قوعام • 25 قازان, 2022

ۇلت – ۇلىق, ەر – قۇلدىق

371 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«كۇندىز وتىرمادىم, تۇندە ۇيىقتامادىم» دەيتىن كۇلتەگىن زامانى ءدال قازىر قازاق ۇلتىنىڭ باسىنا كەلىپ تۇر دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. قاي زاماندا دا, قاي ءبىر جايداعى جوق, جىرتقىشى مول كەزەڭدە دە قازاق بالاسى كوكبورىدەي جونىن بەرگەن جوق. جولبارىستاي جورتىپ, كيىكتەي قارعىپ, قىرانداي قالىقتاپ, سۇڭقارداي سورعالاپ كۇن كەشىپتى.

ۇلت –  ۇلىق, ەر – قۇلدىق

مىنە, جاڭا عاسىردىڭ جيىرما ەكى جىلىن دا ارتقا تاستاعالى تۇرمىز. نە بىتىردىك, نە قويدىق دە­گەن سۇراق انداعايلاي الدىڭنان شىعاتىنى راس. سوناۋ ابىلاي زا­مانىنان كەيىن وتارلىق قاقپا­نىنا مىقتاپ تۇسكەن ءور قازاق كوكجالداي «سيراعىن» شاي­ناپ, بارماعىن تىستەپ كەلگەنى تاعى اقيقات.

زامانا تاعدىرىنىڭ تالقى­سىندا تاس شايناپ, مۇز جاستان­عان ەلىمىز قانداي قاتەرلى ساتتە دە ەرتەڭىنە دەگەن ۇمىتىنەن ايىرىل­عان ەمەس, بولاشاققا دەگەن سە­نىممەن بايىرعى بابالارى جو­لىن جالعاستىردى. وسى ءۇردىس كۇنى بۇگىن دە قازاققا قايىرىمەن بۇيى­رىپ كەلەدى.

الاشتىڭ الداسپان اقىنى ماعجان ايتقانداي, «تولقىننان تولقىن تۋىپ, تولقىندى تولقىن قۋىپ» تاعدىر-تالايىن ءار بۋىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلگەنىنە ءبىر اللا مەن التى الاش قاۋىمى كۋا. ونى ىرگە جاۋ مەن بەلدەۋ جاۋ بولىپ كەلە جاتقان دۇشپاندارىمىز دا ەرىكسىز مويىندايدى. كەشەگى سىرىم مەن كەنەسارى, يساتاي مەن ماحامبەت رۋحى قازاق بويىنان اتويلاپ شىعىپ كەلگەنىن باتىر باۋىرجان مەن وسپان باتىر باستاعان قانشا ەرلەرىمىز دالەلدەپ بەرگەنى اقيقات.

ءبىر جەلتوقسان كوتەرىلىسى قا­زاق بالاسىنىڭ عانا رۋحىن ويات­قان جوق, بىلە بىلسەك, ۇلتتار جانىن جانىشتاۋ مەن نامىسىن تاپتاۋ, مويىماس رۋحىن ءبىر­جولاتا جاسىتۋدا الدىنا جان سال­ماعان كوممۋنيستىك جۇيەنىڭ ىرگەسىن شايقالتىپ, تالايلى تاع­دىرى تاپتاۋدا وتىرعان باسقا حا­لىقتاردىڭ رۋحىنا دا وشپەس ساۋلە ءتۇسىرىپ, جان-جۇرەگىنە رۋحتى سەنىم ۇيالاتىپ بەرىپ ەدى... سونىڭ ارقاسىندا اينالاسى بەس جىلعا دا جەتپەيتىن ۋاقىتتا الەم­دى قىزىلداتقان قاندى يمپە­ريا وپىرىلا قۇلادى. بىراق ونىڭ وزبىر ساناسى مەن سالعان جۇيەسى, سۇراپىل ويى مەن سۇمدىق ءىس-ارە­كەتى ءالى دە جالعاسىپ كەلە جات­قانى بەلگىلى.

قول جەتكەن تاۋەلسىزدىكتىڭ وتىز جىلىندا كوك تۋىمىزدى كو­­تەر­دىك, ىرگەمىزدى بەكىتتىك دەپ قوم­­پيعانمەن, كەڭ-بايتاق جەرىمىز بەن دارقان كوڭىل حالقىمىز ءۇشىن بىتپەي جاتقان, بىتىسپەي جاتقان قانشاما شارۋا شاش-ەتەكتەن ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. «ەرەۋىل اتقا ەر سالماساق» تا, «ەگەۋلى نايزا قولعا الماساق» تا ەلىمىزدىڭ ىشىندە داۋ مەن ەرىمىزدىڭ سىرتىندا جاۋ بارىن بايقاپ وتىرعان جايىمىز بار.

مۇنداي الماعايىپ كەزەڭنىڭ وتىندە وتىرعانىمىزدى ويلاساڭ, جانىڭ تۇرشىگىپ كەتەدى. جات جۇرت اتاۋلى ىشىڭدە كەردەڭ مىنەز كورسەتىپ, تىسىڭدا كەرەز ءسوز ساپ­تاپ تۇرعان ساتتە جەرىڭنىڭ تۇ­تاس­تىعى مەن ەلىڭنىڭ ۇيىتقىسى سا­­ناڭا سالماق سالارى ءسوزسىز. ۇل­تىڭ­نىڭ ۇلىقتىعى مەن حالقىڭ­نىڭ بىرلىگىنە كۇمان كەلتىرىپ, نايزا بويلاماس جىمسىما ارەكەت پەن قاۋىپتى ىسكە بارماسىن ويلاۋىڭا تۋرا كەلەدى.

بۇگىنگى كۇن ب ۇلىڭعىر سانادان اۋلاق بولۋعا ۇندەيدى. قارا قازاق بالاسى قۇباتوبەل كۇن كەش­سە دە, سايران-ساۋىق وي كەشسە دە, «تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىنە جەتىپ ءجۇرمىز بە؟» دەگەن سەرگەك سانا ءاربىر ازاماتتى كۇندىز كۇل­كىسىنەن, تۇندە ۇيقىسىنان ايىرىپ, اقىلاق اقىلىن تەربەتۋگە ءتيىس! سوندا عانا بەكەم بەرەكەمىز بەن بىرەگەي بىرلىگىمىز رۋحىمىزدى سۋاتتاندىرادى, جانىمىزدى قۋاتتاندىرادى.

ۇلت – ۇلىق, ەر – قۇلدىق. ۇلان-عايىر ۇلتىمىزعا ۇلاعاتتى ۇلىقتاي قىزمەت قىلايىق! ەرەن ەڭسەلى ەلىمىزگە ەر اتاۋلى قۇلدىق ۇرا ەڭبەك ەتەيىك!

 

اسقار التاي,

جازۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار