سپورت • 02 قازان، 2022

تاشكەنت تاتاميىندەگى تارتىس تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرىن انىقتايدى

82 رەت كورسەتىلدى

6-13 قازان ارالىعىندا وزبەكستاننىڭ باس شاھارى – تاشكەنتتە دزيۋدودان ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. 12 500 كورەرمەنگە ەسەپتەلگەن «حۋمو ارەنا» كوپسالالى سپورت كەشەنىندە وتەتىن جارىستا 120-دان اسا مەملەكەتتەن كەلگەن 600-گە تارتا بالۋان كۇش سىناسادى دەپ كۇتىلۋدە. ادەتتەگىدەي ولار 15 جۇلدە جيىنتىعىن ساراپقا سالادى.

بيىل كوپتەگەن اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستان رەسەي قۇراماسىنىڭ شەتتەتىلگەنى بەلگىلى. باستاپقىدا ولاردىڭ وسى دوداعا دا قاتىسپايتىنى جايىندا ايتىلعان ەدى. كۇنى كەشە عانا ەۋروپانىڭ دزيۋدو وداعى (EJU) جوعارىداعا اقپاراتتى جوققا شىعاردى. سول ۇيىمنىڭ جەتەكىشىسى لاسلو توتتىڭ ايتۋىنشا، اتالعان مەملەكەت وكىلدەرىنىڭ وسى الەم چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتۋىنە ەش كەدەرگى جوق. الايدا حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ (IJF) رەسمي وكىلدەرى وسى جاعدايعا بايلانىستى ءالى مالىمدەمە جاساعان جوق.

تاياۋ كۇندەرى تاشكەنتتە تۇساۋى كەسىلەتىن جارىستىڭ باستى فاۆوريتتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن سوڭعى ءۇش الەم چەمپيو­ناتى مەن توكيو وليمپياداسىنىڭ ناتيجەلەرىنە زەر سالعاندى ءجون كوردىك. 2018 جىلى ازەربايجاننىڭ استاناسى – باكۋدە وتكەن دودانىڭ ەرلەر سايىسىندا باستى باسەكەلەستىك جاپونيا (2 التىن+2 كۇمىس+3 قولا) مەن وڭتۇستىك كورەيا (2+0+1) قۇرامالارى اراسىندا ءوربىدى. ەكى ەلدىڭ بالۋاندارى ەكى التىننان ەنشىلەدى. دەسەك تە وزگە مەدالداردى كوبىرەك جيعان جاپوندار جالپى كوماندالىق ەسەپتە كوش باستادى. سونداي-اق باس جۇلدە ولجالاعاندار قاتارىندا گرۋزيا (1+1+1)، يران (1+0+0) جانە يسپانيانىڭ (1+0+0) تاتامي شەبەرلەرى بار. ال ايەلدەر اراسىنداعى جارىستا جاپونيا ايقىن جەڭىسكە قول جەتكىزدى. كۇن شىعىس ەلىنىڭ قىزدارى 5 التىن، 3 كۇمىس جانە 1 قولانى ولجالادى. قالعان ەكى التىندى فرانتسيا (1+1+1) مەن ۋكراينا (1+0+0) يەلەندى. 

2019 جىلعى چەمپيوناتتى توكيو قابىلدادى. ايگىلى «نيپپون بۋدوكاندا» وتكەن جارىستا تاتامي قوجايىندارى (2+2+3) الدارىنا جان سالمادى. جاپونيادان بولەك، نيدەرلاند (1+0+2)، گرۋزيا (1+0+1)، يزرايل (1+0+0)، پورتۋگاليا (1+0+0) جانە چەحيانىڭ (1+0+0) دا ءانۇرانى ءبىر-ءبىر مارتە شىرقالدى. ايەلدەر سايىسىندا فرانتسيانىڭ (3+0+1) قارا ءناسىلدى قىزدارىنىڭ قارقىنى وتە كۇشتى بولدى. ولاردان ءبىر التىن كەم جيعان جاپوندار (2+3+2) ەكىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ۋكراينا (1+0+0) مەن كانادانىڭ (1+0+0) سۇلۋلارىنا دا باس جۇلدە بۇيىردى.

2021 جىلى توكيودا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا ساراپقا سالىنعان جەتى التىننىڭ بەسەۋىن ولجالاعان جاپونيانىڭ دزيۋدوشىلارى (5+0+0) جەر جاھاندا وزدەرىنە تەڭ كەلەر كوماندانىڭ جوق ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ تاعى ءبىر دالەلدەدى. «ماڭگى توزباس» اتاققا قول جەتكىزگەندەر اراسىندا ناوحيسو تاكاتا (60 كيلو)، حۋفۋمي ابە (66 كيلو)، سەحەي ونو (73 كيلو)، تاكانوري ناگاسە (81 كيلو) جانە اارون ۆولف (100 كيلو) سىندى دۇلدۇلدەر بار. تەك 90 جانە 100 كيلو سالماق دارەجەلەرى بويىنشا وتكەن باسەكەلەردە كۇن شىعىس ەلىنىڭ ورەندەرى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە المادى. بۇل سالماقتاردا گرۋزيالىق لاشا بەكاۋري (90 كيلو) مەن چەحيالىق لۋكاش كرپالەكتىڭ (100 كيلو) جۇلدىزدارى جارقىراي جاندى. ءسوز ورايى كەلگەندە گرۋزيا قۇراماسىنىڭ دا وسى جارىستا كەرەمەت ناتيجەگە قول جەتكىزگەنىن ايتا كەتكەن ابزال. قاپ تاۋىنىڭ قىراندارى التىننان بولەك، تاعى ءۇش كۇمىستى قانجىعالارىنا بايلادى. چەحيا جالعىز باس جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. ايەلدەر اراسىنداعى ايقاستا دا جاپونداردىڭ قارقىنىنا ەشكىم شىداي المادى. ولار 4 التىن، 1 كۇمىس جانە 1 قولا يەمدەندى. كوسوۆونىڭ (2+0+0) قىزدارى ەكى رەت توپ جارسا، فرانتسۋزدار (1+3+1) ءبىر مارتە جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. 

ءدال سول وليمپيا ويىندارىنىڭ قارساڭىندا ماجارستاننىڭ استاناسى – بۋداپەشتە الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرگەن ەدى. ەرلەر باسەكەسىندە جاپونيا (2+0+1)، گرۋزيا (1+1+2)، رەسەي (1+1+0)، پورتۋگاليا (1+0+1) بەلگيا (1+0+0) جانە يسپانيانىڭ سپورتشىلارى (1+0+0) باس جۇلدەنى ولجالادى. تارقاتىپ ايتساق، ءوز سالماق دارەجەلەرىندە مىنا دزيۋدوشىلار دارا شىقتى: 60 كيلو – ياگو ابۋلازدە (رەسەي)، 66 كيلو – دزەسيرو مارۋياما (جاپونيا)، 73 كيلو – لاشا شاۆداتۋاشۆيلي (گرۋزيا)، 81 كيلو – ماتتياس كاسسە (بەلگيا)، 90 كيلو – نيكولوز شەرازاديشۆيلي (يسپانيا)، 100 كيلو – جورجا فونسەكا (پورتۋگاليا) جانە +100 كيلو – كوكورو كاگەۋرا (جاپونيا).

ايەلدەر اراسىندا جاپونيا (3+4+1) وزدى. جالپى ەسەپتە ودان كەيىنگى ساتىلارعا فرانتسيا (1+1+0)، گەرمانيا (1+0+1)، كانادا (1+0+0) جانە حورۆاتيا (1+0+0) جايعاستى. ال ءتۇرلى سالماقتاردا وتكەن سايىستاردا مىنا بۇرىمدىلار التىننان القا تاقتى: 48 كيلو – ناتسۋمي تسۋنودا (جاپونيا)، 52 كيلو – اي شيشيمە (جاپونيا)، 57 كيلو – دجەسسيكا كليمكەيت (كانادا)، 63 كيلو – كلاريسس اگبەنەنۋ (فرانتسيا)، 70 كيلو – باربارا ماتيچ (حورۆاتيا)، 78 كيلو – اننا-ماريا ۆاگنەر (گەرمانيا) جانە +78 كيلو – سارا اساحينا (جاپونيا).

جەكەلەگەن سالماق دارەجەلەرىنەن بولەك، اتالعان جارىستاردا ارالاس كومان­دالىق سايىستار دا ءوتىپ ءجۇر. بۇل باسەكە­لەردىڭ ناتيجەلەرى مىناداي: 2018 جىل – 1. جا­پونيا، 2. فرانتسيا، 3. رەسەي. 2019 جىل – 1. جاپونيا، 2. فرانتسيا، 3. رە­سەي مەن برازيليا. 2021 جىل:
1. جاپو­نيا، 2. فرانتسيا، 3. وزبەكستان مەن برازي­ليا. 2021 جىلعى وليمپيا ويىندارى: 1. فرانتسيا، 2. جاپونيا، 3. يزرايل مەن گەرمانيا.

تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراماسى الەم چەمپيوناتتارىنا ۇزدىكسىز قاتىسىپ  كەلەدى. 1993-2021 جىلدار ارالىعىندا 18 مارتە جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستىڭ تەڭ جارتىسىندا جۇلدە الساق، تەڭ جارتىسىندا جەر سيپاپ قالدىق. اتاپ ايتساق، 1993 جىلى گاميلتون، 1995 جىلى تيبا، 1997 جىلى پاريج، 1999 جىلى بيرمينگەم، 2003 جىلى وساكا، 2005 جىلى قاير، 2007 جىلى ريو-دە-جانەيرو، 2010 جىلى توكيو جانە 2014 جىلى چەليابىدە ۇيىمداستىرىلعان ءدۇبىرلى دودالاردا ساتسىزدىككە ۇشىراپ، ەلگە ەڭسەمىز تۇسكەن كۇيدە ورالدىق.

قازاق جانكۇيەرلەرى الەم چەمپيو­ناتىن­داعى العاشقى مەدالدىڭ سىڭعىرىن 2001 جىلى ەستىدى. گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قالاسىندا وتكەن جارىستا اسحات شاحاروۆ (73 كيلو) پەن اسحات جيتكەەۆ (100 كيلو) قولا مەدالدى قانجىعالارىنا بايلادى. 2009 جىلى گوللانديانىڭ روتتەردامىندا ماكسيم راكوۆتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. 100 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن جەرلەسىمىز فينالدا نيدەرلاندتىق حەنك گرولدى الىپ ۇرىپ، باس جۇلدەنى ولجالادى. 2011 جىلى ءدال سول راكوۆتىڭ ەكىن­شى رەت الەم چەمپيونى اتانۋعا تاماشا مۇمكىندىگى بولدى. الايدا اقتىق ايقاس­تا رەسەيلىك تاگير حايبوللاەۆ ودان ايلا­سىن اسىرىپ كەتتى. قىزعالداقتار ەلىندە ماكسيمگە كۇمىس مەدال بۇيىردى. 2013 جىلى ريو-دە-جانەيرودا ازامات مۇقانوۆ (66 كيلو) اتوي سالدى. بارلىق قارسىلاسىن سىپىرا ۇتقان قانداسىمىز فينالدا جاپونيالىق ماساشي ەبۋنيماعا ەسە جىبەرىپ، ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.

2015 جىلى استانادا ۇيىمداستىرىلعان دۇنيەجۇزىلىك دودانىڭ اسا جەڭىل سالماق دارەجەسىندەگى فينالدىق سايىس قازاقتىڭ قوس ورەنى – ەلدوس سمەتوۆ پەن رۋستام ىبىراەۆ اراسىندا ءوتتى. ەكەۋى دە شەگىنبەي ايقاسىپ، التىن تۇعىرعا كوتەرىلۋ ءۇشىن بارىن سالدى. بۇل تارتىس ەلدوستىڭ پايداسىنان شەشىلىپ، ول الەم چەمپيونى اتانسا، رۋستام كۇمىس مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. 2017 جىلى بۋداپەشتە وتكەن باسەكەدە جىگىتتەرىمىز جۇلدەسى قالعانىمەن، بۇرىمدىلارىمىز ءوز كورەرمەندەرىن قۋانتتى. بۇل جارىستا 48 كيلو سالماقتا ونەر كورسەتكەن وتگونتسەتسەگ گالبادراح قولا مەدالدى يەلەندى. 2018 جىلى باكۋدە قورجىنىمىز قوس جۇلدەمەن تولىقتى. ەرلان سەرىكجانوۆ (66 كيلو) اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەتىپ، فينالدا جاپونيالىق حيفۋمي ابەگە جول بەرسە، وتگونتسەتسەگ گالبادراح قولاعا قول سوزدى. 2019 جىلى توكيودا ەلدوس سمەتوۆ ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەسە، 2021 جىلى بۋداپەشتە عۇسمان قىرعىزباەۆ ەكىنشى ساتىعا جايعاستى. بۇل بالۋانداردىڭ ەكەۋى دە اسا جەڭىل سالماقتا ونەر كورسەتتى.

اتالعان جارىستا قازاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسى بارلىعى 10 جۇلدەگە قول جەتكىزدى. ونىڭ 2-ەۋى التىن، 5-ەۋى كۇمىس جانە 3-ەۋى قولا. ءدال وسى كورسەتكىشپەن ءبىز 1993-2021 جىلدار ارالىعىنداعى ناتيجە بويىنشا 12 ورىندا تۇرمىز. ال قىزداردىڭ كورسەتكىشتەرى كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس. ءبىزدىڭ بۇرىمدىلار نەبارى ەكى قولاعا قول جەتكىزدى. ونىڭ ەكەۋى دە موڭعوليادان قازاقستانعا قونىس اۋدارعان وتگونتسەتسەگ گالبادراحتىڭ ەنشىسىندە. بۇل ناتيجەمەن ەلىمىزدىڭ ايەلدەر قۇراماسى قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويدى.

تاشكەنتتە وتەتىن الەمدىك دودادا قازاق ەلى نامىسىن مىنا جىگىتتەر قورعايدى: 60 كيلو – ەلدوس سمەتوۆ پەن ماعجان شامشاددين، 66 كيلو – عۇسمان قىرعىزباەۆ، 73 كيلو – دانيار شامشاەۆ، 81 كيلو – ابىلايحان جۇبانازار، 90 كيلو – ديدار حامزا، 100 كيلو – يسلام بوزباەۆ پەن نۇرلىحان شارحان جانە +100 كيلو – ەراسىل قاجىباەۆ. ال ايەلدەر سايىسىندا ءابيبا ابۋجاقىنوۆا (48 كيلو)، گاۋھار يرماعامبەتوۆا (52 كيلو)، سەۆارا نىشانباەۆا (57 كيلو)، ءمولدىر نارىنوۆا مەن ەسميگۇل  كۋيۋلوۆا (63 كيلو)، اناستاسيا ماياكوۆا (70 كيلو)، ارۋنا جانگەلدينا (78 كيلو) جانە كاميلا بەرلىقاشقا (+78 كيلو) سەنىم ارتىلىپ وتىر.

ەرلەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ توپ-10 كومانداسى

(1993-2021 جىلدار ارالىعى)

ورىن

كوماندا

التىن

كۇمىس

قولا

بارلىعى

1.

جاپونيا

46

20

33

99

2.

وڭتۇستىك كورەيا

19

3

23

45

3.

فرانتسيا

17

11

15

43

4.

رەسەي

8

14

27

49

5

گرۋزيا

6

13

22

41

6.

برازيليا

4

8

12

24

7.

نيدەرلاند

4

6

11

21

8.

پولشا

4

0

2

6

9.

گەرمانيا

3

6

12

21

10.

گرەكيا

3

2

1

6

ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ توپ-10 كومانداسى

(1993-2021 جىلدار ارالىعى)

ورىن

كوماندا

التىن

كۇمىس

قولا

بارلىعى

1.

جاپونيا

50

41

36

127

2.

فرانتسيا

21

10

26

57

3.

كۋبا

14

14

26

54

4.

قىتاي

13

9

11

33

5.

سولتۇستىك كورەيا

6

3

4

13

6.

نيدەرلاند

4

8

19

31

7.

برازيليا

4

5

17

26

8.

بەلگيا

3

4

7

14

9.

موڭعوليا

3

2

9

14

10.

وڭتۇستىك كورەيا

3

1

16

20

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار