساۋلىعى ءارتۇرلى دەڭگەيدە, تولعاعىندا ۇقسامايتىن ساتتەر بولادى. ءار ايەلمەن بىرگە تولعاتقانداي كۇي كەشەدى.
– ايەلدى بوساندىرىپ العان سوڭ سەنىڭ دە يىعىڭنان جۇك تۇسكەندەي جەڭىلدەيسىڭ, قۋاناسىڭ, انا مەن بالانى كورگەندەگى سەزىمدى قالاي جەتكىزەيىن. ەكەۋىن دە جاقسى كورەسىڭ, قورىققانىڭ, ۋايىمىڭ ءبارى ءبىر ساتتە ۇمىتىلادى, –دەپ سىر شەرتەدى بىلىكتى دارىگەر. بىراق روزا ساعىندىققىزىنىڭ تاجىريبەسىندە دە انا مەن بالانى دارىگەرلەردىڭ ساقتاي الماعان ساتتەرى دە بولعان. ءومىر عوي, ءبارى دە كەزدەستى.
– بالاسىن ءولى تۋعان انانى دارىگەر رەتىندە جۇباتاسىڭ, بىراق ءوزىمنىڭ كوزىم جاسقا تولىپ تۇرادى. «نەگە بۇلاي بولدى؟» دەپ, كۇندىز-ءتۇنى وزىڭە مازا بەرمەيسىڭ؟ كەيدە «دارىگەرلەردىڭ ولىمگە دەنەسى ۇيرەنىپ كەتكەن» دەگەن پىكىر ايتۋشىلار كەزدەسەدى. جوق ولاي ەمەس, ءولىمنىڭ قاندايى بولسا دا سۋىق. ال انا مەن نارەستەنىڭ ءولىمى قانداي اۋىر دەسەڭشى! اۋرۋحانادان ۇيگە قۇر سۇلدەرىڭ جەتەدى, جىلاۋمەن, – دەيدى روزا ساعىندىققىزى. بۇل ماماندىعىن سۇيەتىن دارىگەردىڭ عانا ەمەس, پاتريوت جانە جوعارى ادامگەرشىلىك يەسىنىڭ لەبىزى.
قازىر پەرزەنتحانالاردا جاقسى جابدىقتار جەتكىلىكتى, وزىق ادىستەر دە مەڭگەرىلۋدە. اۋداندىق اۋرۋحانالارمەن اپتا سايىن تەلەمەديتسينا ارقىلى حابارلاسىپ, جەرگىلىكتى ارىپتەستەرىنە كەڭەستەر بەرەدى, اۋىر بوسانادى-اۋ دەگەن ايەلدەردى وبلىستىق اۋرۋحانالارعا الدىن الا الدىرادى. جىل باسىنان بەرى وبلىستا انا مەن بالا ولىمىنە جول بەرىلگەن جوق.
روزا ۆالەەۆا دا انا. ونىڭ ۇلى – ستۋدەنت, بولاشاق دارىگەر. ۇلى بىردە: «ماما, نەگە دارىگەر بولدىڭىز, مەنى دە وسى ماماندىققا جەتكىزگەنشە اسىقتىڭىز. ەگەر ءومىردى قايتادان باستاساڭىز كىم بولار ەدىڭىز؟» دەپ سۇرادى. اناسى ويلانىپ وتىردى دا: «اكۋشەر-گينەكولوگ بولار ەدىم», دەدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
