جاعىراپيالىق جاعىنان قولايلى, باتىس جانە شىعىس ەۋروپاعا ەڭ جاقىن ورنالاسقان وبلىستىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى وتە زور. بۇعان دامىعان كولىك ينفراقۇرىلىمىن, جەراستى تابيعي بايلىعى مەن كاسىبي بىلىگى جوعارى ماماندار شوعىرىن قوسساڭىز, ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ارتا تۇسەدى. ءوز كەزەگىندە وبلىس باسشىلىعى دا مۇندا كەلگەن ينۆەستورلار ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋعا تىرىسىپ كەلەدى. كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, ولار ءۇشىن ء«بىر تەرەزە» قاعيداسى ءاۋ باستان جاقسى جولعا قويىلعان.
«بارلىق ىقتيمال ينۆەستورلاردى ءبىزدىڭ اقجايىق وڭىرىنە شاقىرامىز. ولارعا جان-جاقتى كومەك كورسەتۋگە ارقاشان ءازىرمىز. ءبىزدىڭ ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باعىتى – مۇناي-گاز سالاسى, اگرووندىرىس كەشەنى جانە ماشينا جاساۋ ونەركاسىبى», دەيدى وبلىس اكىمى عالي ەسقاليەۆ.
فورۋمنان كۇتكەن ناتيجە
WestKazInvest حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمى – وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى مەن جوبالارىن جان-جاقتى تانىستىرىپ, جاڭا وندىرىستەردى لوكاليزاتسيالاۋ, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ورناتۋ ماقساتىندا وتەتىن ءداستۇرلى جيىن. كەيىنگى جىلدارى پاندەميا سەبەبىنەن ءسال ىركىلگەن باسقوسۋ بيىل قايتا جانداندى. قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭعى اپتاسىندا ورال قالاسىندا تۇركيا, يزرايل, پورتۋگاليا, ۇلىبريتانيا, اقش جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بيزنەس جەتەكشىلەرى, دامۋ ينستيتۋتتارى وكىلدەرى WESTKAZINVEST-2022 حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىندا باس قوستى.
– باتىس قازاقستان وبلىسى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا دايىن, – دەدى ع.ەسقاليەۆ.
ال وبلىس اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى اربات راحىمباەۆ قازىرگى قالىپتاسقان الەمدىك ەكونوميكا جاعدايىندا وبلىستىڭ لوگيستيكالىق الەۋەتى وبلىستى دامىتۋعا سەرپىن بەرىپ, ينۆەستيتسيا اعىنىنا جول اشاتىنىن ايتتى. الەم بويىنشا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تونگەن قاتەر جاعدايىندا پورتۋگال-يزرايلدىك كاسىپكەرلەر قازاقستاندىق اۋىلشارۋاشىلىق جوبالارعا ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى ەكەنىن فورۋم قوناعى جيل فەرناندو تاينيا ۆيەيرا دا جاسىرمادى.
فورۋم قورىتىندىسىندا رەسەيلىك ساراتوۆ ءسۇت كومبيناتى, ورىنبور پوليكاربوكسيلات زاۋىتى جەرگىلىكتى Aqjaiyq الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىمەن ارىپتەستىك جونىندە مەموراندۋمعا, سونداي-اق وبلىستا جالپى قۇنى 105 ملن ەۋرو بولاتىن قۇس فابريكاسى جوباسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسىنا دا قول قويدى. ايتا كەتەيىك, فورۋمعا رەسەيدىڭ ساراتوۆ وبلىسىنان 20-دان استام كومپانيا قاتىسقان بولاتىن. دەلەگاتسيا جەتەكشىسى يۆان بابوشكين ءوڭىردىڭ اگروونەركاسىپتىك الەۋەتىنە ينۆەستيتسيا سالۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
تۇراقتى كەڭەستى ۇناتتى
وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ, ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاقسارتۋ جانە ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسى وبلىس اكىمىنىڭ توراعالىعىمەن تۇراقتى جينالىپ تۇرادى. كەڭەس تالقىسىنا ءتۇسىپ, قولداۋعا يە بولعان جوبالاردىڭ تامىرىنا قان ءجۇرىپ, شىنايى جۇزەگە اسىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك كوپ. جاقىندا وبلىس اكىمدىگىندە وتكەن وسىنداي كەڭەس وتىرىسىندا جاڭا ينۆەستيتسيالىق ءتورت جوبا قارالدى.
جوبانىڭ ءبىرى – تەرەكتى اۋدانىندا, ورال – اقتوبە اۆتوجولى بويىنداعى سەرۆيس قۇرىلىسى. «يحسانوۆ» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ قارجى ديرەكتورى ديليا جۇباەۆا تانىستىرعان بۇل جوبا پودستەپنىي اۋىلى ماڭىندا سالىنباق. نىسان قۇرىلىسىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە مۇندا قوناقۇي مەن كافە بوي كوتەرىپ, پاركينگ جاسالادى. وسى قۇرىلىسقا ينۆەستور 50 ملن تەڭگە جەكە قاراجاتىن جۇمساماق. قۇرىلىس جۇمىستارىن ينۆەستور جىل سوڭىندا باستاپ, 2023 جىلدىڭ سوڭىندا اياقتاۋدى جوسپارلاعان ەكەن. جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە كەشەندە كولىك جۋاتىن ورىن, جانار-جاعارماي بەكەتى, مونشا جانە كولىك جوندەۋ شەبەرحاناسى اشىلماق. بۇل قۇرىلىستىڭ بارىنە 200 ملن تەڭگە قاراجات جۇمسالادى. جەكە كاسىپكەر ءوز جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 3 گەكتار جەر ءبولىپ, ينفراقۇرىلىم تارتۋعا كومەك سۇرادى. كەڭەس مۇشەلەرى جوبانى قولداپ, بىراق جەر تەلىمىن بىردەن ەمەس, كەزەڭ-كەزەڭىمەن بەرۋگە شەشىم قابىلدادى.
تاعى ءبىر جوبا ورال قالاسى ماڭىنان بەتون زاۋىتىن ىسكە قوسۋعا باعىتتالعان. «ارتسترويحولدينگ» ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قۋانتاي ءشارىپوۆ م-100, م-350 ماركالى تاۋارلىق بەتون شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىنا جەر تەلىمىن ءبولىپ, ينفراقۇرىلىم جەلىلەرىن تارتۋعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋىن سۇرادى. بۇل جوبانىڭ ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 613,6 ملن تەڭگە كولەمىندە. جىلىنا 180 تەكشە مەتر بەتون ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىت ءۇشىن كاسىپكەر 10 مىڭ شارشى مەتر جەرگە ورنالاسپاق. 10 ادام تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن بۇل كاسىپورىن تولىق قۋاتىنا كوشكەندە جىلىنا 200 ملن تەڭگەدەن استام سالىق تولەيدى.
كەڭەس وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى «Qazbilim مەكتەبى» جشس-نىڭ نەگىزىن قالاۋشى اياتجان احمەتجان ونلاين قاتىسىپ, باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاڭا مەكتەپ عيماراتىن سالاتىن ويىن جەتكىزدى. تەرەكتى اۋدانىنداعى پودستەپنىي اۋىلىندا سالىنۋى جوسپارلانعان مەكتەپ عيماراتىندا ءبىر اۋىسىمدا 600, ەكى اۋىسىمدا 1 200 بالا ءبىلىم الماق. بۇل جوباعا جۇمسالاتىن ينۆەستيتسيانىڭ شاماسى 2,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. قۇرىلىسقا 150 ادام تارتىلادى. مەكتەپ قۇرىلىسى بيىل باستالىپ, 2024 جىلدىڭ ءىىى توقسانىندا اياقتالماق.
«مەكتەبىمىز پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن 120 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. قاجەتتى قارجىنىڭ 70%-ىن نەسيەگە الىپ ىسكە كىرىسپەكپىز. اۆتورلىق وقىتۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىمىزدە وقۋشىلار الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە تۇسۋگە دايىندالادى. بۇل مەكتەپ وڭىردە قالىپتاسقان مەكتەپ تاپشىلىعىن ازايتىپ, ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە اسەر ەتەدى», دەدى ءوز سوزىندە ا.احمەتجان.
اتالعان جوبالار كەڭەس مۇشەلەرى تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
قاراشىعاناقتىڭ ەكىنشى تىنىسى
وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ, ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاقسارتۋ جانە ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى وڭىرلىك كەڭەستە ەرەكشە تالقىلانىپ, كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتتىرگەن ۇلكەن جوبانىڭ ءبىرى – Karachaganak Green Energy Corporation كومپانياسىنىڭ گاز وڭدەۋ كەشەنى.
وسى باسقوسۋعا ارنايى قاتىسقان كومپانيانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجوۆانني كاپانەللي ءبورلى اۋدانىنداعى قاراشىعاناق گاز وڭدەۋ ونەركاسىبى كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جوباسىمەن تانىستىردى. ينۆەستيتسيا كولەمى 1,4 ترلن تەڭگە شاماسىنداعى بۇل ءىرى جوبا «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانياسىنان الىناتىن گازدى وڭدەۋ جولىمەن اممياك جانە ەلەكتر قۋاتىن وندىرمەك.
جوباعا قاراعاندا, جاڭا كەشەندە
اممياك ءوندىرىسى جىلىنا 2-2,5 ملن توننانى, ەلەكتر قۋاتى 250-500 مۆت-نى قۇرايدى. كەشەن قۇرىلىسىنا 1 500 جۇمىسشى قاتىسسا, كەيىن زاۋىت ىسكە قوسىلعان ساتتەن 1 200 ادام تۇراقتى جۇمىسقا الىنباق. جوبا بويىنشا كەشەن 2027 جىلى ىسكە قوسىلماق.
«جوبا جۇزەگە اسقاندا قازاقستان 2015 جىلعى پاريج كەلىسىمىنە ساي كومىرقىشقىل گازىنىڭ اۋاعا تارالۋ كولەمىن قىسقارتادى. ءسويتىپ, قالپىنا كەلەتىن قۋات كوزىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرادى. جاڭا ءوندىرىس قازاقستاننىڭ گاز وڭدەۋ سالاسىندا جاڭا باعىتتى اشىپ, تىڭ تەحنولوگيالىق كلاستەر قالىپتاستىرادى. وبلىس تۇرعىندارىن جانە وڭىردەگى كاسىپورىنداردى ارزان كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتەدى. قازاقستان ونەركاسىبىندە جاڭادان اممياك-سۋتەگى كلاستەرىن دامىتادى. سۇيىق كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنان الىناتىن تابىس كوزىن ارتتىرادى. قازاقستان ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا قول جەتكىزەدى», دەدى ءوز سوزىندە دجوۆانني كاپانەللي.
«گاز وڭدەيتىن زاۋىت – ۇلكەن جوبا. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان بۇل جوبانى باستى نازارعا الىپ, كەشەن قۇرىلىسىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتەمىز», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ايتا كەتەيىك, اممياك اۋاعا تاراپ جاتقان كومىرقىشقىل گازىن ازايتۋعا ىقپال ەتە الادى. كومىر جاعاتىن ەلەكتر ستانسالارىندا اممياك قولدانىلسا, زياندى كومىرقىشقىل گازىنىڭ كولەمىن جىلىنا 20 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا بولادى. سوندىقتان دا الەم بويىنشا اممياكقا سۇرانىس وتە جوعارى. اممياك سۋتەگىمەن تىعىز بايلانىستى بولعاندىقتان, اممياك وندىرەتىن ءىرى زاۋىت اشىلسا, قازاقستاننىڭ بۇل سالاداعى جەتەكشى ءرولى نىعايا تۇسپەك. قازىرگى تاڭدا ەلىمىز سۋتەگى سالاسىندا جاڭا جول كارتاسىن جاساپ جاتقانى بەلگىلى. ەۋروپا ەلدەرى بۇل سالاعا قاراجات قۇيۋعا ءازىر.
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە ينۆەستيتسيالىق كاپيتال ءۇشىن بولىپ جاتقان الەمدىك باسەكەگە تۇسۋگە, رەسەي نارىعىندا قىزمەتىن توقتاتقان شەتەلدىك ءىرى كومپانيالاردى قازاقستانعا تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. ويتكەنى ينۆەستيتسيا – ەكونوميكانى دامىتاتىن, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىراتىن جانە ەل تىنىشتىعىنا كەپىل بولاتىن ەرەكشە قۇبىلىس.
باتىس قازاقستان وبلىسى
