رەسمي دەرەكتەر بويىنشا وڭىردە 9 مىڭ شاقىرىمنان استام اۆتوكولىك جولى بار. مەملەكەت سوڭعى 5 جىلدىڭ ىشىندە بۇل سالاعا كولەمى 175 ملرد تەڭگە بولاتىن قوماقتى قارجى ءبولىپتى. سوعان قاراماستان, وبلىستاعى اۆتوكولىك جولدارىنىڭ تەك 78 پايىزى عانا قاناعاتتانارلىق جاعدايدا.
جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى جۇرگىزگەن ارالىق ساراپتامالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە جاڭا سالىنعان جانە تاياۋدا عانا جوندەۋدەن وتكەن بىرقاتار جولدىڭ مەملەكەتتىك ستاندارت تالاپتارىنا ساي ەمەس ەكەنى انىقتالىپ وتىر.
جيىن بارىسىندا وبلىستىق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الماس امانوۆ جول قۇرىلىسى سالاسىندا ورىن العان جەمقورلىق تاۋەكەلى كوبىنە مىندەتىنە ىقىلاسسىز مەردىگەرلەردىڭ مۇددەسىن ۇنەمى قورعاشتاۋ ناتيجەسىندە جانە ساپاسىز جۇمىستاردى سول كۇيىندە قابىلداپ الۋ سالدارىنان تۋىندايتىنىن ايتتى. انتيكور وكىلىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ جانە قايتا جاڭارتۋ جونىندەگى كونكۋرستىق قۇجاتتامالار كوبىنە وسىنداي ءوز مىندەتىنە ىقىلاسسىز مەردىگەرلەرگە بەيىمدەلەدى. ناتيجەسىندە, جول سالۋعا, جوندەۋگە قاتىستى كونكۋرستاردىڭ كوبىن سولار ۇتىپ الادى. مۇنداي مەردىگەرلەردىڭ تەحنيكاسى مەن باسقا دا مۇمكىندىكتەرى جەتكىلىكتى بولماعاندىقتان, وزدەرىنە جۇكتەلگەن جۇمىستى ۋاقتىلى ورىنداي المايدى. وسىنىڭ سالدارىنان مەملەكەت سەنىپ تاپسىرعان مىندەت دەر كەزىندە تاپسىرىلماي, ەشبىر سەبەپسىز مەرزىمى ۇزارتىلىپ, سوزباققا تۇسەدى. مۇنىڭ سوڭى, ءىس تىرەلەتىن جەرىنە ابدەن تىرەلگەن كەزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ساپاسىز ورىندالعان جۇمىستى امالسىز قابىلداپ الۋىنا اكەپ سوقتىرادى.
الماس امانوۆ بۇعان مىسال رەتىندە اۋليەكول-جالداما باعىتىنداعى اۆتوكولىك جولىنا توقتالدى. ۇزىندىعى شامامەن 260 شاقىرىمنان اساتىن بۇل جول ۋچاسكەسىندەگى جۇمىس 2021 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا باستالىپ, 2022 جىلعا دەيىن ۇزارتىلعان. ەڭ سوراقىسى, جول اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىن تەكسەرەتىن ۇلتتىق ورتالىق ساراپشىلارى وسى جول ۋچاسكەسىنەن الىنعان كەرندەردىڭ 90%-ى مەملەكەتتىك ستاندارت تالاپتارىنا ساي ەمەس ەكەنىن ايتىپ وتىر.
امانكەلدى-ۇرپەك-راحمەت-ءالىبي, شۇبالاڭ-قاراسۋ, ارقالىق-اشۋتاستى–شيەلى اۆتوجولدارىنىڭ دا جاعدايى وسىنداي. تاياۋدا عانا جوندەۋدەن وتكەن بۇل جولداردىڭ ۇستىندە كۇن ساناپ ويىق, شۇقىر پايدا بولىپ, كەدىر-بۇدىر كوبەيە تۇسكەن.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت وكىلدەرى جول ساپاسىن تەكسەرۋگە جەتكىلىكتى تۇردە قارجى بولىنبەيتىنىن ايتىپ, قىنجىلىس ءبىلدىردى. بيىل جۇرگىزىلگەن ساراپتاما جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى جول قۇرىلىسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن, دۇركىن-دۇركىن بىرنەشە رەت تەكسەرۋ قاجەت ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ وتىر. مىسالى, بيىل اشۋتاستى-شيەلى باعىتى بويىنشا سالىنىپ جاتقان كۇرە جولدان 13 رەت سىناما الىنعان. تالداۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە سول 13 سىنامانىڭ 10-ى تالاپقا ساي كەلمەيتىن بولىپ شىققان. وكىنىشكە قاراي, اكىمدىك تاراپىنان قارجىلاندىرۋ بولماعاندىقتان, سىناما الۋ جۇمىستارى دا توقتاپ قالعان.
زاڭ بويىنشا جوندەۋدەن وتكەن نەمەسە جاڭا توسەلگەن جولداردى جول اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىن تەكسەرەتىن ۇلتتىق ورتالىق وڭ قورىتىندى شىعارماي ەشكىم قابىلداپ الا المايدى. الايدا ساپاسىز سالىنعان ءبىراز جولدىڭ ونداي قورىتىندىسىز-اق قابىلدانىپ كەتكەنى انىقتالىپ وتىر.
جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى بيىل 654 رەت جوسپارلى تەكسەرىسكە شىعىپ, جول قۇرىلىسى جۇمىستارىندا ورىن العان كوپتەگەن كەمشىلىكتىڭ بار ەكەنىن انىقتاعان. الايدا قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى, الگى انىقتالعان كەمشىلىكتەردىڭ جويىلعانىنا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن جاسالاتىن قايتا ساراپتاما جۇرگىزۋگە نەبارى 18-اق رەت شىققان.
جيىن بارىسىندا ايماق باسشىسى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ جول ساپاسىن تەكسەرۋگە قاجەت قاراجاتتىڭ ىزدەستىرىلەتىنىن مالىمدەپ, ءتيىستى مەكەمەلەرگە جوندەۋدەن وتكەن جانە جاڭا سالىنعان جولداردىڭ ۇلتتىق ورتالىقتىڭ قورىتىندىسىنسىز قابىلدانباۋىن قاداعالاۋدى تاپسىردى. اكىم وسى ۋاقىتقا دەيىن جوندەۋدەن وتكەن جولداردى, ونىڭ ىشىنە كەپىلدىك مەرزىمى بار جولدار دا كىرەدى, قايتا تەكسەرىستەن وتكىزىپ, كەمشىلىكتەر انىقتالعان جاعدايدا ونى تۇزەتۋ تۋرالى نۇسقاۋ بەردى.
سونىمەن قاتار ءوڭىر باسشىسى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرستارىنا قاتىسىپ, وڭاي جەڭىسكە جەتىپ جۇرگەن ءبىر كۇندىك كومپانيالار تۋرالى دا ءسوز قوزعادى. اكىمنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مۇنداي كومپانيالار كوبىنە باسقا وڭىرلەردەن كەلەدى. كوبىنە ولاردىڭ مەملەكەت سەنىپ تاپسىرعان جۇمىستى اتقاراتىن نە تەحنيكاسى, نە ادامى جوق بولىپ شىعادى. سويتە تۇرا, مۇندايعا ابدەن اككى بولىپ العان كومپانيا تەحنيكالىق قۇجاتتامادا تەحنيكام دا, جۇمىس كۇشىم دە بار دەپ كورسەتىپ, كونكۋرستى ۇتىپ العان سوڭ قازىنا قارجىسىن ءبىر قارپىپ الىپ, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى قوسالقى مەردىگەرگە ىسىرا سالادى. مۇنىڭ زاردابىن تۇپتەپ كەلگەندە جەرگىلىكتى ورگاندار تارتادى, ەڭ باستىسى, مەملەكەت قىرۋار قارجى بولگەن جولدىڭ قۇرىلىسى ساپاسىز بولىپ شىعادى.
وبلىستىق سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سەرىكجان مىرزالىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا «ادىلدىكتى تالاپ ەت!» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى شەڭبەرىندە جول ساپاسىن تەكسەرۋ جۇمىستارى ءالى دە جاندانا تۇسپەك. وعان جول اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسى ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ساراپشىلارى, مەملەكەتتىك اۋديت جانە مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى تارتىلاتىن بولادى.
ەڭ باستى مىندەت – جول قۇرىلىسى سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ماقساتسىز جۇمسالۋىن بولدىرماۋ جانە كولىك جولدارىنىڭ ساپالى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
كوميسسيا وتىرىسىنىڭ سوڭىندا اۋدان اكىمدەرىنە جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ ءتيىستى باسقارمالارىنا اۆتوكولىك جولدارىندا انىقتالعان اقاۋلاردى جويۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار تۋرالى زاڭنامانىڭ ساقتالۋىن جانە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
قوستاناي وبلىسى
