كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
اۋىل دەگەن جانعا ىستىق جالعىز اۋىز ءسوز ءتىل ۇشىنا ورالعاندا كوكىرەگىڭنىڭ ۋىلجىپ سالا بەرەتىنى بار. كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن توپىراقتىڭ قادىر-قاسيەتى كىمنىڭ بولسىن ءبىر بۇيىرىندە جۇرەتىندىگى ءسوزسىز. وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلى تالاي اۋىلدىڭ سوڭعى قازىعىن سۋىرا جازداپ, نارىقتىڭ قارا داۋىلى زور ەكپىنىمەن تەڭسەلتىپ كەتە جازداعانى بەلگىلى. مىنە, وسىنداي ەل ىشىندەگى كەيبىر ەلدى مەكەننەن اجار تايعان ۋاقىتتا اتالعان جوبا الدەنەشە اۋىل تۇرعىنىنىڭ كۇنكورىسىن تۇزەپ, ەل بەرەكەسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتىپ وتىرعاندىعىن, سايىپ كەلگەندە الاشتىڭ التىن بەسىگى – اۋىلدىڭ ورنىعىپ وتىرۋىنا, ءتۇتىنىنىڭ ءتۇزۋ ۇشۋىنا جاقسى ىقپال ەتەتىندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
وڭىردە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا ونداعان ەلدى مەكەننىڭ الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى جاڭعىرتىلىپ, جاقسارىپ قالدى. ىزگى نيەتتى جوبا شەڭبەرىندە اتقارىلۋعا ءتيىستى شارۋانىڭ بارلىعى الدىمەن اۋىلدىڭ بولاشاعىنا بايلانىستى ەكشەلىپ, تارازى باسىنا تارتىلىپ الىناتىندىعىن دا جاسىرۋعا بولماس. ءبىرىنشى كەزەكتە دەموگرافيالىق, ينفراقۇرىلىمدىق, ەكونوميكالىق جانە ەلدى مەكەننىڭ ورنالاسۋ جايى ەسەپكە الىنادى. مىنە, وسى تۇرعىدان كەلگەندە وڭىردەگى 589 ەلدى مەكەننىڭ 298-ءى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسۋگە قارىمى قاپتال جەتەتىن, بولاشاعى جارقىن, ىرگەسى مىقتى ەلدى مەكەن ەسەبىندە. دەمەك بۇل اۋىلداردىڭ قولتىعىنان دەمەپ, كەم-كەتىگىن جاماپ-جاسقاپ, كەرەگەسىن كەڭەيتە تۇسۋگە ابدەن بولادى.
جاناشىر جوباعا جۇرتشىلىقتىڭ ءدان رازى ەكەندىگىن ايتا كەتەلىك. مەملەكەت تاراپىنان اۋىلعا جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتى كوز كورىپ وتىر. اۋىلدىقتاردىڭ العا ۇمتىلعان قادامىن نىقتاپ, شارۋالارىن شيراتىپ, شىرايىن كەلتىرۋگە قولدا بار مۇمكىندىك تولايىم تەگىس جۇمىلدىرىلۋدا. 2019-2021 جىلدارى 100 مىڭنان استام تۇرعىنى بار 35 اۋىل شاپاعاتى مول جوبانىڭ جاقسىلىق نۇرىنا بولەنىپ, جايناپ شىعا كەلدى. قازىر ەل ىشىنە بارىپ وسى جوبا بويىنشا قىرۋار جۇمىس اتقارىلعان ەلدى مەكەندەردى كورسەڭىز, كوز قۋانىپ, كوڭىل سۇيسىنەدى. اۋىلدارعا دەم بەرەتىن 144 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 18,7 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, يگەرىلدى. الەۋمەتتىك سالانىڭ 26 نىسانىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىر بۇل نىساندار جەرگىلىكتى جۇرتقا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ تۇر. ماقسات-مۇراتى دا بەلگىلى. ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن تۇزەتۋ. بۇرىن وسى تاراپتا ازىن-اۋلاق ولقىلىق ورىن السا, قازىر 26 نىساننىڭ قاتارعا قوسىلۋىمەن ءبىرشاما تۇزەلىپ قالدى. تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ 8 نىسانى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, 208 شاقىرىمدىق اۋىل اراسىنداعى جول سالىندى. مۇنىڭ بارلىعى ەل ىشىندەگى بەرەكەنى كوبەيتىپ, ەرتەڭگە دەگەن ءۇمىتتىڭ شىراعىن لاۋلاتىپ تۇر. اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن سويىلداي ماسەلەنىڭ ءبىرى – تازا اۋىز سۋ. قانشاما جىلدان بەرى وسى ءبىر وزەكتى ماسەلە بيىك-بيىك مىنبەلەردەن كوتەرىلگەنىمەن, شەشىمىن تابا قويماعان كۇردەلى ماسەلەگە اينالىپ كەلە جاتقاندىعىن ايتا كەتۋدىڭ ارتىقتىعى بولماس. ەل قامىن قاۋزاعان ىزگىلىك شاپاعاتى مول جوبا اياسىندا 34 شاقىرىمدىق اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جەلىسى سالىندى, 19 شاقىرىمدىق جىلۋ جەلىسى ىسكە قوسىلدى. ودان وزگە دە جاڭا قازاندىقتار بوي كوتەردى. ەكى بىردەي دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى پايدالانۋعا بەرىلدى. ءبىر قاراعاندا, اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ابدەن لايىقتى اۋقىمدى شارالار. تاعى ءبىر جاقسىلىعى, جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولدى. ەل ىشىندە ەكى قولىن الدىنا سىيعىزا الماي وتىرعان جۇمىسسىز ادامدار اتقارعان ىسىنە وراي ەڭبەكاقى تاۋىپ, ەڭسەلەرىن كوتەرىپ قالدى. ءسوزىمىزدى ءتىرىلتۋ ءۇشىن ناقتى دەرەك كەلتىرە كەتەلىك. «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى قولعا الىنعالى 1 133 ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارى اشىلسا, جوبا اياسىندا سالىنعان نىساندار ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 48 تۇراقتى جۇمىس ورنى پايدا بولعان. از دا بولسا سەپ. الداعى ۋاقىتتا جاڭا جۇمىس ورىندارى بۇدان دا كوبەيە ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. بيىل اۋىل تىنىسىن اشۋدى كوزدەگەن جالپى قۇنى 9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 71 شارا جۇزەگە اسىرىلۋدا. الدىڭعى جىلدارعا قاراعاندا, بيىلعى بەلسەندىلىك تىپتەن جوعارى. 125 مىڭ ادام مەكەن ەتەتىن 58 اۋىل جوبا جاقسىلىعىن كورمەك, كورىپ تە جاتىر.
بيۋدجەتتەن بولىنگەن قىرۋار قارجىعا 7 ەلدى مەكەندەگى سپورتتىق ويىن الاڭدارىن سالۋ كوزدەلسە, ونىڭ 14-ءى اياقتالدى. قازىر بۇلاندى اۋدانىنداعى ۆوزنەسەنكا, قاراوزەك, نيكولسكوە ەلدى مەكەندەرىنىڭ بالالارى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن جاڭا الاڭداردا جاتتىعىپ, ورەكپىگەن كوڭىلدەرىنىڭ قۋانىشىن باسا الماي ءجۇر. مۇنداي جاقسىلىق بۋراباي اۋدانىنداعى زلاتوپولە, قىزىلاعاش, ۆەدەنوۆكا, كەنەسارى اۋىلدارىندا دا بار. قيانداعى ءبىرجان سال اۋدانىنىڭ ۇلگىلى اۋىلىندا ستاديوننىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى.
31 اۋىلدا اۋىلىشىلىك جولدى جوندەۋ اياقتالدى. بۇل ورايدا قولعا الىنعان 17 جوبا ساتىمەن اياقتالدى. استراحان اۋدانىنداعى ستارىي كولۋتون, ءبىرجان سال اۋدانىنداعى اڭدىقوجا باتىر, زەرەندى اۋدانىنداعى مالىك عابدۋللين, قورعالجىن اۋدانىنىڭ كەڭبيدايىق ءتارىزدى بىرنەشە ەلدى مەكەننىڭ جولى جوندەلدى. ەل ىشىندەگى ەلەۋلى جۇمىستى تۇگەل قامتىماعانىمىزبەن, جوبا شاراپاتىن وقىرماننىڭ كوز الدىندا ەلەستەتۋ ءۇشىن بىرەر ناقتى مىسال كەلتىرە كەتسەك, ارتىقتىعى بولماس. ماسەلەن, ەگىندىكول اۋدانىنىڭ ورتالىعىنداعى ورتا مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, استراحان اۋدانىنىڭ كولۋتون اۋىلىنداعى ءبىلىم وشاعىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, عيمارات جاڭا مەكتەپكە بەرگىسىز كورىككە يە بولدى. جاقسى اۋدانىنىڭ جاڭاقيما, ارشالى اۋدانىنىڭ تۇرگەن, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ نوۆوماركوۆكا ەلدى مەكەندەرىندەگى مادەنيەت ۇيلەرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, بۇلاندى اۋدانىنىڭ قاراوزەك پەن نيكولسكوە اۋىلدارىنداعى سۋ قۇبىرى جاڭعىرتىلدى. ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ بالكاشينو اۋىلىنداعى ستاديون جوندەۋدەن وتكىزىلدى.
مىنە, وسىنداي قىرۋار شارۋا قولعا الىنىپ, بار ءىس تىندىرىمدى, مۇقيات جۇرگىزىلگەننەن كەيىن بىرنەشە اۋىل اجارلانىپ, كادىمگىدەي كورىككە يە بولدى. بۇگىندە ەل ەڭسەسىن تىكتەۋگە باعىتتالعان 71 جوبانىڭ 31-ءى اياقتالدى. ال 32-سىندەگى جوبالار اياقتالۋعا جاقىن. وسى جۇمىستار ارقىلى 67 ۋاقىتشا جۇمىس ورنى اشىلدى.
جالپى العاندا, «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ شيراق جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ءارى وعان بولىنەتىن قارجى كولەمى جىل سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقانىن ايتا كەتۋگە بولادى. ماسەلەن, 2019 جىلعى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجات ءۇش ەسەگە كوبەيدى. 2019 جىلى – 3 ملرد, 2020 جىلى – 7,2 ملرد, 2021 جىلى 8,5 ملرد تەڭگە بولىنسە, وسى مۇمكىندىك ارقىلى قولعا الىنعان جوبالاردىڭ اياسى كەڭىپ, شاراپاتى ءتامام ەلگە ءتيىپ وتىر.
تۋعان ەلدىڭ تۇعىرى بيىكتەسە, اۋىل تۇرعىندارى دا قونىس اۋدارماي, كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن توپىراعىندا تۇتىندەرىن تۇتەتىپ, بەرەكە باستاۋىن كەڭەيتە تۇسەر ەدى. الداعى ۋاقىتتا دا اقجارىلقاپ جاقسى جوبانىڭ شاراپاتى سەبەزگىلەپ تۇرسا, اق بەسىكتىڭ كەلەشەگى كەمەل بولماق.
اقمولا وبلىسى
