مەديتسينا • 28 قىركۇيەك، 2022

يممۋن تاپشىلىعى الاڭداتادى

75 رەت كورسەتىلدى

ايتۆ-ينفەكتسياسى سوزىلمالى اۋرۋلار ساناتىنا وتكەنىنە قاراماستان، دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ كۇش-جىگەرى جەتپەي كەلە جاتقان ماسەلە بار. بۇل – ايتۆ جۇقتىرىپ العان ازاماتتاردى قوعامنىڭ الالاۋى. وكىنىشكە قاراي، مۇنداي كوزقاراستىڭ قالىپتاسۋىنا اقپاراتتاندىرۋدىڭ ازدىعى دا اسەرىن تيگىزدى. ەگەر بۇل دەرت تۋرالى قوعام جان-جاقتى اقپارات السا، ايتۆ جۇقتىرعاندارعا الەۋمەتتىك جەلىلەردە بۋللينگ جاسالىپ، ومىردەن تۇڭىلدىرەتىن جازبالار پايدا بولماس ەدى.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

سوندىقتان ءتيىستى مەكەمەلەرگە جۇمىستى ءارى قاراي جالعاستىرۋعا تۋرا كەلەدى. ەل ۇكىمەتى ايتۆ-ينفەك­تسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەر­مەۋ امالدارىن جۇيەلى تۇردە اتقارىپ وتىرعاندىقتان، ددۇ باعالاۋى بويىنشا ەلىمىزدە بۇل جۇقپالى دەرت شوعىرلانعان ساتىدا ساقتالعان. ەلىمىزدە ايتۆ-احۋالدى 28 مىڭعا جۋىق ادام ەسەپتە تۇر. الماتى قالاسىندا دا ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى شو­عىرلانعان ساتىدا دەپ ەسەپ­تە­لەدى.

قازاقستاندا يۋنەيدس 95-95-95 ستراتەگياسى بار. بۇل ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ، تەستىلەۋ، ەمدەۋ مەن كۇتىمدى قامتاماسىز ەتەدى. 2021 جىلى قازاقستان ايتۆ-ينفەكتسياسىنا قاتىستى ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىكتىڭ بارلىق كوزىن جويۋ جونىندەگى جاھاندىق سەرىكتەستىك باستاماسىنا قوسىلدى. «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسى ايتۆ-احۋالدى ازاماتتاردى الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعاۋعا كەپىلدىك بەرەدى.

«قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت، سون­دىقتان كەز كەلگەن كەسەلگە دۋشار بول­عان­دارعا قاتىستى كەم­سىتۋشىلىككە جول بە­رىلمەيدى. جۇرت­تىڭ سىرت اي­نالۋىنان قورىق­قان­دىقتان دا ادام­دار تەستىلەۋدەن، ەمدەلۋ­دەن قورقادى، وزگەلەرمەن قارىم-قاتىناسىن شەكتەپ، ومىر­لىك جوسپارلارىن توقتاتادى. سون­دىقتان ايتۆ سالاسىنداعى س­تيگما مەن كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرە­سە­تىن جانە يۋنەيدس 95-95-95 ستراتەگيا­سىن ىسكە اسىراتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا، ازاماتتىق بەل­سەن­دىلەرگە قولداۋ كورسەتەمىز»، دەيدى قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەك­تسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتا­لىعىنىڭ ديرەكتورى اسىلحان ابىشەۆ.

وسى ارادا توقتالا كەتەتىن جايت، اتالعان ورتالىق 2022 جىلدىڭ 8 ايىندا رف ازاماتتارىن قوسا ەسەپ­تەگەندە، ەلىمىزگە كوشى-قون لە­گىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ايتۆ-ينفەكتسياسى بويىنشا ەپي­دە­­ميالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى بايقالماعانىن مالىمدەدى. ما­مان­داردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، ادام يم­مۋنتاپشىلىعى ۆيرۋسىنىڭ COVID-19 سياقتى اۋا تامشىلارىمەن بەرىلمەيتىنىن جانە كودەكس بو­يىنشا شەتەلدىك ازاماتتار، سونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتتارى دا ايتۆ-ين­فەكتسياسى ءۇشىن جاسىرىن نەمەسە قۇپيا تۇردە تەگىن تەستىلەۋدەن ءوتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرسەك، كارانتين شارالارىن ەنگىزۋدىڭ قاجەتى جوق.

جۋىردا الماتىدا ايتۆ جۇق­تى­رۋ جولدارىنا قاتىستى جيىن وتكەن بولاتىن. ويتكەنى مەگاپوليس ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى بويىنشا رەسپۋبليكادا التىنشى ورىندا تۇر. جيتس-ءتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعى باس دا­رىگەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋ-ادىس­تە­مەلىك جانە ەپيدەميولوگيالىق ماسە­لەلەرى جونىندەگى ورىنباسارى الفيا دەنەباەۆا ايتۆ ينفەكتسياسى تارالۋىنىڭ ەڭ جوعارى ستاتيس­تيكاسى پاۆلودار، قاراعاندى، سولتۇستىك قازاقستان، شىعىس قا­زاق­ستان مەن قوستاناي وبلىس­تارىندا تىركەلگەنىن، ەڭ تومەنگى كور­­سەتكىش قىزىلوردا وبلىسىندا باي­قا­لاتىنىن جەتكىزدى.

جيتس-ءتىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعى جىل سايىن الماتى تۇر­عىندارىنىڭ 16-17%-ىن ايتۆ-عا تەك­سەرەدى، بۇل – شامامەن 350 مىڭداي لا­بوراتوريالىق زەرتتەۋ.

الفيا دەنەباەۆا ينفەكتسيانىڭ تارالۋ تۇرلەرى تۋرالى ايتا كەلە: «سوڭعى جىلدارى جالپى ەلدە، ونىڭ ىشىندە الماتى قالاسىندا دا ايتۆ-نىڭ جىنىستىق جولمەن بەرىلۋ جاعدايلارىنىڭ كوبەيگەنى بايقالدى. 2013 جىلعى 63%-دان 2022 جىلى 78،6%-عا دەيىن ءورشىدى. ونىڭ ىشىندە الماتى قالاسىندا بارلىق انىقتالعان جاعدايدىڭ 16،8 پا­يىزى جىنىستىق (گومو) جولمەن بەرىلگەن. ينەكتسيالىق ەسىرتكى قولدانۋ ارقىلى جۇق­تىرۋ 15%-دى قۇرايدى»، دەپ ناقتىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ەم-دوم دياگنوز قويىلعاننان كەيىن بىر­دەن باستالادى جانە تەگىن كورسە­تىلەدى. بيىلعى 1 قىركۇيەكتەگى دەرەكتەرگە سايكەس، الماتى قالالىق جيتس ورتالىعىندا 4 009 ادام ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇر. جىل سايىنعى ءوسىم 10-11%-عا جەتىپ وتىر. انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيانى ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن 3 658 ادام قابىلدايدى. بۇل ەسەپتە تۇرعانداردىڭ 91،2%-ى. ارت ەمىنىڭ تيىمدىلىگى 85%-دى قۇرايدى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار