الەۋمەتتىك ينستيتۋت ءرولىن اتقارعان قۇندىلىقتىڭ قوجىراۋى – وتباسىنىڭ ىدىراۋىنا اكەپ سوعادى. ەلىمىزدە كەيىنگى 8 جىل بويى بايراعى جەلبىرەپ كەلە جاتقان «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات تا وسىنداي مۇددەدەن تۋعانى انىق. جىل سايىن مارتەبەسى تاسىعان وتباسىلار ءمالىم بولىپ كەلەدى. قاراعاندى وڭىرىندە وتكەن «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنىڭ وبلىستىق كەزەڭى ۇلگىلى وتباسىلاردى تانىتتى.
اۋەلى بايقاۋ اۋدان, قالا دەڭگەيىندە وتكەنى ءمالىم. سودان بارىپ, ونىڭ اراسىندا ۇزدىكتەرى وبلىسقا جولداما الدى. وبلىستىق كەزەڭدە 25 وتباسى باق سىناستى. ولاردىڭ اراسىندا ءتۇرلى ماماندىق يەلەرى بار. ەلدىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتكەن, حالىقتىڭ حاس ونەرىن ورگە سۇيرەگەن, ۇجداندى ۇرپاق وسىرۋدە ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتۋدى مۇرات ەتكەن اۋلەت ادامدارىنىڭ ءاربىرى كىمگە بولسا دا, ونەگە.
ال بايقاۋ قورىتىندىسىندا نۇرا اۋدانى كەرتىندى اۋىلىندا تۇراتىن الىمباەۆتار اۋلەتى ءبىرىنشى ورىنعا لايىق تانىلعان-دى. اۋلەتتىڭ ۇلكەنى – تەلمان الىمباەۆ 1939 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. ءوڭىر قۇرىلىسىندا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا قولتاڭباسى قالعان ەڭبەك ارداگەرى. ءارى قۇرىلىسشى, ءارى اگرونوم. اۋىلىنىڭ وركەندەۋىنە ايانباي ۇلەس قوسقان.
الپىس جىل وتاسقان قوساعى كۇلپان شەشەمىز التىن قۇرساقتى انا. التىن القا يەگەرى. 8 پەرزەنت ءسۇيىپ, 22 نەمەرە, 3 شوبەرە كورگەن اتا-اجەنىڭ ەل الدىندا ابىرويى اسقاق, ءجۇزى جارقىن, مەرەيى ۇستەم.
– اۋەلى بايقاۋدىڭ اۋداندىق كەزەڭىنە قاتىسىپ, باس جۇلدە يەلەندىك. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. بايقاۋدىڭ شارتى بويىنشا وتباسى مۇشەلەرى تولىق قاتىسۋى قاجەت ەكەن. ءبىر اۋىزدان كەلىسىپ, قاتىسۋعا ءوتىنىم بەردىك. ەندى, مىنە, وبلىستىق كەزەڭنىڭ جەڭىمپازى اتاندىق. شىنىن ايتسام, جەڭىمپاز اتانامىز دەپ كۇتكەن جوقپىز, – دەيدى اۋلەتتىڭ ۇلكەن قىزى جاننا الىمباەۆا. ەندى ەل الدىندا وتباسىنىڭ قادىر-قاسيەتىن پاش ەتۋ ءۇشىن استاناعا اتتانادى. ماسەلە بايقاۋدا, جۇلدەدە ەمەس. ماقسات – جالقى. ول – كوپشىلىككە ءومىردىڭ وتپەلى سىناقتارىنا سىنباي, توتەپ بەرىپ, وسىنداي اقارلى-شاقارلى وتباسى بولۋ مۇمكىندىگىن دالەلدەۋ.
ەكىنشى ورىن اقتوعاي اۋدانىنان كەلگەن كۇلشىكەنوۆتەر وتباسىنا بۇيىرعان-دى. كۇلشىكەنوۆتەر 4 بالادان 10 نەمەرە تاربيەلەپ وتىر. وتاعاسى – نۇرلان كۇلشىكەنوۆ قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ «التىن قوبىز» سىيلىعىنىڭ ءۇش مارتە يەگەرى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى. جارى ايگۇل – وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا وزا شاۋىپ, بايگە الىپ جۇرگەن ونەرپاز, لاۋرەات. وتاعاسى ءوزىنىڭ ۇلكەن اۋلەتتەن شىققانىن ايتادى. ون بالانىڭ ورتاسىندا ەر جەتكەن ول شەتىنەن ونەرلى ەكەنىنە ماقتانادى. سول ونەر قازىر بالالارىنا دارىعان. تۋا بىتكەن دارىن مەن تالانت وتباسىلىق انسامبل قۇرۋعا ىقپال ەتكەن ەكەن.
– ءبىر ۇيدە 10 بالا وستىك. ءبارىمىز مۋزىكالىق اسپاپتاردا ويناپ, ءان ايتامىز. ءوزىمنىڭ اۋداندىق «توقىراۋىن تولقىندارى» ءانسامبلىنىڭ قۇرامىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىما 40 جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. وتباسىلىق ءانسامبلىمىز بار. بايقاۋعا وتباسىم تولىق قاتىستى. وبلىستىق بايقاۋدان ءىى ورىن الۋ دەگەن – زور جەتىستىك. ارينە, جەتىستىككە جەتۋگە ارقايسىسىنىڭ ۇلەسى بار. ءبىزدىڭ ماقسات – قازاق ونەرىن دارىپتەۋ. ۇلتتىق ونەرىمىزدى ناسيحاتتاپ, كەلەشەك ۇرپاققا جەتكىزۋ وزىمىزگە ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىك ءارى مىندەت. اۋىزبىرشىلىكتىڭ, وسى ءبىر ۇستانىمىمىزدىڭ ناتيجەسىندە جەڭىسكە جەتتىك دەپ بىلەمىن, – دەدى نۇرلان كۇلشىكەنوۆ.
ال جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى ساران قالاسىنان كوستيندەر, قارقارالى اۋدانىنان بالىقپاەۆتار وتباسى ءبولىستى.
«مەرەيلى وتباسىلاردىڭ» مەرەيىن تاسىتۋدا وڭىردەگى ءىرى ءوندىرىس كاسىپورىندارى دا قالىس قالمادى. ماسەلەن, «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق جەڭىمپازدارعا سىي-سياپات جاسادى. اتاپ ايتقاندا, الىمباەۆتار مەن كۇلشىكەنوۆتەردىڭ وتباسىلارىنا 10 كۇنگە شيپاجايعا جولداما, كوستيندەر مەن بالىقپاەۆتار وتباسىلارىنا قارجىلاي سىيلىق تارتۋ ەتتى. پريوزەرسك قالاسىنان كەلگەن قابىشەۆتار وتباسىنا ارنايى سىيلىق تابىستادى.
وسىلايشا, ۇرپاعىمەن مىڭ جاسايتىن قازاقتىڭ ۇلاعاتىن تاعى ءبىر مارتە دارىپتەگەن بايقاۋ بيىل مارەگە جەتتى. مەملەكەت ىشىندەگى شاعىن مەملەكەت – وتباسىنىڭ قوعامداعى ورنىن ۇلگى ەتەتىن مۇنداي ءىس-شارالار باسقا وتباسىلاردىڭ دا بىرلىگىن بەكەمدەي تۇسەرى انىق.
قاراعاندى وبلىسى
