ايماقتار • 03 قازان، 2022

تورعاي ءوڭىرىن وركەندەتەتىن جوبالار

42 رەت كورسەتىلدى

ارقالىق قالاسىندا تورعاي ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ارنالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار جونىندەگى بيزنەس-فورۋم ءوتتى. وعان وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلار، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

ونەركاسىپ ورىندارى كوپتەپ اشىلادى

ينۆەستيتسيالىق فورۋمدا قوستاناي وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك اۋداندارى­نىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى ەكەنى ايتىلدى. سوندىقتان ارقالىق قالاسى مەن تورعايدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جول اشاتىن جاڭا جوبالار مەن تىڭ تاسىلدەردى قاراستىرۋ قاجەت. ەڭ ءتيىمدىسى – وڭىردە ونەركاسىپتى وركەندەتۋگە جول اشاتىن ومىرشەڭ جوبالارعا ينۆەستيتسيا تارتۋ.

فورۋم بارىسىندا ينۆەستورلار تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى، جەڭىل ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، تۋريزم جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىنا قاتىستى جوبالارىمەن تانىستىردى.

وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ين­دۋست­ريالىق-يننوۆاتسيالىق باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى اسلان جانىس­پاەۆتىڭ ايتۋىنشا، الداعى ۋاقىتتا ارقالىق قالاسى مەن امانگەلدى جانە جانگەلدين اۋداندارىندا جالپى سوماسى 465 ملرد تەڭگەگە جۋىقتايتىن 35-تەن استام جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. اتالعان جوبالار ىسكە قوسىلسا، 4 جارىم مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ جوسپار­لانىپ وتىر.

مىسالى، 2027 جىلعا قاراي «قوس­تاناي تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كورپورا­تسياسى» جشس ارقالىق قالاسىنىڭ ماڭىندا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 315 ملرد تەڭگە بولاتىن تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىن باستاماق. كورپوراتسيانىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي كرياجەۆسكيحتىڭ سوزىنە قاراعاندا، جاڭا كومبينات 1 200-گە جۋىق ادامدى تۇ­راق­تى جۇمىسپەن قامتيدى.

اۋقىمدى شارا بارىسىندا «SRS Holding LTD» حولدينگى ارقالىق قالا­سىندا جانە امانگەلدى مەن جانگەل­دين اۋداندارىندا قۇرامىندا التىن بار پوليمەتالدى كەندى قايتا وڭدەيتىن ءۇش فابريكا سالاتىنىن جاريا ەتتى. الپاۋىت كومپانيا بۇل كاسىپورىنداردىڭ قۇرىلىسىنا 49 ملرد تەڭگەدەن اسىپ جىعىلاتىن قار­جى سالۋدى جوسپارلاپ قويعان.

سونىمەن قاتار فورۋمدا جاڭار­تىلعان ەنەرگيا كوزدەرى سەكتورىن­داعى جاڭا جوبالار جونىندە ايتىلدى. ماسەلەن، تاياۋ جىلدارى قۋاتى 48 مۆت بولاتىن «ارقالىق» جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جوسپارلانۋدا. بۇل جو­بانىڭ قۇنى 24 ملرد تەڭگەدەن اسادى.

اگروونەركاسىپ سالاسىندا دا بىر­قاتار يگى جوبا جۇزەگە اسىرىل­ماق. مىسالى، «اليۋميني قۇرىلىس» كوم­­پانياسى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن قايتا وڭدەيتىن كلاستەرلىك قۇرىلىم قالىپتاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان كومپانيا بىرنەشە جىل بۇرىن 5 مىڭ باس ءىرى قاراعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىن اشقان. ونىڭ جانىنان قۇراما جەم شىعاراتىن زاۋىت پەن ەلەۆاتور ىسكە قوسىلدى. وسىلايشا، بورداقىلاۋ الاڭى بۇگىندە ارقالىقتاعى ەت وڭدەۋ زاۋىتىن شيكى­زاتپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.

مۇنىڭ سىرتىندا، الداعى ۋاقىتتا ارقالىقتا جىلىنا 18 مىڭ توننا ۇن شىعاراتىن ديىرمەن كەشەنى، جىلىنا 100 مىڭ توننا ماقسارى مايلى تۇقىمىن قايتا وڭدەيتىن زاۋىت سالىنباق. سونداي-اق 2،5 مىڭ باسقا ارنالعان اسىل تۇقىمدى رەپرودۋكتور سالۋ جوسپاردا تۇر. بۇل نىساندارعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا سالىنىپ، 145 جۇمىس ورنى اشىلماق.

تسەليننوە اۋىلىندا «ۇرپاق اگرو» جشس 10 مىڭ باس ءىرى قارا مالعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا بو­يىنشا ينۆەستيتسيا كولەمى 4،5 ملرد تەڭگە شاماسىندا بولادى، 50 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى.

فورۋمدا ارقالىق قالاسى مەن امانگەلدى، جانگەلدين اۋداندارىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى كوبىرەك ءسوز بولدى. ارقالىقتاعى تورعاي بوكسيت كەن باسقارماسى جابىلىپ قال­عان­نان كەيىن، ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتا­راپ­تاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس جوس­پارلى، جۇيەلى تۇردە ىلگەرى­لەپ كەلەدى. بۇعان مىسال رەتىندە جوعارى ساپالى بىلعارى شىعاراتىن ء«ۇمىت» تەرى وڭدەۋ زاۋىتىن ايتۋعا بولادى. 2021 جىلى وبلىس اكىمدىگى «توبىل» اكك» اق-مەن بىرلەسە وتىرىپ، كاسىپورىندى قارجىلىق ساۋىقتىرۋعا جاردەم كورسەتتى. بۇل 10 جىل بويى توقتاپ تۇرعان زاۋىتتىڭ قايتا جاندانۋىنا مۇمكىندىك بەردى. مۇنىڭ سىرتىندا، كاسىپورىنعا تىگىن جانە سەرۆيستىك-دايىنداۋ تسەحتارىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن گرانت تۇرىندە بىرنەشە عيمارات، وعان قوسا قوماقتى قارجى ءبولىندى. بيىل تەرى وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جانىنان قايىس ەر-توقىم جانە بىلعارى گالانتەرەيا ونىمدەرى مەن بالالارعا ارنالعان ورتوپەديالىق اياق كيىم شىعاراتىن 2 جوبا ىسكە قوسىلدى. بۇل ءوندىرىس وشاق­تارىنىڭ ارقايسىسىنا 5 ملن تەڭ­گەدەن گرانت بەرىلدى. وسىلاي­شا، بىلعارى زاۋىتىنىڭ اينالاسىندا شاعىن بيزنەس نىساندارى شوعىرلانىپ، شيكىزات وڭدەۋدەن دايىن تاۋار شىعارۋعا دە­يىن­گى ءوندىرىس ءورىس الدى.

ماماندار اتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار ارقالىق، تورعاي وڭىرىنە عانا ەمەس، بۇكىل ەل ەكونوميكاسىنىڭ بىر­قا­تار سالاسىن تۇتاس دامىتۋعا ايتار­لىق­تاي سەرپىن بەرەتىنىن ايتادى. ەڭ باستى­سى، بۇل وڭىرلەردىڭ رەسۋرستىق قورى مەن ينۆەستيتسيا تارتۋ الەۋەتى جوعارى.

تورعاي ءوڭىرى بىرەگەي تابيعي رەسۋرس­تارعا جانە وزىندىك مادەنيەتكە يە بولا وتىرىپ، وڭىرلىك جانە حالىق­ارا­لىق نارىقتاردا ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن ىسكە اسىرىلماعان زور الەۋەتكە يە. وڭىردە تۋريستىك سالانى دامىتۋ حالىق­تىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى مەن تابى­سىنىڭ تۇراقتى ءوسۋىن، تۋريزممەن ساباقتاس سالالاردىڭ دامۋىن ىنتا­لان­دىرۋدى جانە ەكونوميكاعا ينۆەس­تي­تسيالار اعىنىن ۇلعايتۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

ءتۋريزمدى دامىتۋعا ءمان بەرىلىپ وتىر

تورعاي دالاسىنىڭ تىلسىم تابي­عاتى، شەجىرەلى ولكەدە ساقتالعان مادە­ني-تاريحي مۇرالاردىڭ، كونە ەسكەرت­ك­ىشتەر­دىڭ مولدىعى، سونداي-اق ءالى يگەرىل­مەي جاتقان ەمدىك قاسيەتى بار تابيعي نىساندار بۇل وڭىردە تانىم­دىق، مەدي­تسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا تيەك بولا الادى.

فورۋمدا ءسوز العان وبلىستىق مادە­نيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆ تورعايدا تۋريستىك سالا­نى دامىتۋ حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتى­لۋىنا، جەرگىلىكتى تۇرعىندار تابى­سىن ارتتىرۋعا، سونداي-اق تۋريزم­مەن ساباقتاس سالالاردىڭ وركەن جايۋىنا جا­نە ينۆەستيتسيالار اعىنىن ۇلعاي­تۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

– وبلىس اۋماعىندا جەرگىلىكتى ما­ڭىزى بار 467 تاريحي جانە مادەني ەس­كەرت­كىش ورنالاسقان. سونىڭ 453-ءى – ار­حە­ولوگيالىق ەسكەرتكىش. تورعاي وڭى­رىندە 19 كيەلى نىسان بار. ونىڭ 12-ءسى وڭىرلىك، 7-ەۋى جالپىۇلتتىق ماڭىز­عا يە. مىسال رەتىندە، كەيكى باتىر كەسە­نەسىن، امانگەلدىنىڭ جەرلەنگەن جەرىن­دەگى ەسكەرتكىشتى، الاش ارىسى مىر­جا­قىپ دۋلات ۇلى مەن ابدىعاپپار حاننىڭ، جاۋكە باتىردىڭ كەسەنەلەرىن، ءVىى-ءىح عاسىرلاردان جەتكەن «ەكىدىڭ» ەسكەرت­كىشتەرىن، الەم عالىمدارىن قىزىق­­تىرىپ وتىرعان تورعاي گەوگليف­تەرىن ايتا كەتكەن ءجون. مۇنىڭ سىرتىن­دا، امانگەلدى اۋدانىنداعى «قۇم­كەشۋ»، جانگەلدين اۋدانىندا جاتقان قاراتۇز، تەنتەك­سايداعى ىستىق سۋ كوزى بۇل وڭىر­دە تۋريستىك كلاستەر قۇرۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى، – دەدى باسقارما باسشىسى.

باسقاسىن ايتپاعاندا، ءبىر عانا تورعاي گەوگليفتەرىنىڭ ءوزى حالىقارا­لىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا سۇرانىپ تۇر. بۇل تابيعي ورنەك-بەدەرلەر ۇلكەن اۋماقتى الىپ جاتىر. جاي كوزبەن تولىق قامتىپ كورۋ مۇمكىن ەمەس. سون­دىقتان گەومەتريالىق ورنەك تەك عارىشتان سپۋتنيكپەن قاراعان كەزدە عانا تۇتاس ءارى انىق كورىنەدى. ارحەولوگتەردىڭ بولجامى بويىنشا بۇگىندە «ۇشتوعاي تورتتاعانى» جانە «تورعاي سۆاستيكاسى» دەگەن اتپەن بەلگىلى الىپ گەوگليفتەردىڭ تاريحى شامامەن ءبىزدىڭ جىل ساناۋىمىزدان بۇرىنعى II-X مىڭجىلدىقتارعا بارىپ تىرەلەدى. ۇشتوعاي تورتتاعانى قوستاناي وبلىسى امانگەلدى اۋدانى­نىڭ ۇشتوعاي كەنتىنىڭ شىعىسىنا قاراي 15 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. تورعاي سۆاستيكاسى – امانگەلدى اۋدانىنداعى ۇرپەك كەنتىنىڭ تۇكپىرىندە.

قازىر امانگەلدى اۋىلىندا قۇنى 2،8 ملرد تەڭگە بولاتىن كوپفۋنك­تسيونالدى تۋريستىك كەشەن قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل نىسان پايدالانۋعا بەرىلسە، وبلىستىڭ وڭتۇستىك وڭىرىنە ساپارلاپ باراتىن تۋريستەردىڭ دە كوبەيە تۇسەتىنى ءسوزسىز.

 

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار