جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى «مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى تۇردە جاقسارتۋعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ سەرىكتەستىگىن ءتيىمدى پايدالانعان ءجون» دەپ اتاپ كورسەتتى. وسى ورايدا وڭىردە جالپاق جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزەتىن جاعىمدى جاڭالىق قولعا الىنعالى جاتقانىن ايتىپ, سۇيىنشىلەۋگە دە بولادى. شىن مانىندە, تاريحي وقيعا ىسپەتتى. اتاپ ايتقاندا, وبلىس ورتالىعىندا زاماناۋي كوپبەيىندى اۋرۋحانا سالىنباق. بولاشاق التى قاباتتى مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ عيماراتى سوڭعى جىلدارى بوي كوتەرىپ, ءسان-سالتاناتى كوز تارتا باستاعان سارىارقا شاعىن اۋدانىندا ورنالاسپاق. وبلىستىق اكىمدىك 17 گەكتار جەر تەلىمىن دە ءبولىپ بەردى. ويعا العان شارۋا وڭىنان وڭعارىلسا, زاماناۋي ەڭ ۇزدىك جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن, بارلىق قىزمەت ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولاتىن, حالىققا ءمىنسىز مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن اۋرۋحانا سالىنباق. بۇل جاي قيال ەمەس. ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا ماقۇلداعان, بارلىق نەگىزدەمەدەن, سالالىق ساراپتامالاردان وتكەن قاناتقاقتى, ينۆەستيتسيالىق جوبا. قازىر – ينۆەستور «رەنەلل كوكشەتاۋ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اراسىندا شارتتا قول قويۋ ساتىسىندا. وبلىستىق كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى نۇرلان جاروۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وڭىردەگى ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا بولماق.
–زاماناۋي ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن جاڭا اۋرۋحانانىڭ سالىنۋى شىن مانىندە ءبىزدىڭ سالاعا سەرپىن بەرەتىن جاڭالىق بولعالى تۇر, – دەيدى نۇرلان قايىر ۇلى. – جۇمىس توبى ەكى جىل بويى تىنىمسىز جۇمىس ىستەپ, تۇرىكتىڭ وسىنداي كلينيكالارىنىڭ مول تاجىريبەسىن زەرتتەپ, ساراپتاما جاسادى. ەلىمىزدە العاشقى بولىپ ماقۇلدانعان بەس ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكا مەن ءۇش كوپبەيىندى وبلىستىق اۋرۋحانالاردىڭ قۇرىلىسى باستالماق. شىن مانىندە, وبلىس ورتالىعىنداعى جاڭا كوپبەيىندى اۋرۋحانا ۇلگىسىندە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە وڭتايلى قارجى-ەكونوميكالىق مودەلدى ازىرلەۋ ءۇشىن قولعا الىنعان قاناتقاقتى جوبا.
ال ازىرشە وبلىستىق اۋرۋحانادا ەڭ ۇزدىك مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن مامانداردى دايارلاۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا كوڭىل بولىنۋدە. باس دارىگەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزۋ ءۇشىن ۇزدىك مامانداردى شاقىرىپ, تاجىريبە الماسۋدا. ونىڭ ىشىندە اتاعى الىسقا جايىلعان شەتەلدىك ماماندار دا بار. اتاپ ايتاتىن بولساق, وتكەن جىلى كارديوحيرۋرگيا بويىنشا كۇردەلى وپەراتسيالار جاساعان كاۋناس مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەتەكشى كارديوحيرۋرگتەرىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋدە. ءسوز اراسىندا وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحانا ليتۆالىق كارديوحيرۋرگتەرمەن تىعىز جۇمىس ىستەپ, وزىق تاجىريبەلەرىن ۇيرەنۋدە. العاشقى جۇرەككە وپەراتسيا ليتۆالىق دارىگەرلەردىڭ قولداۋىمەن ءارى قامقورلىعىمەن جۇرگىزىلگەنىن ريزاشىلىق سەزىممەن ايتا كەتۋگە بولادى. بۇگىندە تاجىربيەسى تولىسىپ, شەبەرلىگى شىڭدالعان اقمولالىق كارديوحيرۋرگ ماماندار ءار جىل سايىن 250-300 وپەراتسيا جاساۋدا. سوڭعى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – اسقازان وپەراتسياسى. وسى ورايدا سەمىزدىكتەن پايدا بولاتىن ناۋقاس تۇرىنە جاسالاتىن كۇردەلى وپەراتسيالار ءساتتى وتكىزىلۋدە.
وبلىستىق اۋرۋحانا 2018 جىلى ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كوپبەيىندى وبلىستىق اۋرۋحانا بولىپ قايتا قۇرىلدى. نەگىزگى ماقسات –مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ رەسۋرستارىن بىرىكتىرۋ, ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ, ناۋقاستاردى ەمدەۋگە قاجەتتى بارلىق مۇمكىندىكتى ءبىر جەردە جۇمىلدىرۋ. وڭتايلاندىرۋ ماسەلەسى كەيبىر ۇساق-تۇيەك قيىندىقتى ەسكەرمەگەندە, ءبىرشاما ءساتتى اياقتالعان سىڭايلى. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ءسال تاراتىپ ايتا كەتەلىك. ماسەلەن, بۇرىن ءبىر ناۋقاس ءبىر اۋرۋحانادان ەكىنشى اۋرۋحانادا تەكسەرىلۋى ءۇشىن قايتادان جولداما الىپ, ساراپتاما ناتيجەلەرىن دايىنداۋى قاجەت بولاتىن. قازىر ەشكىم دە انىقتاما جيناپ, باس قاتىرىپ جۇرمەيدى. كت, مرت, انگيوگرافقا قارالۋ بۇگىندە قولجەتىمدى. باس دارىگەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ ءبىرشاما جاقسارۋى وبلىستىق اكىمدىكتىڭ جان-جاقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر. ماسەلەن, 2020 جىلى جاڭا مرت اپپاراتى ساتىلىپ الىندى, وتكەن جىلى قۇنى 600 ملن تەڭگەگە جۋىق ەكىنشى انگيوگراف ىسكە قوسىلدى. مۇنداي وزىق ۇلگىدەگى, بارىنشا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار ۇزبەي الىنۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە تامىرلى حيرۋرگيا, ۋرولوگيا, گينەكولوگيا, نەيروحيرۋرگيا, جۇرەك پەن ميعا, ورتوپەديالىق وپەراتسيالاردى جاساۋعا مول مۇمكىندىك تۋدى. جاڭعىرۋدىڭ جاقسىلىعىن ناۋقاستار كورىپ جاتىر. ءسوز اراسىندا مۇنداي جاقسىلىقتىڭ شاراپاتى كورشى وبلىستاردىڭ ناۋقاستارىنا دا ءتيىپ جاتقانىن ايتا كەتسەك, ارتىق بولماس. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كورشىلەس بىرنەشە اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى وسى اۋرۋحانادا ەمدەلەدى. ءتىپتى الىس-جاقىن شەتەل ەلدەردەن دە ەمدەلگەندەر بار.
دارىگەرلەردىڭ جۇگى دە از ەمەس. ماسەلەن, كەيىنگى جىلدارى قاتەرلى ىسىككە شالدىعۋ دەڭگەيى ءبىرشاما ءوسىپ كەتتى. دالىرەك ايتساق, رەسپۋبليكانىڭ العاشقى بەستىگىندە. ەلىمىزدەگى ەڭ باستى قۇندىلىق ادام جانە ونىڭ دەنساۋلىعى بولعاندىقتان قاتەرلى ىسىككە قارسى كۇرەس قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. اق حالاتتى ابزال جاندار ەل اتىن ايتۋعا سەسكەنەتىن بۇل اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا ۇمتىلۋدا. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەڭ باستى ماسەلە – قاتەرلى ىسىك بەلگىلەرىن ەرتە انىقتاۋ. 2020 جىلى وبلىس ورتالىعىندا جاڭا ونكولوگيالىق ەمحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن مول قاراجات ءبولىندى. ايتالىق 2,6 ملرد تەڭگەنىڭ 1,8 ملرد تەڭگەسىنە جاڭا مەديتسينالىق مەكەمەگە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار الىندى.
قۇرال-جابدىقتاردىڭ الىنعانى جاقسى, بىراق سول جابدىقتاردىڭ ءتىلىن ەركىن مەڭگەرىپ, ءتيىمدى جۇمىس ىستەي الاتىن بىلىكتى مامانداردىڭ كەرەك ەكەنى بەلگىلى. بۇل ورايدا وبلىستىق اۋرۋحانادا العا ۇمتىلۋشىلىق بار. ماسەلەن, مۇنداعى دارىگەرلەر بەس جىلدا ءبىر رەت اۋرۋحانا ەسەبىنەن جەتەكشى وتاندىق جانە شەتەلدىك ماماندارمەن تاجىريبە الماسىپ, بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك الادى. كوكشەتاۋلىق دارىگەرلەر ماسكەۋ مەن مينسكىدە وقىتىلۋدا. ونكولوگ دارىگەرلەر پاريجدە وتكەن الەمدىك دارىگەرلەر كونفەرەنتسياسىنا قاتىسىپ قايتتى. ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكىزگەنىمەن, الەمدەگى ۇزدىكسىز العا جىلجىعان ۇلى كوشتەن قالىپ قويۋعا استە بولمايدى.
– بۇل پروتسەسس ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋدە, – دەيدى باس دارىگەر. – اسىرەسە جاس دارىگەرلەر الەمدىك تاجىريبەنى وقىپ, مەڭگەرۋ وتە قاجەتتى. ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە بارعانداردىڭ مىندەتى – وزدەرى عانا ءبىلۋ, يگەرۋ ەمەس, ءوزىمىزدىڭ اۋرۋحاناعا جاڭالىق ەنگىزۋ. بويلارىنا جيناعان ءبىلىم-بىلىگىن ارىپتەستەرىنە تاراتۋ.
الايدا وبلىستىق اۋرۋحانادا كادر تاپشىلىعى مۇلدە شەشىلدى دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە. ءالى دە اكۋشەر-گينەكولوگتەر, انەستەزيولوگتەر, رەانيماتولوگتەر, ونكولوگتەر جەتىسپەيدى. تۇيىندەي ايتقاندا, بارلىعى 18 ماماننىڭ ورنى بوس تۇر. راس, جاس دارىگەرلەر ءار جىل سايىن ۇجىمدى تولىقتىرۋدا. بىراق بۇل ارادا ءبىر ايتا كەتەتىن جاي – الەۋمەتتىك قولداۋ. كادر ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار ءىس-شارا قولعا الىنۋدا. ماسەلەن, بيىلدان باستاپ جاس ماماندارعا 1,5 ملن تەڭگە كولەمىندە ۇستەمەاقى تولەنەدى. اۋرۋحانانىڭ ءوز ەسەبىنەن جاس ماماندارعا قوسىمشا 1 ملن تەڭگەگە جۋىق كومەك كورسەتىلەدى. ەگەر ءتىپتى قاجەتتى مامان بولسا, مۇنداي كومەك ەسەلەنبەك. ەڭ باستىسى, تۇرعىن ءۇي ەكەنى بەلگىلى. جاس ماماندار كەلىسىمەن جايلى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ەگەر وتباسىلى بولسا, پاتەر جالداپ تۇرماق. وعان دا اۋرۋحانا كومەك قولىن سوزادى.
قازىر وڭتايلاندىرىلعاننان كەيىن وبلىستىق اۋرۋحانا بولىمشەلەرى بىتىراڭقى ورنالاسقان. جاڭا اۋرۋحانا سالىنعاننان كەيىن بار كۇش, مۇمكىندىك ءبىر جەرگە شوعىرلاندىرىلماق. سول ءسات تەزىرەك تۋسا ەكەن دەيدى ءبىرىنشى بايلىعىنىڭ جايىن كۇيتتەگەن ءوڭىر تۇرعىندارى.
اقمولا وبلىسى
