قوعام • 04 قازان، 2022

رەنوۆاتسيا – تۇبەگەيلى جاڭارتۋ نەمەسە بيىك ۇيلەردىڭ دە پروبلەمالارى از ەمەس

49 رەت كورسەتىلدى

بۇگىندە «رەنوۆاتسيا» ءسو­زىنىڭ قولدانىلۋ اۋقىمى الدەقايدا كە­­ڭەيىپ، قۇرىلىس سا­لا­سىنا دا دەندەپ ەندى. بۇل ۇدەرىس ەسكى نى­سانداردى ءسۇرىپ، ولاردىڭ ورنىنا جاڭا قۇ­رىلىستار تۇر­عىزۋ­مەن عانا شەك­تەل­مەي­دى. وعان كەشەندى قۇ­رىلىس جۇرگىزۋ ار­قى­لى ازاماتتاردىڭ قو­لايلى ءومىر سۇر­ۋىن­ە جاعداي تۋعىزۋ، تۇر­مىستىق قاۋىپ­سىز­دىك شارالارىن قام­تاماسىز ەتۋ، اۋماق­تار­دى، كوشە-جول بويلارىن اباتتاندىرۋ، كو­گال­دان­دى­رۋ، الەۋ­مەت­­تىك جەلىلەردى كە­ڭە­ي­­تۋ قۇزى­رەتى مىن­دەت­تەرى دە كى­رەدى.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

جەرگىلىكتى جەرلەردە دە قالا­لار­دىڭ كەلبەتىن جاڭ­عىر­تاتىن، اي­رىقشا كورىك بەرە­تىن ءۇردىس پايدا بول­دى. ەلىمىزدە 2،8 مىڭ كوپقاباتتى ءۇي ەسكىرگەن، ونىڭ ىشىندە 788-ءى اپاتتى دەپ تانىلعان. 2022-2025 جىلدار ارالىعىندا 251 ءۇيدى بۇزۋ بەلگىلەنگەن، ونىڭ ىشىندە قىزىلجار ءوڭىرى دە بار. كەي وقىرماننىڭ «شاعىن قالالار ءۇشىن رەنوۆاتسيا باعدارلاماسىنىڭ قانشالىقتى قاجەتى بار؟»، دەگەن ساۋالىن ءبىز وبلىستىق قۇ­رىلىس باس­قارماسى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى اباي لەسبەكوۆكە قويعان ەدىك.

باسقارما وكىلى كوپقاباتتى ۇي­لەردى قالا شەتىنە سالۋ وڭا­يىراق بولعانىمەن، ينفرا­قۇ­رىل­ىمعا جۇم­سالعان قاراجات ءوزىن ءوزى اقتا­ماي­تىنىن ايتادى. «سەبەبى جىلۋ، كوممۋ­ني­كاتسيالىق جۇيەلەردى الىستان تارتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. قو­عامدىق كولىك قاتىناسى دا قيىندايدى. پايدالانۋ مەر­زىمى بىتكەن ۇيلەردىڭ كوبى قالا ورتالىعىندا ورنا­لاس­قان­دىقتان امالسىز سۇرۋگە تۋرا كەلەدى. سوندىقتان قالا­لىق­تاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن قۇرىلىس سالاسىنا ينۆەستيتسيا تار­تۋعا باعىتتالعان رەنو­ۆا­تسيالاۋعا ۇلكەن باسىمدىق بە­رىپ وتىرمىز. ءبىر عانا «كو­پاي» شاعىن اۋدانىن الىپ قارايىق. بۇل شاعىن اۋداننىڭ جاڭارتىلماعانىنا جارتى عاسىردان استى»، دەدى ماسەلەنى جان-جاقتى ءتۇسىن­دى­رىپ وتكەن ا.لەسبەكوۆ. قۇ­رى­لىس باسقارماسى باسشىسى ورىن­باسارىنىڭ ايتۋىن­شا، قازىر وڭىردە «جاڭا قالا» دە­گەن ۇلكەن جوبا قولعا الىندى. جوبا بويىنشا 117 ەسكى جە­كە­مەنشىك باسپانا ءسۇ­رى­لىپ، 2،8 مىڭ پاتەرلىك 27 كوپقاباتتى ءۇي، سونداي-اق بالاباقشا، مەكتەپ، ەمحانا تۇرعىزىلماق. «ال ورتالىق شاعىن اۋداندا 120 ەسكى باسپانا بۇزىلىپ، كوپ­قاباتتى ءۇش ءۇي بوي كوتەر­دى. ولاردىڭ جانىنان بالا­باق­شا، سپورت كەشەنىن سالۋ جوسپارلانعان. ستۋدەنتتەرگە ارنالعان ءۇش جاتاقحانا پاي­دا­لانۋعا بەرىلەدى. «بەرە­كە» شا­عىن اۋدانىندا 2،7 مىڭ پا­تەرلىك 30 كوپقاباتتى ءۇي تۇرعىزىلدى. تۇتاستاي ال­عان­دا، 50 الاڭدا قۇرىلىس ءجۇ­رىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ولاردىڭ سانى 61-گە دەيىن جەتپەك. ءسويتىپ، تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيانى ءۇش ەسە ارتتىرۋعا مۇم­كىندىك الدىق. بۇدان ەش­كىم ۇتىلماسى انىق»، دەدى اباي لەسبەكوۆ. باسقارما قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا، قالا حالقى جىل وتكەن سا­يىن كو­بەيىپ كەلەدى. بىلتىر 7 مىڭ ادام كوشىپ كەلسە، ءۇي كەزەگىندە 15 مىڭ ادام تۇر. بىلتىر 350 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قولدانىسقا بەرىلسە، بيىلعى مەجە – 410 مىڭ شارشى مەتر. الداعى بەس جىلدا 2،3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قولدانىسقا بەرىلمەك، بۇل 21 مىڭ پاتەر نەمەسە 70 مىڭ ادام باسپاناسىن جاقسارتادى دەگەن ءسوز.

دەگەنمەن بۇل ماسەلە توڭى­رەگىندە پىكىرلەر ارقيلى. وبلىس ورتالىعىندا ەڭ ءزاۋ­لىم تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ بيىك­تىگى – 18 قابات. بيىل قا­لا­نىڭ باس جوسپارىنا سايكەس 30-35 قاباتتى ۇيلەر سالىنباق. تۇرعىندار وسىعان الاڭداۋلى. «قالا باتپاقتى جەردە ورنالاسقان، وسى جاعى ەسكەرىلمەگەن. توتەنشە جاع­داي­لار بولا قالعان جاع­داي­دا قۇت­قارۋشىلاردىڭ قالاي ارە­كەت جاسارى بەلگىسىز»، دەيدى. جانى بار ءسوز.

جۋىردا وبلىسقا جۇمىس ساپارمەن كەلگەن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين 10 قاباتتى ۇيلەردە تۇراتىن ادامداردى قاۋىپسىز جەرلەرگە شىعاراتىن ارنايى قۇرالداردىڭ جوقتىعىن ايتىپ، شاراسىزدىق تانىتتى. وبلىستىق قۇرىلىمعا تيەسىلى تەحنيكالاردىڭ 77،6 پايىزى عانا جاڭارعان. وكىنىشتىسى سول، قارجى جوقتىعىنان 22 قاباتقا دەيىن سۋ جەت­كىزەتىن زاماناۋي جابدىقتى ساتىپ الۋ مۇمكىن بولماي تۇر. باعاسى – 100 ملن تەڭگە. 90 مەترگە دەيىن سۋ ايدايتىن جابدىق 1 ملرد تەڭگە تۇرادى. ءزاۋلىم عيماراتتارعا شىعاتىن ساتى دا جوق. بۇدان كەيىن ادامداردىڭ قاراپايىم قاۋىپسىزدىگى تۋرالى ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى ارتىق. ەكىنشىدەن، قۇرىلىس كومپانيالارى كادر جەتىس­پەۋشىلىگىنە ءجيى شاعىمدانادى. الايدا جازدا ستۋدەنتتەر ەڭبەك ەتۋگە ق ۇلىق تانىتقانىمەن، جۇمىس بەرۋشىلەر ارنايى ماماندىعى جوقتىعىن سىلتاۋراتىپ، ات توندارىن الا قاشادى. وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى جا­ۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋدىڭ ورنىنا ۇزىن ارقان، كەڭ تۇساۋ سالاتىن قۇرىلىس ۇيىمدارى از ەمەس. تاياقتىڭ ءبىر ۇشى ءىستىڭ ۇتىمدى جولىن تاپپاي وتىرعان اۋدان، قالا اكىمدەرىنە تيەدى. وڭىردە جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى ازىرلەۋمەن اينالىساتىن مەكەمەلەر ۇشەۋ عانا. سىرتتان تارتىلعان ماماندار تەرىسكەيدىڭ ەرەكشەلىكتەرىن جەتە بىلمەگەندىكتەن، جوبالارعا كوپ تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ جاتادى. قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ دەنى ءالى شەتتەن اكەلىنەدى. الەمدىك نارىقتاعى كۇردەلى جاعداي باعانىڭ كۇرت قىمباتتاۋىنا سوقتىرىپ وتىر. ۇشىنشىدەن، جەكە سەكتور تۇرعىندارى تاراپىنان توزىعى جەتكەن باسپانانى سۇرۋگە كەلىسىم بەرمەيتىن جايتتار دا ۇشىراسادى. ولار ءۇي كەزەگىنە تۇرۋ مىندەتتى ەمەس دەگەن جەڭىلدىكتى تۇسىنگىلەرى كەلمەيدى. تورتىنشىدەن، قالالىق اكىمدىك شەنەۋنىكتەرىنىڭ قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانىپ، سىبايلاس جەمقورلىققا ۇرىناتىن وقيعالار دا كەزدەسەدى. بىلتىرلارى «بارماق باستى، كوز قىستىمەن» تۇر­عىنداردىڭ باسپانالارىن ءوز اتتارىنا جازدىرىپ، قوردان زاڭسىز ءۇي بەرۋ فاكتىلەرى اشكەرەلەندى. بەسىنشىدەن، وڭىردە ءبىر شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسى كوتەرىلىپ، 11-18 پايىزعا قىم­باتتاعان.

جاقىندا ءىرى قۇرىلىس مەكەمەلەرى جانە ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن رەسپۋبليكالىق فورۋمدا وڭىر­دە قۇرىلىس جۇرگىزىلەتىن شاعىن اۋداندار، مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى، ينۆەستورلارعا بەرىلەتىن جەر تەلىم­دەرى، قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرى تانىستىرىلدى. سونداي-اق ءىس-شا­رادا رەنوۆاتسيا باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندە جاڭا ارحيتەكتۋرالىق شە­شىمدەر قابىلداناتىنى، باسپانا قورى جاڭارتىلاتىنى، پەتروپاۆلدىڭ اۋماعى وزگەرتىلمەيتىنى، كوپقاباتتى ۇيلەر قالانىڭ ىشىندە سالىناتىنى ايتىلدى. ويتكەنى مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قالانى داليتىپ سوزا بەرسە، جىلۋ، گاز، كولىكپەن قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى الەۋمەتتىك پروبلەمالار تۇيتكىلگە اينالىپ، جاعداي كۇردەلەنىپ كەتەتىن كورىنەدى.

 

ءومىر ەسقالي،

جۋرناليست

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلىمىزدە 175 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:06

«ايبوز» دارابوزدارى انىقتالدى

ادەبيەت • بۇگىن، 08:55

پرەزيدەنت قۇتتىقتاۋى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:50

ەلدىك نيەت

ايماقتار • بۇگىن، 08:48

كەزەكتە – جەر ۇيلەر

ايماقتار • بۇگىن، 08:46

زاڭ جوباسى قارالدى

ساياسات • بۇگىن، 08:42

ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق

ساياسات • بۇگىن، 08:38

جەڭىستىڭ باستاۋى – حالىق

قوعام • بۇگىن، 08:27

اسىل تۇقىمنىڭ پايداسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:24

بەرەكەلى اقباس سيىر

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اۆتوجولدىڭ سان الۋان ماسەلەسى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:18

ىشكى جالپى ءونىم 4 پايىزعا وسەدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:14

ينفلياتسيانىڭ كەزەكتى تولقىنى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:10

اۋرۋدىڭ الدىن الايىق!

مەديتسينا • بۇگىن، 08:08

ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتكەن

عىلىم • بۇگىن، 08:06

ساپاسىز ويىنشىقتىڭ زالالى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

قاراۋسىز مال اپاتقا ۇرىندىرادى

ايماقتار • بۇگىن، 08:02

كولىك گازىنا ۋلانعان

ايماقتار • بۇگىن، 07:59

قۇمار ويىننىڭ قۇرباندارى

قوعام • بۇگىن، 07:56

سۇلۋلىق ساپارى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:54

ۇقساس جاڭالىقتار