قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى № 913

2013 جىلعى 20 قاراشا, استانا قالاسى «اۋە كەمەسىن ۇشۋدا پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 15 مامىرداعى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 138-5-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «اۋە كەمەسىن ۇشۋدا پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كادر جانە اكىمشىلىك جۇمىس دەپارتامەنتى (ە.ە. حاسەنوۆ): 1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا رەسمي جاريالانۋىن, سونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ينتەرنەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋدى; 3) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى «ادىلەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا كوشىرمەسىن جىبەرۋدى; 4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاۋعا جىبەرۋ تۋرالى مالىمەتتەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە ۇسىنۋدى قامتماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى وزىمە قالدىرامىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مينيستر ا. جۇماعاليەۆ. «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى _____________ ق. ءابساتتاروۆ 2013 جىلعى 4 قاراشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلعى 20 قاراشاداعى № 913 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «اۋە كەمەسىن ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى 1. جالپى ءبولىم 1. «اۋە كەمەسىن ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتى (بۇدان ءارى - كس) «اۋە كەمەسى سالاسىنداعى قىزمەت» كاسىبي قىزمەت سالاسىنداعى بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە, قۇزىرەتىنە, مازمۇنىنا, ساپاسىنا جانە ەڭبەك جاعدايلارىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ايقىندايدى جانە: 1) ەڭبەك سالاسى مەن كاسىبي ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىن رەتتەۋگە; 2) دايارلاۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە كاسىبي قايتا دايارلاۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ تالاپتارىن رەگلامەنتتەۋگە; 3) پەرسونالدى اتتەستاتتاۋ جانە سەرتيفيكاتتاۋ كەزىندە جۇمىسشىلاردىڭ قۇزىرەتتەرىن باعالاۋ تالاپتارىن رەگلامەنتتەۋگە ارنالعان. 2. كس نەگىزگى پايدالانۋشىلارى: 1) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تۇلەكتەرى, قىزمەتكەرلەر; 2) ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, ۇيىمداردىڭ پەرسونالىن باسقارۋ بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى مەن ماماندارى; 3) ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن ازىرلەيتىن ماماندار; 4) مامانداردىڭ كاسىبي دايارلىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىگىنە سايكەستىگىن راستاۋ سالاسىنداعى ماماندار بولىپ تابىلادى. 3. كس نەگىزىندە بىلىكتىلىك سيپاتتامالارى, لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتار, ۇيىمداردىڭ ۇلگىلىك وقىتۋ باعدارلامالارى, ۇلگىلىك وقىتۋ جوسپارلارى, ۇجىمدىق ستاندارتتار ازىرلەنەدى. 4. وسى كس مىناداي تەرميندەر مەن انىقتامالار قولدانىلادى: 1) بىلىكتىلىك – قىزمەتكەردىڭ ەڭبەك قىزمەتىنىڭ بەلگىلى ءبىر ءتۇرى شەڭبەرىندە ناقتى فۋنكتسيالاردى ساپالى ورىنداۋعا دايىندىعى; 2) بىلىكتىلىك دەڭگەيى – كۇردەلىلىگى, ەڭبەك قىزمەتتەرىنىڭ ستاندارتتى ەمەستىگى, جاۋاپكەرشىلىگى جانە دەربەستىلىگى پارامەترلەرى بويىنشا جۇكتەلەتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇزىرەتىنە قويىلاتىن تالاپتار جيىنتىعى; 3) ەڭبەك زاتتارى – بەلگىلى ءبىر ەڭبەك قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن ءونىم جاساۋ ماقساتىندا قىزمەتكەردىڭ ءىس-قيمىلى باعىتتالعان زات; 4) ەڭبەك قۇرالدارى – جۇمىسشىنىڭ ەڭبەك زاتتارىن باستاپقى كۇيدەن ونىمگە اينالدىرۋ ءۇشىن پايدالاناتىن قۇرالدار; 5) ەڭبەك قىزمەتىنىڭ ءتۇرى – ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن ولاردى ورىنداۋعا قاجەتتى قۇزىرەتتىكتەردىڭ تۇتاس جيىنىمەن قۇرالعان كاسىبي قىزمەت سالاسىنىڭ قۇرامداس بولىگى; 6) ەڭبەك فۋنكتسياسى – بيزنەس-ۇدەرىسپەن انىقتالاتىن جانە ولاردى ورىنداۋعا قاجەتتى قۇزىرەتتەردىڭ بولۋىن بولجامايتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ بىرىكتىرىلگەن جانە دەربەس جيىنتىعىن كورسەتەتىن ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ ءبىر بولىگى; 7) كاسىبي قىزمەت سالاسى – جالپى ينتەگراتسيالىق نەگىزى (مىندەتى, نىساندارى, تەحنولوگيالارى, سونىڭ ىشىندە ەڭبەك قۇرالدارى ۇقساس نەمەسە جاقىن) بار جانە ۇقساس ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن ولاردى ورىندايتىن قۇزىرەتتىلىكتەرىنىڭ بولجالدى جيىنىنان تۇراتىن سالانىڭ ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ جيىنتىعى; 8) كاسىبي ستاندارتتىڭ بىرلىگى – وسى قىزمەت ءتۇرى ءۇشىن تۇتاس, اياقتالعان, قاتىسىمدى دەربەس جانە ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن ناقتى ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ اشىق سيپاتتاماسى تۇراتىن كاسىبي ستاندارتتىڭ قۇرىلىمدىق ەلەمەنتى; 9) كاسىپ – ارنايى دايىندىقتىڭ, جۇمىس تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان ارنايى تەوريالىق ءبىلىم مەن پراكتيكالىق داعدىلار كەشەنىن ءبىلۋدى تالاپ ەتەتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ ءتۇرى; 10) قۇزىرەتتىلىك – ەڭبەك قىزمەتىندە ءبىلىمىن, بىلىگى جانە تاجىريبەسىن قولدانۋ قابىلەتى; 11) لاۋازىم – لاۋازىمدىق ۋاكىلەتتىكتەر جانە لاۋازىمدىق مىندەتتەر شەڭبەرىن جۇكتەيتىن جۇمىس بەرۋشىنىڭ قۇرىلىمدىق بىرلىگى; 12) مىندەت – ناقتى ءبىر ەڭبەك زاتتارى مەن قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ ەڭبەك فۋنكتسياسىن ىسكە اسىرۋمەن جانە ناتيجەگە قول جەتكىزۋمەن بايلانىستى ءىس-قيمىل جيىنتىعى; 13) سالا – وندىرەتىن ءونىم, ءوندىرىس تەحنولوگياسى, نەگىزگى قورلار مەن جۇمىس جاساۋشىلاردىڭ كاسىبي بىلىكتەرى ورتاق ۇيىمدار جيىنتىعى; 14) سالالىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى (بۇدان ءارى - سبش) – سالادا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى; 15) ۇلتتىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى (بۇدان ءارى - ۇبش) – ەڭبەك نارىعىندا تانىلاتىن بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى; 16) فۋنكتسيونالدىق كارتا – سول نەمەسە وزگە دە كاسىبي قىزمەت سالاسى شەڭبەرىندە بەلگىلى ءبىر قىزمەت ءتۇرىن ورىندايتىن جۇمىسشىنىڭ ەڭبەك فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرىنىڭ قۇرىلىمدىق سيپاتتاماسى. 2. كس پاسپورتى 5. كس پاسپورتى مىنانى انىقتايدى: 1) ەكونوميكالىق قىزمەت ءتۇرى (كاسىپتىك قىزمەت سالاسى): ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جالپى جىكتەۋشى (بۇدان ءارى – 03-2007 قر مج) «51.10 اۋە جولاۋشىلار كولىگى»; 2) ەكونوميكالىق قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىك قىزمەت سالاسىنىڭ) نەگىزگى ماقساتى: اۋە كولىگىمەن تاسىمالداۋعا جاتاتىن قىزمەتتى قامتاماسىز ەتۋ; 3) وسى كس 1-قوسىمشاسىنا سايكەس بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرى بويىنشا ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىپتىڭ) تۇرلەرى. 3. ەڭبەك قىزمەتى تۇرلەرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكالارى 1-پاراگراف «كوممەرتسيالىق پيلوت» 6. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى: 1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 5, سبش بويىنشا – 5; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىنىپتاۋشى بازالىق توبى بويىنشا (بۇدان ءارى – قر 01-2005 مج): 3143 «ۇشاق كومانديرلەرى, پيلوتتارى جانە ۇقساس كاسىپتەر ماماندارى»; 3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: پيلوت; 4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - اۋە كەمەسىن باسقارۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋ; 5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىپتىك ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. «كوممەرتسيالىق پيلوتتىڭ» ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» دەگەن 1-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن. 2-پاراگراف «جەلىلىك پيلوت» 7. ەڭبەك قىزمەت ءتۇرىنىڭ (كاسىپتىڭ) كارتوچكاسى مىنادان تۇرادى: 1) بىلىكتىلىك دەڭگەيى: ۇبش بويىنشا – 5, سبش بويىنشا – 5; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىنىپتاۋشى بازالىق توبى بويىنشا (بۇدان ءارى – قر 01-2005 مج): 3143 «ۇشاق كومانديرلەرى, پيلوتتارى جانە ۇقساس كاسىپتەر ماماندارى»; 3) لاۋازىمنىڭ (كاسىپتىڭ) ىقتيمال اتاۋلارى: پيلوت; 4) اتقارىلاتىن ەڭبەك قىزمەتىنىڭ جيىنتىق سيپاتتاماسى - اۋە كەمەسىن باسقارۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋ; 5) ىقتيمال جۇمىس ورىندارى, جۇمىسشىنىڭ كاسىپتىك ءبىلىمى مەن وقۋىنا قويىلاتىن تالاپتار, بىلىكتىلىكتى راستايتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ قاجەتتىلىگى, پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار, جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە تالاپتارى وسى كس 2-قوسىمشاسىنىڭ «كاسىپ بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. «جەلىلىك پيلوتتىڭ» ەڭبەك جاعدايىنا, ءبىلىمى جانە جۇمىس تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار» 2-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن. 4. كس بىرلىكتەرىنىڭ تىزبەسى 8. كس بىرلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى وسى كس 3-قوسىمشاسىنىڭ 1, 2-كەستەلەرىندە كەلتىرىلگەن جانە شيفر مەن كس بىرلىكتەرى اتاۋلارىنان تۇرادى. 5. كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتتاماسى 9. كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتتاماسى وسى كس 4-قوسىمشاسىنىڭ 1, 2-كەستەلەرىندە كەلتىرىلگەن. 6. وسى كس نەگىزىندە بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ تۇرلەرى 10. وسى كس نەگىزىندە مامانداردىڭ كاسىپتىك دايىندىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىك سايكەستىگىن راستاۋ سالاسىنداعى ۇيىمدارمەن سەرتيفيكاتتار بەرىلەدى. 11. وسى كس نەگىزىندە بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتاردىڭ تۇرلەرى سەرتيفيكات الۋ ءۇشىن يگەرۋ قاجەت بولاتىن وسى كس 3-قوسىمشاسىندا كوزدەلگەن كس بىرلىكتەرىنىڭ تىزبەسىنە سايكەس انىقتالادى. 7. كس ازىرلەۋشىلەرى, كەلىسۋ پاراعى, ساراپتاماسى جانە تىركەلۋى 12. كس ازىرلەۋشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى بولىپ تابىلادى. 13. كس كەلىسۋ پاراعى وسى كس 5-قوسىمشاسىندا كورسەتىلگەن. «ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 1-قوسىمشا بىلىكتىلىك دەڭگەيلەرى بويىنشا ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىپتىڭ) تۇرلەرى № ر/س قىزمەت ءتۇرىنىڭ اتاۋى ەڭبەك نارىعىنىڭ تەندەنتسيالارىن ەسكەرۋمەن كاسىپتىڭ اتاۋى قر مج 01-2005 سايكەس كاسىپتىڭ اتاۋى ۇبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى بتبا بويىنشا رازريادى اك باسقارۋ كوممەرتسيالىق پيلوت پيلوت 5 - جەلىلىك پيلوت جەلىلىك پيلوت پيلوت اعا پيلوت ەكىنشى پيلوت 5 - ەسكەرتپە: بتبا – جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىستارى مەن كاسىپتەرىنىڭ بىرىڭعاي تاريفتىك-بىلىكتىلىك انىقتامالىعى; اك – اۋە كەمەسى. «ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 2-قوسىمشا 1-كەستە 1. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. كوممەرتسيالىق پيلوتتىڭ ەڭبەك جاعدايلارىنا, بىلىمىنە جانە تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى اۆياتسيالىق سالا ۇيىمدارى زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى جوعارى دەڭگەيدەگى اۆياتسيالىق شۋىلدار; ءدىرىلدىڭ جوعارى دەڭگەيى; ۇشۋ, قونۋ, بيىكتىككە بەت الۋ جانە قونۋعا تومەندەۋ بارىسىنداعى اتموسفەرالىق قىسىمنىڭ تەربەلىسى; اجج – ساۋلەلەنۋ; رادياتسيالىق (تابيعي) ساۋلەلەندىرۋ; تۇنگى ۋاقىتتاعى جۇمىس; ەڭبەك قاۋىرتتىعى; ساعاتتىق بەلدەۋدىڭ كۇرت ىلگەرىلەۋى جانە كليماتتىق ايماقتاردىڭ تەز اۋىسۋى جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى جاسى – 18 جاستان كىشى ەمەس; بiرiنشi سىنىپتى قولدانىستاعى مەديتسينالىق قورىتىندىنىڭ بولۋى; پيلوتتىڭ قولدانىستاعى كۋالىگى (ATPL, CPL) سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىم الۋ جانە وقىتۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى 5 كاسىبي ءبىلىم ۇشاقتا كەمىندە 200 ساعات ۇشۋى نەمەسە ۇشاق پيلوتى رەتىندە بەكىتىلگەن باعدارلاما بويىنشا دايىندىق كۋرسىنان ءوتۋ بارىسىندا كەمىندە 150 ساعات ۇشۋى بولۋى ءتيىس. تىكۇشاقتا كەمىندە 150 ساعات ۇشۋى نەمەسە تىكۇشاق پيلوتى رەتىندە بەكىتىلگەن باعدارلاما بويىنشا دايىندىق كۋرسىنان ءوتۋ بارىسىندا كەمىندە 100 ساعات ۇشۋى بولۋى ءتيىس 2-كەستە 2. كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى. جەلىلىك پيلوتتىڭ ەڭبەك جاعدايلارىنا, بىلىمىنە جانە تاجىريبەسىنە قويىلاتىن تالاپتار كاسىبى بويىنشا ىقتيمال جۇمىس ورىندارى اۆياتسيالىق سالا ۇيىمدارى زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايلارى جوعارى دەڭگەيدەگى اۆياتسيالىق شۋىلدار; ءدىرىلدىڭ جوعارى دەڭگەيى; ۇشۋ, قونۋ, بيىكتىككە بەت الۋ جانە قونۋعا تومەندەۋ بارىسىنداعى اتموسفەرالىق قىسىمنىڭ تەربەلىسى; اجج – ساۋلەلەنۋ; رادياتسيالىق (تابيعي) ساۋلەلەندىرۋ; تۇنگى ۋاقىتتاعى جۇمىس; ەڭبەك قاۋىرتتىعى; ساعاتتىق بەلدەۋدىڭ كۇرت ىلگەرىلەۋى جانە كليماتتىق ايماقتاردىڭ تەز اۋىسۋى جۇمىسقا رۇقسات بەرۋدىڭ ەرەكشە جاعدايلارى جاسى – 21 جاستان كىشى ەمەس; بiرiنشi سىنىپتى قولدانىستاعى مەديتسينالىق قورىتىندىنىڭ بولۋى; «ۇشاق» اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرى تۋرالى بىلىكتىلىك بەلگىسى بار جەلىلىك پيلوت (ATPL) كۋالىگىنىڭ بولۋى; «تىكۇشاق» اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرى تۋرالى بىلىكتىلىك بەلگىسى بار جەلىلىك پيلوت (ATPL) كۋالىگىنىڭ بولۋى سبش بىلىكتىلىك دەڭگەيى كاسىبي ءبىلىم الۋ جانە وقىتۋ دەڭگەيى تالاپ ەتىلەتىن جۇمىس تاجىريبەسى 5 كاسىبي ءبىلىم ترەناجەردە 100 ساعاتتان اسپايتىن ۇشۋدى قوسا العاندا, ۇشاق پيلوتى رەتىندە ۇشاقتا كەمىندە 1500 ساعات ۇشۋى; ترەناجەردە 100 ساعاتتان اسپايتىن ۇشۋدى قوسا العاندا, تىكۇشاق پيلوتى رەتىندە تىكۇشاقتا كەمىندە 1000 ساعات ۇشۋى; «ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 3-قوسىمشا كس بىرلىكتەرىنىڭ ءتىزىمى 1-كەستە 1. «كوممەرتسيالىق پيلوت» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىپتىڭ) ءتۇرى شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى ف 1 اك باسقارۋ 2-كەستە 2. ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى «جەلىلىك پيلوت» شيفر ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ (كاسىبي ستاندارت بىرلىگىنىڭ) اتاۋى ف 1 اك باسقارۋ ەسكەرتپە: ف – فۋنكتسيا. «ۇشۋ پايدالانۋ كاسىبي ستاندارتىنا 4-قوسىمشا كس بىرلىكتەرىنىڭ سيپاتى 1-كەستە 1. «كوممەرتسيالىق پيلوت» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىگى جانە داعدىلارى ءبىلىمى ف1 اك اك باسقارۋعا قاتىستى ەرەجەلەر مەن قاعيدالار; اك قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرى; اك, ءتيىستى تۇردەگى اۋە كەمەلەرىنىڭ جۇيەلەرى مەن قوزعالت-قىشتارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرى; اەروناۆي-گاتسيالىق كارتالار, اسپاپتار جانە ناۆيگاتسيالىق قۇرالدار; م 1-1 اك باسقارۋ جابدىقتىڭ جانە اۋە كەمەلەرىنىڭ ءتيىستى تۇرلەرى جۇيەلەرىنىڭ جارامدىلىعىن تەكسەرۋ ماشىقتارى; ۇشۋ الدى دايىندىق جاساۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2010 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنداعى № 1512 «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋەجايلارىندا جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ەرەجەلەرىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرى» بويىنشا ۇشۋلاردى ورىنداۋ ماشىقتارى, ۇشۋ جوسپارلارىن دايىنداۋ ءارى تولتىرۋ بارىسىندا مارشرۋت بويىنشا ۇشۋدى جوسپارلاۋ ماشىقتارى; پايدالانۋ جاعدايىندا قاۋىپ-قاتەر فاكتورلارى مەن قاتەلەردى انىقتاۋ جانە باقىلاۋ ماشىقتارى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلدىڭ 15 شىلدەسىندەگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭىن ءبىلۋ; كوممەرتسيالىق اۆياتسيا پيلوتىنا قاتىستى قاعيدالار مەن ەرەجەلەر, پيلوتتار جانە اۋە قوزعالىسىنا قىزمەت كورسەتۋ قاعيدالارىن ءبىلۋ; قوزعالتقىشتاردىڭ, جۇيەلەردىڭ جانە اسپاپتىق جابدىقتاردىڭ پايدالانىلۋى جانە جۇمىس پرينتسيپتەرىن ءبىلۋ; اۋە كەمەلەرىنىڭ جانە قوزعالتقىشتاردىڭ ءتيىستى تۇرلەرىنىڭ پايدالانىلۋ شەكتەۋلەرىن قامتيتىن قۇجاتتاردى ءبىلۋ (ۇشۋ پايدالانۋى بويىنشا نۇسقاۋ); اۋە كەمەلەرىنە, اۋە كەمەلەرىنىڭ ءتيىستى تۇرلەرىنىڭ جۇيەلەرى مەن قوزعالتقىشتارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ قاعيدالارىن ءبىلۋ; بارلىق مانەۆرلەردى ءبىر قالىپتى جانە ءدال ورىنداۋ ماشىقتارى; ۇشۋدا باقىلاۋدى جانە قاداعالاۋدى بىلىكتى جۇزەگە اسىرۋ ماشىقتارى; اۋە كەمەسىن باسقارۋدى ۇشۋ نەمەسە مانەۆر جاساۋ سحەماسىن ءدال ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتەتىندەي تۇردە ۇنەمى جۇزەگە اسىرۋ; اۆياتسيالىق, مەتەورولوگيالىق اقپارلاردى, كارتالار مەن بولجامداردى قولدانۋ; اەروناۆيگاتسيالىق اقپاراتتى (AIP, NOTAM), اۆياتسيالىق كودتار مەن قىسقارتۋلاردى قولدانۋ. جۇكتەمەنiڭ جانە سالماقتى ءبولۋدiڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق سيپاتتامالارعا جانە اۋە كەمەسiن باسقارۋ سيپاتتامالارىنا, سالماق پەن ورتالىقتىڭ ەسەپتەۋدiڭ ورىندالۋىنا اسەر ەتۋiن ءبىلۋ; اۋە قوزعالىسىنا قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرىن ءبىلۋ; بيىكتىك ولشەۋىشتى ورناتۋ ءتارتىبىن ءبىلۋ; قاۋiپ-قاتەرلەر مەن قاتەلەر فاكتورلارىن باقىلاۋ پرينتسيپتەرىن قوسا العانداعى ادامنىڭ مۇمكiندiكتەرiن ءبىلۋ; اۆياتسيالىق مەتەورولوگيا; تيiستi اۋدانداردىڭ كليماتولوگياسى جانە ونىڭ اۆياتسياعا, تومەن جانە جوعارى قىسىم اۋداندارىنىڭ اۋىسۋىنا, اتموسفەرالىق فرونتتاردىڭ قۇرىلىمىنا, مارشرۋت بويىنشا ۇشۋ, ۇشىپ شىعۋ جانە قونۋ شارتتارىنا اسەر ەتەتiن ەرەكشە اۋا رايى قۇبىلىستارىنىڭ تۋىنداۋى مەن سيپاتتامالارىنا تيگىزەتىن اسەرىن ءبىلۋ; مۇز باسۋ سەبەپتەرi, تانۋ جانە سالدارلارى, فرونتالدى ايماققا كiرۋ ءتارتiبi, قاۋiپتi مەتەوجاعدايلارى بار اۋداندى اينالىپ ءوتۋدى ءبىلۋ; اەروناۆيگاتسيالىق كارتالار, اسپاپتار جانە ناۆيگاتسيالىق قۇرالدار, ءتيىستى ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەردىڭ, بورتتىق قىزمەت كورسەتۋ جابدىعى جۇمىستارىنىڭ پرينتسيپتەرى مەن سيپاتتامالارىن ءبىلۋ; پايدالانىلۋ جاعدايىندا قاۋiپ-قاتەر فاكتورلارىن جانە قاتەلەردى باقىلاۋ ادىستەرىن ءبىلۋ; اەروناۆيگاتسيالىق اقپارات (AIP, NOTAM), اۆياتسيالىق كودتار جانە قىسقارتۋلاردى ءبىلۋ; ساقتىق شارالارى جانە اۆاريالىق جاعدايداعى ءىس-قيمىلداردى ءبىلۋ; جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ پايدالانۋ ەرەجەلەرى, قاۋىپتى جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ ىقتيمال قاتەرلەرىن ءبىلۋ; اۋە كەمەسىنە وتىرعىزۋ جانە ودان ءتۇسىرۋ بارىسىنداعى ساقتىق شارالارىن قوسا العاندا, جولاۋشىلارعا قويىلاتىن قاۋىپسىزدىك بويىنشا تالاپتار جانە نۇسقاۋلىق تاجىريبەسىن ءبىلۋ; ۇشۋ نەگىزدەرىن ءبىلۋ; شولىپ ۇشۋ بارىسىندا بايلانىس جاساۋ جانە فرازەولوگيا جۇرگىزۋ قاعيدالارى, بايلانىس ىستەن شىققان كەزدەگى ءىس-قيمىلدار; تىكۇشاقتار ءۇشىن – سىرتقى اسپاداعى جۇكتەردىڭ اسەرى; تiكۇشاقتار ءۇشiن – قۇيىندى شەڭبەر رەجيمi, جەر رەزونانسى, شىعىپ كەتكەن قالقانداعى اقاۋ, سەرپiندi لاقتىرۋ جانە باسقا دا قاۋiپتi جاعدايلار ترانسميسسيالارى, شولىپ قاراۋ مەتەورولوگيالىق جاعدايلارىندا ۇشۋ كەزiندە قاۋiپسiزدiكتi قامتاماسىز ەتۋ. 2-كەستە 2. «جەلىلىك پيلوت» ەڭبەك قىزمەتىنىڭ (كاسىبىنىڭ) ءتۇرى شيفر ەڭبەك زاتتارى ەڭبەك قۇرالدارى مىندەتتەر شەبەرلىگى جانە داعدىلارى ءبىلىمى ف 1 اك اك باسقارۋعا قاتىستى ەرەجەلەر مەن قاعيدالار; اك قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرى; اك, ءتيىستى تۇردەگى اۋە كەمەلەرىنىڭ جۇيەلەرى مەن قوزعالت-قىشتارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ەرەجەلەرى; اەروناۆي-گاتسيالىق كارتالار, سپاپتار جانە ناۆيگاتسيالىق قۇرالدار; م 1-1 اك باسقارۋ جابدىقتىڭ جانە اۋە كەمەلەرىنىڭ ءتيىستى تۇرلەرى جۇيەلەرىنىڭ جارامدىلىعىن تەكسەرۋ ماشىقتارى; ۇشۋدىڭ پايدالانۋ جوسپارىن ازىرلەۋ جانە اقق ۇشۋ جوسپارىن تاپسىرۋ ماشىقتارى; ۇشۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ۇشۋلار مەن مانەۆرلەردى ورىنداۋ ماشىقتارى; ەرەكشە جانە اۆاريالىق جاعدايلاردا ءىس-قيمىلدار ءارى جابدىقتىڭ ىستەن شىعۋىمەن جانە جارامسىزدىقتارىمەن بايلانىستى مانەۆرلەردى ورىنداۋ ماشىقتارى; مەتەورولوگيالىق اقپارات الۋ جانە پايدالانۋ ماشىقتارى; بيiكتiكتi ولشەۋ; ۇشۋ الدىندا جانە ۇشۋ كەزىندە پيلوتتىق ەتۋدى, ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرۋ بويىنشا مىندەتتەردى ءبولۋدى جانە باقىلاۋ كارتالارىن پايدالانۋدى قوسقاندا, ەكيپاجدا ءوزارا ارەكەتتەسۋ ماشىقتارى; قاۋiپ-قاتەر فاكتورلارىن مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلدىڭ 15 شىلدەسىندەگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭىن ءبىلۋ; ەلەكترلىك, گيدراۆليكالىق جۇيەلەردىڭ, اۋا ۇرلەۋ جۇيەلەرىنىڭ جانە اۋە كەمەسىنىڭ باسقا جۇيەلەرىنىڭ, جالپى سيپاتتامالارى جانە شەكتەۋلەرىن ءبىلۋ, اۆتوپيلوت جانە اۆتوتۇراقتاندىرۋدى قوسا العاندا, ۇشۋدى باسقارۋ جۇيەلەرى; اۋە كەمەلەرى قوزعالتقىشتارىنىڭ جۇمىس پرينتسيپتەرى, پايدالانۋ ەرەجەلەرى جانە شەكتەۋلەرىن ءبىلۋ; اتموسفەرالىق جاعدايلاردىڭ قوزعالتقىشتاردىڭ سيپاتتامالارىنا تيگىزەتىن اسەرىن ءبىلۋ; پيلوتاجدىق اسپاپتار, كومپاستار, بۇرىلىس قاتەلىگى جانە جەدەلدەتۋ اسەرىنىڭ سالدارىنان جىبەرىلگەن قاتەلىكتەر; گيروسكوپيالىق اسپاپتار, پايدالانۋ شەكتەۋلەرى جانە پرەتسەسسيانىڭ اسەر ەتۋىن ءبىلۋ; ءتۇرلi پيلوتاجدىق اسپاپتار مەن ەلەكتروندىق ينديكاتورلار iستەن قاتەلەردى انىقتاۋ جانە باقىلاۋ; ۇشاقتى قولمەن باسقارۋدى بىرقالىپتى ءارى مۇلتىكسىز جۇزەگە اسىرۋ ماشىقتارى; ۇشاقتى ۇشۋدىڭ ءتيىستى كەزەڭىنە سايكەس اۆتوماتتاندىرۋ رەجيمىندە جۇرگىزۋ ماشىقتارى; ۇشۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە اۋە كەمەسىن قالىپتى, ەرەكشە جانە اۆاريالىق جاعدايلاردا جۇرگىزۋ ماشىقتارى; اۆياتسيالىق مەتەورولوگيالىق جيىنتىقتاردى, كارتالار مەن بولجامداردى ءتۇسiنۋ جانە قولدانۋ ماشىقتارى; ۇشۋ الدىندا جانە ۇشۋ ۋاقىتىندا مەتەورولوگيالىق اقپاراتتار الۋ جانە پايدالانۋ ماشىقتارى; اەروناۆيگاتسيالىق اقپاراتتى پايدالانۋ ماشىقتارى; ۇشۋ, قونۋ پارامەترلەرىن جانە باسقا سيپاتتامالاردى پايدالانۋ جانە ءىس جۇزىندە قولدانۋ ماشىقتارى; ۇشۋ الدىندا ۇشۋدى جوسپارلاۋ جانە مارشرۋت بويىنشا جەدەل جوسپارلاۋ, ۇشۋ جوسپارلارىن دايىنداۋ جانە تاپسىرۋ ماشىقتارى; اۋە كەمەسىن جانە ناۆيگاتسيانى شىققان كەزدەگى ەرەجەلەر مەن iس-قيمىلدار ءتارتiبiن ءبىلۋ; جۇكتەمەنiڭ جانە سالماقتى ءبولۋدiڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق سيپاتتامالارعا جانە اۋە كەمەسiن باسقارۋ سيپاتتامالارىنا, سالماق پەن ورتالىقتىڭ ەسەپتەۋدiڭ ورىندالۋىنا اسەر ەتۋiن ءبىلۋ; ۇشىپ كوتەرىلۋ, قونۋ جانە باسقا سيپاتتامالاردىڭ پارامەترلەرى; قاۋiپ-قاتەرلەر مەن قاتەلەر فاكتورلارىن باقىلاۋ قاعيداتتارىن قوسا العاندا ادامنىڭ مۇمكiندiكتەرi; اۆياتسيالىق مەترولوگيا, كليماتولوگيا,تومەن جانە جوعارى قىسىمدى اۋدانداردى, اعىنداردىڭ قۇرىلىمدارىن ارالاستىرۋ, كوتەرiلiپ ۇشۋ, مارشرۋت بويىنشا ۇشۋ جانە قونۋ جاعدايلارىنا اسەر ەتەتiن اۋا رايىنىڭ ەرەكشە قۇبىلىستارىنىڭ تۋىنداۋى جانە ولاردىڭ سيپاتتامالارىن ءبىلۋ; مۇز باسۋ سەبەپتەرi, تانۋ جانە سالدارلارى, فرونتالدى ايماققا كiرۋ ءتارتiبi, قاۋiپتi مەتەوجاعدايلارى بار اۋداندى اينالىپ ءوتۋ; اەروناۆيگاتسيالىق كارتالاردى, راديوناۆيگاتسيالىق قۇرالداردى جانە ايماقتىق ناۆيگاتسيا جۇيەلەردi, ۇزاقتىعى ۇلكەن مارشرۋتتار بويىنشا ۇشۋعا قاتىستى ەرەكشە ناۆيگاتسيالىق تالاپتار, باسقارۋعا قاجەتتى اۆياتسيالىق ەلەكتروندىق جانە اسپاپتىق جابدىقتى پايدالانۋ ماشىقتارى; ۇشۋ, مارشرۋت بويىنشا ۇشۋ, قونۋعا تومەندەۋ جانە قونۋ كەزەڭىندە قولدانىلاتىن ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەردى پايدالانۋ ماشىقتارى; اەروناۆيگاتسيالىق قۇجاتتامانى (AIP, NOTAM), اۆياتسيالىق كودتاردى جانە قىسقارتۋلاردى ءتۇسىنۋ جانە پايدالانۋ ماشىقتارى. اۋە كەمەسىن جانە ناۆيگاتسيانى باسقارۋ ءۇشىن قاجەتتى اۆياتسيالىق ەلەكتروندىق جانە اسپاپتىق جابدىقتىڭ پايدالانىلۋ سەنىمدىلىگى; ۇشىپ كوتەرىلۋ, مارشرۋت بويىنشا ۇشۋ, قونۋعا تومەندەۋ جانە قونۋ كەزەڭىندە قولدانىلاتىن ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەردىڭ دالدىگى جانە سەنىمدىلىگى; اۆتونومدى ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەردiڭ جانە سىرتقى قۇرالدارعا باعدارلانعان جۇيەلەردiڭ قاعيداتتارى مەن سيپاتتامالارى, بورتتىق جابدىقتاردىڭ جۇمىستارى; پايدالانىلۋ جاعدايىنداعى قاۋiپ-قاتەر فاكتورلارى مەن قاتەلەردى باقىلاۋ ادىستەرى; اەروناۆيگاتسيالىق اقپارات (AIP, NOTAM), اۆياتسيالىق كودتار جانە قىسقارتۋلار; ساقتىق شارالارى جانە اۆاريالىق جاعدايداعى ءىس-قيمىلدار, ۇشۋدىڭ قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى; جۇك تاسىمالدارىنىڭ جانە قاۋىپتى جۇكتەردى تاسىمالداۋدىڭ پايدالانۋ ەرەجەلەرى; اۋە كەمەسىنە وتىرعىزۋ جانە ودان ءتۇسىرۋ بارىسىنداعى ساقتىق شارالارىن قوسا العاندا, جولاۋشىلارعا قويىلاتىن قاۋىپسىزدىك بويىنشا تالاپتار جانە نۇسقاۋلىق تاجىريبەسى; تiكۇشاقتار ءۇشiن – «قۇيىندى شەڭبەر» رەجيمi, جەر رەزونانسى, شىعىپ كەتكەن قالقانداعى اقاۋ, سەرپiندi لاقتىرۋ جانە باسقا دا قاۋiپتi جاعدايلار ترانسميسسيالارى, شولىپ قاراۋ مەتەورولوگيالىق جاعدايلارىندا ۇشۋ كەزiندە قاۋiپسiزدiكتi قامتاماسىز ەتۋ; سىرتقى iلiنۋدەگi جۇكتەردiڭ باسقارۋ سيپاتتاماسىنا اسەرi; ۇشۋ نەگىزدەرى; بايلانىس جاساۋ جانە فرازەولوگيا جۇرگىزۋ قاعيدالارى, بايلانىس بۇزىلعان كەزدەگى ءىس-قيمىلدار; ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىن جوعالتۋ جاعدايىنداعى ءىس-قيمىلدار. ەسكەرتپە: م – مىندەت. «ۇشۋ پايدالانۋ» كاسىبي ستاندارتىنا 5-قوسىمشا كەلىسۋ پاراعى ۇيىمنىڭ اتاۋى كەلىسىلگەن مەرزىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى وسى كس ___________________________________________________ تىركەلدى. كاسىپتىك ستاندارتتاردىڭ رەەسترىنە №__________________________تىركەلدى. حات (حاتتاما) № ___________ كۇنى__________________ بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2013 جىلعى 19 جەلتوقسانداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەلىسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №8992 بولىپ ەنگىزىلدى.