يممۋن تاپشىلىعى الاڭداتادى

سوندىقتان ءتيىستى مەكەمەلەرگە جۇمىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋعا تۋرا كەلەدى. ەل ۇكىمەتى ايتۆ-ينفەك­تسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەر­مەۋ امالدارىن جۇيەلى تۇردە اتقارىپ وتىرعاندىقتان, ددۇ باعالاۋى بويىنشا ەلىمىزدە بۇل جۇقپالى دەرت شوعىرلانعان ساتىدا ساقتالعان. ەلىمىزدە ايتۆ-احۋالدى 28 مىڭعا جۋىق ادام ەسەپتە تۇر. الماتى قالاسىندا دا ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى شو­عىرلانعان ساتىدا دەپ ەسەپ­تە­لەدى.

قازاقستاندا يۋنەيدس 95-95-95 ستراتەگياسى بار. بۇل ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ, تەستىلەۋ, ەمدەۋ مەن كۇتىمدى قامتاماسىز ەتەدى. 2021 جىلى قازاقستان ايتۆ-ينفەكتسياسىنا قاتىستى ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىكتىڭ بارلىق كوزىن جويۋ جونىندەگى جاھاندىق سەرىكتەستىك باستاماسىنا قوسىلدى. «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسى ايتۆ-احۋالدى ازاماتتاردى الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعاۋعا كەپىلدىك بەرەدى.

«قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت, سون­دىقتان كەز كەلگەن كەسەلگە دۋشار بول­عان­دارعا قاتىستى كەم­سىتۋشىلىككە جول بە­رىلمەيدى. جۇرت­تىڭ سىرت اي­نالۋىنان قورىق­قان­دىقتان دا ادام­دار تەستىلەۋدەن, ەمدەلۋ­دەن قورقادى, وزگەلەرمەن قارىم-قاتىناسىن شەكتەپ, ومىر­لىك جوسپارلارىن توقتاتادى. سون­دىقتان ايتۆ سالاسىنداعى س­تيگما مەن كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرە­سە­تىن جانە يۋنەيدس 95-95-95 ستراتەگيا­سىن ىسكە اسىراتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا, ازاماتتىق بەل­سەن­دىلەرگە قولداۋ كورسەتەمىز», دەيدى قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەك­تسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتا­لىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلحان ابىشەۆ.

وسى ارادا توقتالا كەتەتىن جايت, اتالعان ورتالىق 2022 جىلدىڭ 8 ايىندا رف ازاماتتارىن قوسا ەسەپ­تەگەندە, ەلىمىزگە كوشى-قون لە­گىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ايتۆ-ينفەكتسياسى بويىنشا ەپي­دە­­ميالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى بايقالماعانىن مالىمدەدى. ما­مان­داردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ادام يم­مۋنتاپشىلىعى ۆيرۋسىنىڭ COVID-19 سياقتى اۋا تامشىلارىمەن بەرىلمەيتىنىن جانە كودەكس بو­يىنشا شەتەلدىك ازاماتتار, سونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتتارى دا ايتۆ-ين­فەكتسياسى ءۇشىن جاسىرىن نەمەسە قۇپيا تۇردە تەگىن تەستىلەۋدەن ءوتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرسەك, كارانتين شارالارىن ەنگىزۋدىڭ قاجەتى جوق.

جۋىردا الماتىدا ايتۆ جۇق­تى­رۋ جولدارىنا قاتىستى جيىن وتكەن بولاتىن. ويتكەنى مەگاپوليس ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى بويىنشا رەسپۋبليكادا التىنشى ورىندا تۇر. جيتس-ءتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعى باس دا­رىگەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋ-ادىس­تە­مەلىك جانە ەپيدەميولوگيالىق ماسە­لەلەرى جونىندەگى ورىنباسارى الفيا دەنەباەۆا ايتۆ ينفەكتسياسى تارالۋىنىڭ ەڭ جوعارى ستاتيس­تيكاسى پاۆلودار, قاراعاندى, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قا­زاق­ستان مەن قوستاناي وبلىس­تارىندا تىركەلگەنىن, ەڭ تومەنگى كور­­سەتكىش قىزىلوردا وبلىسىندا باي­قا­لاتىنىن جەتكىزدى.

جيتس-ءتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعى جىل سايىن الماتى تۇر­عىندارىنىڭ 16-17%-ىن ايتۆ-عا تەك­سەرەدى, بۇل – شامامەن 350 مىڭداي لا­بوراتوريالىق زەرتتەۋ.

الفيا دەنەباەۆا ينفەكتسيانىڭ تارالۋ تۇرلەرى تۋرالى ايتا كەلە: «سوڭعى جىلدارى جالپى ەلدە, ونىڭ ىشىندە الماتى قالاسىندا دا ايتۆ-نىڭ جىنىستىق جولمەن بەرىلۋ جاعدايلارىنىڭ كوبەيگەنى بايقالدى. 2013 جىلعى 63%-دان 2022 جىلى 78,6%-عا دەيىن ءورشىدى. ونىڭ ىشىندە الماتى قالاسىندا بارلىق انىقتالعان جاعدايدىڭ 16,8 پا­يىزى جىنىستىق (گومو) جولمەن بەرىلگەن. ينەكتسيالىق ەسىرتكى قولدانۋ ارقىلى جۇق­تىرۋ 15%-دى قۇرايدى», دەپ ناقتىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ەم-دوم دياگنوز قويىلعاننان كەيىن بىر­دەن باستالادى جانە تەگىن كورسە­تىلەدى. بيىلعى 1 قىركۇيەكتەگى دەرەكتەرگە سايكەس, الماتى قالالىق جيتس ورتالىعىندا 4 009 ادام ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇر. جىل سايىنعى ءوسىم 10-11%-عا جەتىپ وتىر. انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيانى ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن 3 658 ادام قابىلدايدى. بۇل ەسەپتە تۇرعانداردىڭ 91,2%-ى. ارت ەمىنىڭ تيىمدىلىگى 85%-دى قۇرايدى.

الماتى