ءبىلىم • 06 قازان، 2022

ءبىلىم ساپاسى قالاي باعالانادى؟

112 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى وزگەرىستەر قوعامدى دامىتۋ، اقپارات الماسۋ، مادەني بايلانىستاردى كەڭەيتۋ، باسەكەلەستىك، ادامي كاپيتالعا كوڭىل ءبولۋ سياقتى بىرقاتار فاكتوردى قامتيدى.

«وزگەرىستەر كەزەڭىندە الەمدە تەڭ دا­رە­جەدە ءبىلىم بەرۋدى ىلگەرىلەتۋ» اتتى ICBCB حح حالىقارالىق كون­فەرەنتسياسىندا ساراپشىلار وسى تاقىرىپتارعا ءمان بەرە وتىرىپ، ساپالى ءبىلىم بەرۋدەگى ءادىس-تاسىلدەردى تال­قىلادى. ۇلى­بريتانيا، ءۇندىستان، تايلاند، قىر­عىز­ستان، رەسەي ساراپشىلارى قا­تىس­قان عىلىمي ءىس-شارادا قازاق­ستان­دىق عالىمدار ءبىلىم بەرۋدەگى تاجىري­بە­لەرىمەن ءبولىستى.

جيىن بارىسىندا سۇلەيمەن دەمي­رەل اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى ءالىمجان بەكەجان ۇلى جاھاندانۋ داۋى­رىندە تۇتاس ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە نەگىز­دەلگەن قۇندىلىقتاردى جانە ءتۇرلى ما­دەنيەت ىنتىماقتاستىعى، قارىم-قا­تى­ناس­تى دارىپتەۋ ماسەلەسىنە توق­تال­دى. وسى ورايدا حالىقارالىق بايلانىس الاڭىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن رەكتور مۇنداي الاڭ ءبىلىم سالا­سىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە وراي پىكىر الماسىپ، وڭتايلى شەشىمىن تابۋعا ىقپال ەتەتىنىن جەتكىزدى. ال جيىن با­رىسىندا ساراپشىلار ۇسىنعان زەرت­تەۋ­لەر­دىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە ەسكەرىلگەنى ابزال.

ءبىلىم سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى ارقاۋ ەتكەن جيىندا اباي اتىنداعى قازۇپۋ رەكتورى دارحان ءبىلالوۆ بالا­لار­دىڭ تەڭ دارەجەدە ساپالى ءبىلىم الۋىنا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل – قازاقستاندا عانا ەمەس، الەم بويىنشا كۇن تارتىبىندە تۇرعان وزەكتى ما­سە­لە. ساراپشىلاردىڭ وسى تاقى­رىپ­تا­عى زەرتتەۋلەرى ونىڭ ناقتى شەشۋ جولدارىن تاۋىپ، مەحانيزمىن ۇسىنۋى قاجەت.

حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيادا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاقسارتۋعا ارنالعان تىڭ پىكىرلەر ايتىلدى. وسى ورايدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى تاۋەلسىز زەرتتەۋشى، الەمدە «قابىرعاداعى ساڭى­لاۋ» تاجىريبەسىمەن تانىمال بولعان، ىز­دە­نىستەرى ميلليونداعان ۇندىستاندىقتى، سونىڭ ىشىندە الەمدەگى تۇرمىسى تومەن بالالاردى وقىتۋ مەن دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزگەن سۋگاتا ميترا ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ۇندىستاندىق عالىمنىڭ پىكىرىنە دەن قويساق، ءبىلىم سالاسىنداعى ەمتيحان جۇيەسى دۇرىس ەمەس. ويتكەنى پاندەميا كەزىندە ادامداردىڭ ءوز بەتىنشە ءبىلىم الا الماۋىنىڭ سالدارىنان ءبىلىم ساپاسى تومەندەدى. وعان الەمدەگى ءبىلىم جۇيەسىندەگى ەمتيحان الۋدىڭ دۇرىس بولماۋى اسەر ەتتى.

NIIT ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سۋگاتا ميترا تۇرمىس جاعدايى تومەن، كوم­پيۋتەر كورمەگەن بالالارعا كال­كاد­جيدە، دەليدە ەكسپەريمەنت جاساپ، لاشىق­تار­دىڭ ىشىنە كومپيۋتەر ورنالاستىرىپ، بالالارعا ونى ەش قاداعالاۋسىز، ەركىن پايدالانۋعا رۇقسات ەتكەن. عالىمنىڭ بۇل تا­جىريبەسى بالالاردىڭ كومپيۋتەردى وتە وڭاي مەڭگەرەتىندىگىن دالەلدەۋگە باعىت­تال­عان.

«بۇل زەرتتەۋدى مينيمالدى ءينۆازيۆتى ءبىلىم (MIE) دەپ اتادىم. ەكسپەريمەنتتى بىر­نەشە رەت وتكىزىپ، ءۇندىستاننىڭ اۋىل­دىق جەرلەرىنە 23 دۇڭگىرشەك ورنالاس­تىردىم. 2004 جىلى ول كامبودجادا ءوتىپ، 20 بالاعا 5 كومپيۋتەر بەرىلدى. تا­جىريبە بارىسىندا ولاردىڭ توپتىق جۇ­مىسقا بەيىمدىلىگى، كوممۋنيكاتسيالىق داعدىلاردى قالىپتاستىرۋى باستى نازاردا تۇردى. ناتيجەسىندە، بالالار ەرە­سەك­تەردىڭ قاداعالاۋىنسىز ءوز ءبىلىمى مەن رەسۋرستارىن بىرىكتىرە الاتىنىن، كومپيۋتەر مەن ينتەرنەت بەرسە، ءتىپتى اعىلشىن ءتىلىن بىلمەگەنىنە قاراماستان، ونى پايدالانۋدى ءوز بەتىنشە ۇيرەنە الاتىنىن كورسەتتى»، دەيدى سۋگاتا ميترا.

ەڭ ماڭىزدىسى – بىلىمگە دەگەن قۇش­تار­لىق، ىزدەنىس. بالاعا قويىلعان سۇراققا ەشكىم جاۋاپ بەرمەسە، ول عالامتوردان ىزدەيدى، سول ارقىلى ونىڭ بويىندا قا­جەت­تى داعدىلار قالىپتاسادى، اشىلادى. ولار عالامتوردان تاپقان جاۋاپتارىمەن بولىسەدى. سوندىقتان بالالارعا جاۋابىن ايتۋ ارقىلى ەمەس، سۇراق قويۋ ارقىلى ءبى­لىم بەرۋىمىز كەرەك.

عىلىمي كونفەرەنتسيادا قىزدار ۇلت­تىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەك­تورى گۇلميرا قاناي ۇندىستاندىق پروفەسسوردىڭ ەمتيحان تۋرالى ويىنا پىكىرىن بىلدىرە كەلىپ، ء«ار الدە ەمتيحان جۇيەسى ءارتۇرلى جانە ارنايى باعالاۋ ولشەمدەرى بار. كوپ جاعدايدا جىلدام ءارى ىڭعايلى بولعاندىقتان، تەستىلەۋ جۇيەسى قولدانىلادى. بىراق وكىنىشكە قاراي، ءبىلىم بەرۋ جاعىنان، داعدىلاردى قالىپتاستىرۋ تۇرعىسىنان اقاۋلار وتە كوپ. سول باعىتتا قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بىرقاتار وزگەرىس ورىن الاتىن بولادى. ونىڭ ىشىندە ۇبت، باسقا دا ماڭىزدى باعالاۋ جۇيەلەرى بار. الدىمەن، ەمتيحانداردا سىني ويلاۋ بار ما، وسى ۋاقىتقا دەيىن العان ءبىلىمىنىڭ اياسىندا جۇيەلى تۇردە تالداۋ جۇمىسىن ۇسىنا الا ما، سونى باعالاۋ ماڭىزدى. بۇل، ارينە، ۇزاق ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن باستاما بار. بيىل ۋني­ۆەر­سيتەتتەگى ناۋقاندى «ساپالى باعا­لاۋ جىلى» دەپ اتادىق. قازىر باعالاۋ جۇيەسىن قايتا قاراستىرۋدامىز. وسى ورايدا سۋگاتا ميترانىڭ پىكىرىمەن كەلىسەمىن» دەدى. الەمدە باعالاۋ جۇيەسى ۇنەمى دامۋ ۇس­تىندە بولۋى كەرەك. ال بالانىڭ العان ءبى­لىمىن باعالاۋ ءۇشىن گادجەتتەردى پايدالانۋ ناقتى شەشىم ەمەس.

جيىن بارىسىندا، سونىمەن بىرگە كيمەپ پروفەسسورى جۇلدىز سماعۇلوۆا، نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى دۋيشون شاماتوۆ، تاعى باسقا دا ساراپشىلار ساپالى ءبىلىم بەرۋ مەن الەمدىك وزگەرىستەر تۋرالى پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاق بالۋانى ۇلىقتالدى

قوعام • بۇگىن، 14:36

6 جەلتوقسان - پروكۋراتۋرا كۇنى

قازاقستان • بۇگىن، 13:00

سقو-دا 50 جىلقى مۇز استىندا قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:18

اشىقتىق – ماڭىزدى ۇستانىم

ساياسات • بۇگىن، 08:10

باعا بۇلقىنىسى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:09

ۇقساس جاڭالىقتار