قوعام • 16 قازان, 2022

«وردەن الدىم, مىنەكەي!..»

2560 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

حاكىم اباي بابامىز ۇلتىمىزعا ۇلاعات رەتىندە ساقتاندىرا ايتىپ كەتكەن بەس دۇشپاننىڭ ءبىرى – ماقتانشاقتىق. ۇلى ويشىل: ء«سوز تۇزەلدى, تىڭداۋشى, سەن دە تۇزەل» دەگەنىمەن, حالقىمىز بويىنا ءسىڭىپ كەتكەن كەسەلدەن ءالى تولىق ارىلا العان جوق. ءتىپتى ء«وزىڭدى ءوزىڭ ماقتاماساڭ, ەشكىم سەنى ماقتامايدى» دەگەن ءسوز شىعارىپ, بۇگىندە ءجيى ايتىلاتىن ناقىلعا اينالدىرىپ العان سياقتىمىز.

وسى رەتتە ءبىر كەزدە پەتروپاۆل قالاسىن­دا­عى تۇرىك كومپانياسىنىڭ باسشىسىمەن سويلەسكەنىمىز ويعا ورالادى. «وسىندا وندىرىسپەن اينالىسىپ جۇرگەنىمىزگە جۋىردا 20 جىل تولادى. جەتىستىكتەرىمىزدى ءوزىڭىز بىلەسىز. قالاي ويلايسىز – جەرگىلىكتى بيلىك مەرەيتويىمىزعا وراي ۇجىمىمىزعا قۇرمەت كورسەتىپ, قۇتتىقتاۋ بىلدىرە مە؟», دەپ سۇرادى ول. «باسشىلاردىڭ بىرەۋىنە كىرىپ شىقپايسىز با؟», دەپ قارسى سۇراق قويدىق. «مۇنداي ۇسىنىستى بىزگە ايتپاساڭىز دا بولادى. ءبىزدىڭ ۇلتتا بيلىك وكىلىنە بارىپ ماراپات سۇراۋ – ۇيات نارسە», دەدى ول. ونىڭ سوزىنە رازى بولىپ, قولىن قىسىپ, تۇرىك اعايىنداردىڭ ۇستانىمىنا ءتانتى بولعانبىز. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلدەگى جاعداي مۇلدەم باسقاشا ەكەنىنە كوزىمىز ابدەن جەتكەن ەدى.

مىسالى, وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنداعى ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىندە ءبىر وڭىردەگى شارۋاشىلىعى شات­قاياقتاپ, ءتۇتىنى وشۋگە اينالعان تۋعان اۋىلىنا ورالىپ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ, اۋىلداستارىنا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ, ولاردىڭ بارلىق مۇقتاجدىعىن بىرتىندەپ شەشىپ بەرگەن ازاماتتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا ماقتاپ جاتسا دا, ونى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى بىلسە دە بىلمەگەنسىپ, ىلعي شەتتەتىپ, كوزگە ىلمەيتىن. وسىعان تاڭعالىپ, سەبەبىن سۇراستىرىپ كورسەك, الگى كاسىپكەر اۋدان اكىمىن ونشا تىڭدامايتىن, ايتقان «وتىنىشتەرىن» ورىنداي قويمايتىن «قىڭىر مىنەزدى» جىگىت بولىپ شىقتى. ءسويتىپ ۇزاق جىلدار بويى جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ ماقتاۋى مەن مەملەكەتتىك ماراپات اتاۋلىدان مۇلدەم قاعىلىپ كەلدى. ال ەل ىشىندەگى ابىروي-بەدەلى جىلدان-جىلعا ارتىپ جاتسا دا, قازەكەمنىڭ ماقتانسۇيگىشتىگىنەن ادا ەمەس كاسىپكەر ونى مىسە تۇتپاسا كەرەك, قالايدا وردەن العىسى كەلىپ, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ بىرىندە باسشى قىزمەت اتقاراتىن تانىسىمەن كەزدەسىپ اقىلداسۋدى قۇپ كورەدى. «ەگەر وردەن العىڭ كەلسە, وندا وسى ماسەلەنى شەشەتىن باستىقتاردىڭ بىرەۋىنە پارا بەرۋىڭ كەرەك», دەيدى شەنەۋنىك بىردەن. «جوق. ەشكىمگە پارا بەرمەيمىن. بالەنشەكەڭ پارا بەرىپ, ماراپات الىپتى دەگەن ءسوزدى ەستىگەنشە, جەر باسىپ ءتىرى جۇرمەي-اق قويايىن. بۇدان باسقا جولىن ىزدەپ كور», دەيدى كاسىپكەر. كەيىن الگى شەنەۋنىك ونداي جولدى تاۋىپ بەرىپتى. وبلىس باسشىلىعىنىڭ بەلگىلى ونەر يەسىنىڭ مەرەيتويىن وتكىزۋگە بيۋدجەتتەن تىس قارجى ىزدەپ جاتقانىن ەستىپ, وردەن العىسى كەلەتىن كاسىپكەردى اتال­عان ءىس-شاراعا باستى دەمەۋشى قىلۋدى ۇسىنادى. ۇسىنىس قابىل الىنىپ, مەرەيتوي يەسىنە وبلىس اكىمىنىڭ اتىنان سۋ جاڭا اۆتوكولىك سىيعا تارتىلادى, ال دەمەۋشى بولعان كاسىپكەر كوپ ۇزاماي «قۇرمەت» وردەنىن الادى. شىنتۋايتىندا, ەلىمىزدىڭ وڭىر­لەرىنىڭ قايسىسىندا بولسىن وسىنداي «دەمەۋشىلىك» جاساۋ جولىمەن نەمەسە جەمقور شەنەۋنىكتەرگە پارا بەرۋ ارقىلى جوعارى ماراپات الىپ, «وردەن الدىم, مىنەكەي!..», دەپ كەۋدە قاعا ماقتانىپ جۇرگەن داڭعوي كاسىپكەرلەر بارى انىق. تەك وندايلار ميلليونداعان تەڭگەنى بوس ماقتان ءۇشىن شاشقاننان گورى جوق-جىتىكتەر مەن جەتىم-جەسىرلەرگە جاردەم بەرۋگە جۇمساۋدىڭ سا­ۋاپتى ءىس ەكەنىن ويلامايتىنى وكىنىشتى.

ءبىر وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمى ءوز قىزمەتىن دۇرىس اتقارا الماي, وزىنە باعىنىشتى باسشى كادرلاردى جاپپاي قۋدالاپ, ساپى­رى­لىستىرعانىنا قاراماستان, جەرگىلىكتى كوممەرتسيالىق تەلەارناعا ءوزىن ماداقتاعان ەكى ساعاتتىق «دەرەكتى فيلم» ءتۇسىرتىپ, ءماز-مەيرام بولعانى جادىمىزدا. وسى سياقتى ورەسكەل قىلىقتارى ءۇشىن ۇستىنەن جوعارى جاققا ارىز قارداي بوراپ, ءبىر ايدان سوڭ قىزمەتىنەن بوساتىلىپ تىنعان. بۇگىندە زەي­نەت دەمالىسىندا جۇرگەن ونىڭ كەزىندە جۇرت­قا جەكسۇرىن بولعانى سونشالىق, توي-تومالاققا بارا قالسا, الدىنان ءبىر كەزدە ءوزى قۋعىن-سۇرگىنگە سالعان ادامدار شىعىپ, يت تەرىسىن باسىنا قاپتاعانداي قىلىپ تىلدەيدى ەكەن. سول سەبەپتى شاقىرىلعان جەرگە بارماس بۇرىن قوناقتار ءتىزىمىن سۇراتىپ الدىرىپ, ولاردىڭ اراسىندا ءوزى قۋدالاعان بىرەۋ بارىن كورسە, ونداي ءىس-شاراعا قاتىسپايتىن بولىپتى...

پايىمداپ قاراساق, ماعجان جۇماباەۆ­تىڭ: «ماعان اتاق – ۇلتىم ءۇشىن ولگەنىم!», دەپ جازعانىنداي, ەستى ازامات ءۇشىن ەڭ باستى ماراپات – ەلىمىزدىڭ وركەندەۋى جولىندا ايانباي ادال ەڭبەك ەتىپ, قاراپايىم ادامداردىڭ قۇرمەتىنە بولەنۋ ءھام جۇرتتىڭ كوزىنە تىك قاراي ءبىلۋ بولار. 

سوڭعى جاڭالىقتار