ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرعان ول التىننان القا تاعىپ, ەلىنىڭ قوشەمەتىنە بولەنىپ وتىر. بۇگىندە كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ ۇلكەن نارىن اۋىلىندا كەنجەسىنىڭ قولىندا تۇرادى. زامانىندا جوقشىلىقتى كورىپ وسكەن اجە بۇگىنگى بەيبىت ومىرگە ريزا.
– الماعايىپ زاماندا دۇنيەگە كەلىپپىن. ءبىزدىڭ زامان وڭاي بولعان جوق. اكە-شەشەم شەتكەرى جۇرگەن سوڭ با, ءبىرىنشى سىنىپقا 13 جاسىمدا بىراق باردىم. ءتورتىنشى-بەسىنشى سىنىپتان سوڭ وقۋىم قالدى. ۇيدە جالعىز ءوستىم. وتە ەركە ەدىم. بىراق كۇيەۋگە بەرگەن سوڭ ەركەلىكتىڭ ءبارى قالدى, – دەيدى باتىر انا.
قاميلا امانعۇلوۆا كەلىن بولىپ تۇسكەن بوزجىگىتوۆتەر شاڭىراعى اۋقاتتى, داۋلەتتى اۋلەت ەدى. 1900 جىلى تۋعان ۇلكەن اتالارى بوزجىگىت اشارشىلىق جىلدارى وتباسىن عانا ەمەس, ءبۇتىن اۋىلدى اسىراپ وتىرعان دەسەدى. ءۇش ۇلىن زەرەك, ءبىلىمدى ەتىپ وسىرەدى. ۇلى سوتسيال بوزجىگىتوۆ تۋرالى ايتار بولساق, ورىسشا-قازاقشا ءبىلىم الدى, ۇلكەن قىزمەتتەردە ىستەدى. قاميلا اماعۇلوۆامەن باس قوسقان سوڭ باقىتتى عۇمىر كەشتى, بالا-شاعاسىن ءوسىرىپ جەتكىزدى.
– اكەم 1938 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. ايتۋىنشا, جوعارى وقۋ ورنىن قىزىل ديپلوممەن ءتامامداپ, اۋىلىمىز توپقايىڭدا ەڭبەك ەتكەن. اۋىلعا بەدەلدى ادام ەدى, – دەپ قىزى گۇلزيرا بوزجىگىتوۆا اسقار تاۋىن ەسكە الادى.
«اكە – اسقار تاۋ, انا – باۋىرىنداعى بۇلاق...» دەگەندەي, انالارى قاميلا امانقۇلوۆا ۇنەمى جارىنىڭ قاباعىن باعىپ وتىرار ەدى. كەيىن جولداسى دۇنيەدەن وزعان سوڭ بالا-شاعاسىن جالعىز اسىرادى, اياقتارىنان تۇرعىزدى. التىن قۇرساقتى انانىڭ ءومىر جولى بۇگىنگى جاستارعا ونەگە ەتۋگە ابدەن لايىق.
قاميلا امانعۇلوۆا تاتۋ دا بەرەكەلى وتباسىندا بالالارىن ەل يگىلىگى جولىندا ەڭبەك ەتۋگە تاربيەلەپ, اتا ءداستۇردى قۇرمەتتەۋگە ۇيرەتىپ وتىرادى. ءوزىنىڭ ماماندىعى بولماسا دا, ۇل-قىزدارىنىڭ ديپلوم الىپ, ارمان جولىندا ەڭبەك ەتە بەرۋلەرىنە تىلەكشى ءارى تىرەكشى. قازىر سولاردىڭ ءبارى دە ءومىر كوشىنە ىلەسىپ, ءوز وتاۋلارىنىڭ تۇتىندەرىن تۇتەتىپ وتىر.
– انامىزعا كۇنىنە ءبىر حابارلاسىپ قويماساق, الاڭدايدى. بارا الماي جاتساق تەلەفونمەن ءحالىن ءبىلىپ, دەنساۋلىعىن سۇراپ وتىرامىز. الىسقا كەتىپ بارا جاتساق, بالا كۇندەگىدەي انامىزعا ەسكەرتىپ كەتەمىز, – دەيدى ۇلى اقىلبەك بوزجىگىتوۆ.
وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى بالالارىنىڭ بويىنا ءسىڭىرىپ وسىرگەن اق جاۋلىقتى اجەنىڭ ءار ءسوزى ونەگە, ناقىل. مىسالى, «قىز بالا كەستە تىگە ءبىلۋى كەرەك» دەيدى. ول دەگەنى, قىزدىڭ مىندەتتى تۇردە ىسمەر بولىپ كەتۋىن ايتپاعان. التىن القالى انانىڭ تۇپكى ويى – قىز بالا ەرتەڭگى كۇنى ەرىنىڭ جاعاسىنا كىر تۇسىرمەي, وتباسىنىڭ شارۋاسىن دۇرىس دوڭگەلەتسىن دەگەنى.
– انامىز ء«بىر كۇندىك ۇرىستىڭ قىرىق كۇندىك قىرسىعى بار» دەگەندى ءجيى ايتادى. تۇرمىسقا شىعىپ, وتباسىلى بولىپ بارا جاتقانىمدا شاڭىراقتىڭ بىرلىگى, بەرەكەسى ايەل ادامعا بايلانىستى ەكەنىن قۇلاعىما قۇيىپ تاستادى. انامنىڭ اقىلى – ومىرلىك ساباق, – دەيدى قىزى دينارا مۇحامەدجانوۆا.
ءومىر بويعى بەينەتتىڭ زەينەتىن كورىپ وتىرعان قاميلا اجە جاس كۇنىندە قولونەرمەن اينالىسقان كورىنەدى. اۋىلداستارىنىڭ جاساۋىن دا دايىنداعان ەكەن. كەيىن عانا قولىنان ءال كەتكەن سوڭ ىسمەرلىكتى قويعان. ەسەسىنە, بالالارىمەن ساياحاتتاعاندى ۇناتادى. ەل كورىپ, جەر ارالاعىسى كەلەدى. انالارىن الاقاندا ۇستايتىن ۇل-قىزدارى بارامىن دەگەن جەرىنە اپارىپ, قامقورلىقتارىن اياعان ەمەس. كىشكەنتايلارىنان ەڭبەكپەن بىتە قايناسىپ وسكەن بالالارىنىڭ كوبى كاسىپكەر. ءبىرى جىلقى وسىرسە, ەندى ءبىرى تۇيە شارۋاشىلىعىن دوڭگەلەتىپ وتىر. كىشى ۇلى اقىلبەك ومارتا شارۋاشىلىعىن ۇستايدى.
قازىر اۋلەتتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان كوپبالالى اجەنىڭ 21 نەمەرەسى, 17 شوبەرەسى بار. نەمەرەلەرىنە پايدالى ىسپەن شۇعىلدانۋعا كەڭەسىن بەرىپ, كەلىندەرىنە ۇلتتىق قول ونەر بۇيىمدارىن دارىپتەپ كەلەدى.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, ءوڭىردىڭ ونەگەلى وتباسى وبلىستاعى «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىندا جەڭىمپاز دەپ تانىلىپ, رەسپۋبليكالىق سايىسقا جولداما الدى. ءساتىن سالسا, جەرلەستەرى جەڭىسپەن ورالسىن دەگەن تىلەكتەرىن ءبىلدىرىپ وتىر.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى
