ايماقتار • 26 قازان, 2022

اسقاروۆ ارداقتالعان كۇن

400 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى اسانباي اسقاروۆتىڭ ءجۇز جىلدىعىنا وراي شىمكەنت قالاسىندا اۋقىمدى ءىس-شارالار ءوتىپ جاتىر. سونىڭ العاشقىسى مەگاپوليستەگى ءال-فارابي الاڭىنىڭ ماڭىنداعى بەلگىلى تۇلعانىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويۋدان باستالدى.

اسقاروۆ ارداقتالعان كۇن

اتالعان ءىس-شاراعا كەزىندە ا.اسقاروۆتىڭ كوزىن كورگەن, بىرگە قىزمەت اتقارعان زامانداستارى – ەڭبەك ارداگەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى جانە وسى ماقساتقا وراي شىمشاھارعا ارنايى كەلگەن قو­ناقتار قاتىستى.

گۇل شوقتارىن قويۋ راسىمىنەن سوڭ جينالعان قاۋىم قايراتكەردى قۇرمەتپەن ەسكە الىپ, ەسىمىن ۇلىق­تادى. سولاردىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى شىڭعىس مۇقان اسانباي اسقاروۆتىڭ مەگاپوليستىڭ دامۋى­نا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقانىن تەبى­رەنە جەتكىزدى.

قازاق ەلىنىڭ وركەندەۋى جولىندا ۋاقىتىن دا جانىن دا اياما­عان تۇلعالاردىڭ قاتارىندا اسەكەڭنىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالادى. جانە دارەجە تۇرعىسىنان ول كىسىنىڭ الار ورنى ءاردايىم بيىك­تە تۇرادى. شىمكەنتتىكتەر ءاردا­يىم ارداقتى ازاماتتى جادىن­دا ۇستاپ وتەدى. ويتكەنى ول قالا­نىڭ گۇلدەنۋىنە, كوركەيۋىنە كوپ ەڭ­بەك سىڭىرگەن ادام. مۇنداي تۇلعا­لاردىڭ حالىق جادىنان ۇمىت قالۋى مۇمكىن ەمەس دەدى ول.

ءىس-شارا بارىسىندا اسانباي اسقاروۆتىڭ قىزى جاننا اسان­باي­قىزى مەن قوناەۆ قورى­نىڭ توراعاسى ەلدار قوناەۆ تا ءسوز الىپ, جىلى ەستەلىكتەرىمەن ءبو­لىستى.

سونداي-اق وسى كۇنى اسانباي اسقاروۆ اتىنداعى قوردىڭ جانە ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋىمەن «ريكسوس حاديشا» قوناقۇيىنىڭ ۇلكەن زالىندا عى­لىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى. اتال­عان جيىن ا.اسقاروۆپەن بىر­گە كەزىندە قىزمەت اتقارعان زا­مان­داستارىنىڭ, ەڭبەك اردا­­گەر­­­لەرىنىڭ, قالالىق ءماسلي­حات دەپۋتاتتارىنىڭ, عالىمدار­دىڭ, مادەنيەت پەن ونەر قايرات­كەر­لەرىنىڭ, ءبىر توپ زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ جانە ۇستازدار مەن جاستاردىڭ باسىن قوستى.

كونفەرەنتسيادا مىنبەردەن ءسوز سويلەگەندەر ا.اسقاروۆتىڭ مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى رەتىندەگى تۇلعالىق قاسيەتى تۋ­را­لى بايانداما جاسادى. بىرە­گەي تۇلعانىڭ تاعدىردان تالاي تاياق جەسە دە ادامدىق, ادالدىق قاسيەتىنىڭ تۋىن جىقپاي بيىك ۇستاعانى, ار-نامىسىن تاپتات­پا­عان, ىشكى جان تازالىعىنا كىر شالدىرماي كەتكەن ازامات بولعانى مازمۇندى باياندالدى. ول الماتى, جامبىل, شىمكەنت وبلىستارى پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى لاۋازىمىندا بولعان ۋاعىندا مانساپقا الدانىپ تۋرا جولدان تايقىپ كەتپەدى. ءۇش وبلىستى تابانى كۇرەكتەي 26 جىل قاتارىنان باسقارۋ سول زاماندا ورتا ازيا ەلدەرى باسشىلارى­نىڭ ىشىندە تەك ا.اسقاروۆقا عانا بۇ­يىرىپتى. سونشا جىل قازاعى قالىڭ ولكەلەردىڭ تىزگىنىن ۇستاسا دا ەرەن تۇلعا ەلدىڭ قاسيەتىن, جەردىڭ قادىرىن كەمەل جۇرەكپەن سەزىنىپ, ءوزى تۋىپ-وسكەن تۋعان جەر­دىڭ وركەندەۋى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتتى.

 حالقى ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتكەن قايراتكەر ءوزىنىڭ سانالى عۇمىرىندا شارىقتاۋدى دا, قۇل­دىراۋدى دا باستان كە­شىر­دى. حالقىنىڭ شىنايى سۇيىس­پەن­شىلىگىنە بولەندى. سونداي-اق ال­ماعايىپ زامانداعى ساياسي قاق­تىعىستاردىڭ دا قۇربانى بولدى. ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كور­سەتكەن اسانباي اسقاروۆتاي تۇل­عانىڭ ءومىرىن, ەرەن ەڭبەگىن وسى زالدا وتىرعان ارداگەر اعالار كوزبەن كوردى. ال ءبىز سەكىلدى جاس بۋىن سىزدەر ايتقان تاعىلىمدى اڭگىمەدەن ونەگە الىپ كەلەمىز. ونىڭ جارقىن بەينەسىن ۇرپاق­تان-ۇرپاققا جەتكىزۋ بىزدەرگە ارتىل­عان اماناتتىق پارىز, مارتەبەلى مىندەت. شاربولاتتاي رۋحى بيىك ازامات قاسيەتتى قالامدى سەرىك ەتىپ, كىتاپتار جازدى. قانشا­ما قيىندىق كورسە دە ادالدىق قاسيەتىن بيىك ۇستادى. ول ءوزىنىڭ قالامگەرلىك قارىمىمەن دە حال­قىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, وتكەن مەن بۇگىننىڭ ديدارىن ءدوپ باسقان وي تولعامدارىمەن, ەس­تە­لىك, ولەڭدەرىمەن ارتىنا مول مۇرا قالدىردى, دەدى قالا اكى­مى جاساعان بايانداماسىندا. اسقا­روۆتىڭ «جاقسى باسشى بولۋ ءۇشىن ادامدا ءۇش قاسيەت بولۋى شارت: بىلىكتىلىك پەن زيالىلىق, تازالىق پەن ادالدىق, حالقىن شەكسىز ءسۇيۋ, وسى ءۇش قاسيەت بولسا, ۇيىمداستىرۋ قابىلەتى ۋاقىت وتە قالىپتاسادى. باسشىلاردىڭ كە­لەسى بۋىنىنا ايتقان بۇل قاسيەت ات ۇستىندە جۇرگەن ءاربىر ازا­ماتتىڭ وي تۇبىندە جاتۋعا ءتيىس. «تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن بودان بوپ جۇرگەندە ەمەس, وسىنداي ەر­كىن­دىكتە, تەڭدىكتە, دەربەستىكتە بىل­گەن جاقسى. ول ءۇشىن ۇلتتىق ساناعا, قوزعاۋ سالماي بولمايدى. ۇلتتىق ساناعا جەتپەي ۇلت بولۋدىڭ قيىن ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون دەدى شاھار باسشىسى مۇرات ايتەنوۆ قۇتتىقتاۋ سوزىندە.

كونفەرەنتسيادان سوڭ دەندرو­­ساياباقتا اعاش كوشەتتەرى وتىر­عىزىلدى.

مەملەكەت جانە قوعام قاي­راتكەرى, ەڭبەك جولىندا رەسپۋب­ليكاداعى ءۇش ءىرى وبلىستى باس­قار­عان, حالىقتىڭ ەرەكشە ىقى­لا­سىنا بولەنگەن اسانباي ­اسقا­روۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تو­لۋى­­نا وراي ج.شانين اتىنداعى شىم­­كەنت قالالىق اكادەميالىق قا­زاق دراما تەاترىندا جازۋشى مارحابات بايعۇتتىڭ «اسقاروۆتىڭ اققا­يىڭدارى» اتتى دراماسى ساحنالاندى. بەلگىلى تۇلعانىڭ عۇمىر شەجىرەسىنەن سىر شەرتەتىن قو­يى­لىمدا كەيىپكەردىڭ ىشكى جان كۇيزەلىستەرى بارىنشا شىنايى اسەر قالدىرادى. اۆتور مەملەكەت قايراتكەرى اسانباي اسقاروۆ پەن جازۋشى شەرحان مۇرتازا اراسىنداعى سۇحبات ارقىلى ءبىر ۇلتتىڭ تۇتاس ءبىر كەزەڭدەگى تاريحىنان سىر شەرتەدى. تالاي دارابوزدى شابىسىنان سۇرىندىرگەن قاسكويلىك دەگەن جامان قاسيەت قازاق قوعامىندا كەشە عانا پايدا بولدى دەسەك قاتەلەسەمىز. اس­قاروۆتىڭ زامانىندا ول ءتىپتى جاڭاشا سيپات العانداي اسەرگە بولەدى. سول سەكىلدى سپەكتاكلدەگى جاعىمپاز بەن جاندايشاپتىڭ ۇرپاقتارى ارامىزدا بۇگىن دە, ەرتەڭ دە ءومىر سۇرە بەرەدى. سىرتقى كەلبەتتەرى عانا وزگەرمەسە, قالعان ءىس-ارەكەتتەردىڭ بارلىعى قاي زامان كەلسە دە قايتالانىپ وتىرادى. جاعىمپاز بەن جاندايشاپتى ساحنادان كورگەن سايىن سانانى الدىمەن وسىنداي وي باۋرايدى. قىسقاسى جازۋشى دراماتۋرگ مارحابات بايعۇت وسى سپەكتاكلى ارقىلى ەرەن تۇلعانىڭ قىرىن جان-جاقتان اشا ءبىلدى.

اسانباي اسقاروۆ تەك تالانتتى باسشى ەمەس, اقىن, زەرتتەۋشى, ءوز ۇلتىن سۇيگەن ازامات بولعان. ونىڭ «تاعدىر», «جۇماق پەن تو­زاق جىرلارى» جىر جيناقتارى, « ۇلى تۇراننىڭ ۇلدارى», «مەن ەلىممەن بىرگەمىن», «ولمەيتىن ارتىمدا ءسوزىم قالسا» اتتى وسيەت كىتاپتارى جارىق كورگەن.

حالقى ءۇشىن تۋعان ەر ەسىمىن ەل جادىندا ماڭگىلىككە قالدىرۋ ءۇشىن بۇگىندە جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپىنان ءبىرشاما ىستەر اتقارىلىپ جاتىر. سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىلارىن اتاپ وتسەك, قازىر­گى تاڭدا شىمكەنتتە اسانباي اسقاروۆقا قويىلعان ەسكەرتكىش بار. مەگاپوليستىڭ ءبىر كوشەسى بەلگىلى تۇلعانىڭ ەسىمىمەن اتالادى. سونىمەن بىرگە بۇگىندە تالاي وقۋشى ا.اسقاروۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە وقىپ ءجۇر. تالانتتى باس­شىنىڭ قۇرمەتى ءۇشىن شاھاردان ارنايى مۇراجاي اشىلعان. ال وسىدان ەكى جىل بۇرىن قالا باس­شىلىعى قوقىس پوليگونىن جاسىل ايماق ەتكەن اسانباي اسقاروۆتىڭ اتىن دەندروساياباققا بەرۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعاردى.

 

شىمكەنت

سوڭعى جاڭالىقتار