ءتۋريزمنىڭ ءتورت قۇبىلاسى تۇگەندەلىپ كەلەدى

ءۇزىلىپ تۇسكەن مونشاقتاي اسەم كوگىلدىر كولدەر مەن قول­دىڭ سالاسىنداي اق قايىڭدار كومكەرگەن, ماڭگى جاسىل قارا­عايلار الىستان قول بۇلعاپ, قوي­ناۋىنا شاقىرىپ, قىرىنا جە­تەلەيتىن جەر ءجانناتىنىڭ تۋريزم سالاسىنداعى بۇگىنگى تابىسى قوماقتى. بۇل تابىستى ەسە­لەي تۇسۋگە دە ابدەن بولادى. ول ءۇشىن ءالى دە بولسا, تۋريستەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەتتى جەتىلدىرە ءتۇسۋىمىز قاجەت. وتكەن جىلدارى جالپاق الەمدى جارتى تارىنىڭ قاۋىزىنا سىيعىزارداي قاتەرىن توگىپ, قاسىرەتىن ارقالاتقان جامان تۇماۋدىڭ كەزىندە وڭىرگە كەلەتىن تۋريستەر سانى اجەپتاۋىر سەيىلدى. ايتسە دە, جامان تۇماۋ جايلاعان ۋاقىتتا دا ادامدار دەرتىنە داۋانى تابيعاتتان ىزدەدى. كوكىرەگىڭ قانشا جۇتسا دا تويمايتىن ءمولدىر اۋاسىن جۇتىپ, دەرتىنە داۋانى وسى جەردەن تاپتى. بيىل قاۋىپ ءبىرشاما سەيىلگەن سوڭ بۋراباي باۋرايىنا, جالعىز بۋراباي عانا ەمەس, كوكشەتاۋ مەن قورعالجىننىڭ اراسىندا كەڭ كوسىلگەن جۇماق جەردە تىنىعۋعا اسىققاندار از بولعان جوق.

– جالپى, تۋريزم سالاسى ءوڭىر­دىڭ تابىسىنا مول ۇلەس قو­سۋدا. ناقتىراق ايتاتۇعىن بول­ساق, ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىنا تابىس رەتىندە 6,3 ميلليارد تەڭ­گە قارجى قۇيىلادى, – دەيدى وب­لىستىق تۋريزم جانە دەمالىس يندۋسترياسى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى شىناربەك باتىرحانوۆ, – بۇل تابىسقا وڭىردەگى تابيعي رەسۋرستاردىڭ الەۋەتى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. مىسال ءۇشىن ششۋ­چينسك – بۋراباي كۋرورتتى ايما­عىن الايىق. بۇل ايماققا تامىل­جىعان تابيعاتىمەن الەمگە ايگىلى بۋراباي مەن ءبىرجان سال اۋدان­دارىنىڭ اسەم دە ايشىقتى, ادەمى دە قۇيقالى وڭىرلەرى كىرەدى. ەلوردا ماڭىنداعى دەما­لىس ايماعىنا ارشالى, اق­كول, شورتاندى, تسەلينوگراد اۋدان­دارىنىڭ ماڭىنداعى تابي­عات ايالارى جاتادى.

ەجەلگى تاريح تىلسىمى, ەلى­مىزدىڭ وتكەنىندەگى ورنەكتى ءىز قىزىقتىراتىن ادامداردى قورعالجىننىڭ كۇمىس كولدەرىنىڭ بۇيرا تولقىندارى شاقىراتىن بولسا, ەجەلگى ەرەيمەننىڭ باۋىرى رۋحاني بايلىقتى ەسەلەيتىن-اق جەر. ءار توبەسى مەن ءار بەلەسىنىڭ استىندا ەل تاريحىنىڭ تىلسىم سىرى بۇعىپ جاتىر. بۇل ارادا ءبىر ايتا كەتەتىن دۇنيە, بۇگىنگى تۋريست اق ايدىنعا شومىلىپ, قاراعايلى قالىڭ ورماننىڭ اۋاسى­ن جۇتىپ قانا قويمايدى, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ كەلۋشىلەر ىلكى زامانداعى بابالاردىڭ باسىپ كەتكەن ىزىنەن بۇگىنگى ەلدى ۇيىستىراتىن, جاقسىلىققا باستايتىن جاسامپاز دەرەكتىڭ سورابىن اڭدايدى. مىنە, وسىنداي بىلمەككە قۇمار ادامدار ءۇشىن ەجەلگى ەرەيمەن باۋرايى تاپتىرمايتىن ولكە ەكەندىگىن تاعى ءبىر تاراتىپ ايتا كەتسەك, ارتىقتىعى بولماس. بۇل ولكەدە اسىرەسە, جاس ۇرپاقتى وتاندى سۇيە بىلۋگە, تۋعان جەردىڭ قاسيەتىن ۇعىنا بىلۋگە باۋلايتىن ادەمى اڭىز تۇنىپ تۇر. اڭىز ەمەس, شىندىق. ارادا قانشا كەزەڭدەر وتسە دە, ۋا­قىت شىمىلدىعى ءسال عانا كولەگەيلەپ جاپقانىمەن, اسىل دۇ­نيەنى ارشىپ الۋعا بولادى. وڭىر­دە شەبەر سۋرەتشى سال­عان عاجايىپ سۋرەت ءتارىزدى تابي­عات­تىڭ كوركەم كەلبەتى از ەمەس. ماسەلەن, زەرەندى, ساندىقتاۋ, بۇلان­دى اۋداندارىندا تۇمسا تا­­بيعاتتىڭ تۇنىعى ساقتالىپ قالعان. بۇل وڭىرلەردە تۋريزم الەۋە­تىن دامىتۋعا, كەڭىنەن قانات جاي­دىرۋعا ءالى دە مول مۇمكىندىك بار.

– تۋريزم سالاسىندا بارلىعى 600-گە جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ءسال تاراتىپ ايتاتىن بول­ساق, ونىڭ 344-ءى تۋريستەردى ور­نا­لاستىرۋ نىساندارى, – دەيدى شىناربەك بۇركىتباي ۇلى, – وعان قوسا, 16 ساناتوريالىق-كۋ­رورتتىق مەكەمە بار. سوڭعى ۋا­قىتتا جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋ نىساندارى دا ۋاقىت تالابىنا ساي جاڭعىرتىلۋدا. بۇل ورايدا, 186 جول بويىنداعى قىزمەت نىساندارىنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعاندىعىن ايتا كەتۋگە بولادى. ارينە, بۇرىن-سوڭدى كيەلى, كوركەم وڭىرگە ات باسىن بۇرا قويماعان ادامداردىڭ باعدار الۋى قيىنداۋ عوي. بۇل ماسەلە دە ءوز رەتىمەن شەشىل­گەن. 46 ليتسەنزيالانعان تۋريس­تىك فيرمالار جىل بويىنا ۇز­دىكسىز جۇمىس ىستەيدى. ۇستى­مىز­دەگى جىلدىڭ العاشقى ەكى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مىناداي دەرەكتەردى كەلتىرە كەتسەك بولادى. ماسەلەن, كۋرورتتى ايماققا كەلۋشىلەردى ورنالاستىرۋمەن اينالىساتىن ورىن سانى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا, 102 پايىزعا جوعارى. قىزمەت كورسەتۋ ورىندارى 181,4 مىڭ ادامدى قامتىپ ۇلگەردى.

بۇل ورايدا دا 128,2 پايىز ىلگە­رىلەۋ بار ەكەن. اعىمداعى جىل­دىڭ جەتى ايىنىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا نەگىزگى كا­پيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 5,6 ميلليارد تەڭگە. جالپى, ينۆەستيتسيا بويىنشا 75 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا ەكەندىگىن ايتاتۇعىن بولساق, كورىكتى ءوڭىردىڭ شىرايىن كەلتىرۋ ورايىندا ءتاپ-ءتاۋىر جۇمىس اتقارىلىپ جا­تىر. تۋريزم نىساندارىنا 13,3 ميلليارد تەڭگە ينۆەستي­تسيا قارجىسى باعىتتالدى. باسقا سالالارعا دا قوماقتى قار­جى قۇيىلىپ جاتىر. ءبىر ايتا كە­تەرلىگى, تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلاتىندىعىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. بۇل دا وتە ما­ڭىزدى. ايتالىق 2021 جىلى تۋريزم نىساندارىندا 800-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلسا, ۇس­تىمىزدەگى جىلى بۇل كورسەتكىش 904-كە جەتپەك. 2022 جىلدىڭ سەگىز ايى­نىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا ينۆەس­تيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 153 جۇمىس ور­نىنىڭ اشىلعاندىعىن ايتا كەتۋگە بولادى.

سوڭعى جىلدارى ساكرالدى, مادەني-تانىمدىق, اڭشىلىق باعىتىندا قولعا الىنىپ جاتقان شارالاردى ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ەكوتۋريزم بىرتىندەپ دامىپ جاتىر. وڭىردە جۇمىس ىستەيتىن تۋريستىك فيرمالارعا ءوتىنىش ايتۋشىلار سانى وسە تۇسۋدە. تۋريستەرگە جاقسى جاعداي جاساۋ ماسەلەسى دە شەشىلۋدە. ششۋ­­چينسك –بۋراباي كۋرورتتى اي­ماعىن دامىتۋ جوسپارى ءۇش كەزەڭگە بولىنگەن. كولىك-لوگيس­تيكا­لىق جانە ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋ, قاۋىپ­سىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ باعى­تىندا 16 ءىس-شارا قولعا الىنعان. بۇل ءىس-شارالارعا 21 ميلليارد تەڭگە قاراجات باعىت­تالعان. مەجەلەنگەن ءىس-شارا­لاردىڭ باسىم بولىگى اياق­تالدى, 16 جوبا ورىندالۋ ۇستىندە. قازىرگى ۋاقىتتا بۋرا­باي كەنتىنىڭ كارىز جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسى ششۋچينسك قالاسىنىڭ اۋىلىشىلىك سۋ قۇبىرلارى جە­لىلەرى, قاتاركول كارىز كوللەكتورى ءتارىزدى بىرقاتار ءىس-شارالار مۇقيات اتقارىلدى. ءسوز اراسىندا جاڭا جوبالاردىڭ كۋرورتتى ايماقتىڭ كەسكىنىن بۇرىنعىدان دا جاقسارتىپ, كەلىمدى-كەتىمدى تۋريستەرگە وتە قولايلى جاع­داي تۋعىزاتىندىعىن ايتا كە­تۋىمىز كەرەك. 2019 جىلدان باس­تاپ ەلىمىزدە تۋريستىك سالانى دامىتۋدىڭ 2019-2025 جىل­دارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. وسى باعدارلاما اياسىندا 2021 جىلدى قوسا العاندا, مەملەكەتتىك جانە جەكە ينۆەس­تيتسيا كولەمى 28531,6 ملن تەڭگەگە جەتتى. ءسال عانا تاراتاتىن بولساق, رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن 10191,7 ملن تەڭگە, جەكە بيزنەس­تەن 903,85 ملن تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. اعىمداعى جىلدىڭ ال­عاشقى جارتىجىلدىعىندا جالپى سوماسى 5,6 ملرد تەڭگەنىڭ ءىس-شارالارى جۇزەگە اسىرىلدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» اياسىندا تۋريزم سالاسىنىڭ جەتى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 52,9 ملن تەڭگە نەسيە بەرىلدى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا جالپى قۇنى 2,1 ملرد تەڭگە بولاتىن ەكى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. «Wyndham Garden» قوناق ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى مەن «اق جەلكەن» پانسيوناتىن قايتا جاڭعىرتۋ جوبالارى قولعا الىنۋدا. وبلىس اكىمدىگىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا زەرەندى كۋرورتتىق ايماعى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى تۋريس­تىك اۋماقتار تىزبەسىنە كىردى. الداعى ۋاقىتتا تابيعاتتىڭ ءوزى سىيعا تارتقان مول مۇمكىندىكتى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانىلماق.

اقمولا وبلىسى