فورۋمعا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ قالدىقتاردى باسقارۋداعى مەملەكەتتىك ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ, اتىراۋ وبلىسى بويىنشا ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ جانە اتىراۋ وبلىسىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ, «Green economy» «ەۋروپا-ازيالىق قاۋىمداستىعى» زتب, KazWaste قازاقستاندىق قالدىقتاردى باسقارۋ قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى, شەتەلدىك كومپانيالار, سونداي-اق ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋ جونىندەگى قىزمەتتەردى كورسەتەتىن مامانداندىرىلعان كاسىپورىنداردىڭ مەنشىك يەلەرى مەن باسشىلارى قاتىستى.
فورۋم بارىسىندا ۆەدومستۆو ماماندارى ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قالدىقتارىمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپورىندارعا قاتىستى قولدانىلاتىن ەكولوگيالىق زاڭنامانىڭ تالاپتارى تۋرالى اقپاراتپەن ءبولىستى. ال تشو ماماندارى كومپانيانىڭ الەۋەتتى بيزنەس-سەرىكتەستەرگە قوياتىن ىشكى تالاپتارى تۋرالى ايتتى. قاۋىمداستىق وكىلدەرى قالدىقتاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى بويىنشا ۇلتتىق ستاندارتتاردىڭ تالاپتارىن ءتۇسىندىردى. شەتەلدىك كومپانيا وكىلدەرى ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قالدىقتارىن باسقارۋداعى حالىقارالىق تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
اتىراۋ وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى الىبەك بەكمۇحامەتوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قاۋىپسىزدىككە باسا نازار اۋدارۋعا جانە قولجەتىمدى وزىق تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋگە شاقىردى. ء«بىز قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن وڭدەۋشى كومپانيالار تۋرالى اقپارات الدىق. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەيتىن بولامىز. قاجەت بولسا, زاڭ تالابى بويىنشا تەكسەرۋ جۇرگىزەمىز. تشو قازىردىڭ وزىندە قالدىقتاردى وڭدەۋمەن اينالىسادى, بىراق مۇنىمەن توقتاپ قالماي, ۇزدىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىر. وسى تۇرعىدان العاندا بۇل فورۋمنىڭ پايداسى زور», دەدى ول.
«قالدىقتاردى باسقارۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى جونىندەگى تۇجىرىمداماسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ سانالادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, «تەڭىزشەۆرويل» جشس ەكولوگيالىق كورسەتكىشتەردى ۇنەمى جاقسارتۋعا ۇمتىلادى. سىزدەر ءبىزدى ۇدايى باقىلاپ, باستى قۇندىلىقتارىمىزبەن ساناسىپ, قاشاندا پىكىرلەسىپ تۇراسىزدار. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. بىرلەسكەن تالاپ ارقىلى عانا ءبىز جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ, جوعارى ساپا ستاندارتتارىن ەنگىزىپ, قالدىقتاردى بارىنشا وڭدەۋگە جانە قايتا پايدالانۋعا قول جەتكىزە الامىز», دەدى تشو باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆ.
اتىراۋ قالاسىنان وڭتۇستىك-شىعىسقا قاراي 160 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان تەڭىز كەن ورنىندا قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىنەن كەلگەن مىڭداعان جۇمىسشى تۇراتىن جۇزگە جۋىق ۆاحتالىق قالاشىقتار مەن وندىرىستىك كەشەن ورنالاسقان. كومپانيانىڭ وندىرىستىك قىزمەتىنىڭ جانە ىلەسپە ينفراقۇرىلىمنىڭ ناتيجەسىندە ءارتۇرلى قالدىقتاردىڭ 63 ءتۇرى جينالادى جانە ونىڭ 35-تەن استامىن كومپانيا دەربەس نەمەسە بوگدە ۇيىمداردى تارتا وتىرىپ, تابىستى قايتا وڭدەۋگە قابىلەتتى. 2015 جىلدان باستاپ 2022 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە بوگدە ۇيىمداردىڭ قايتا وڭدەۋى ءۇشىن قالدىقتاردى بەرۋ كولەمى 700 مىڭ توننادان استى. سونىڭ ىشىندە قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋگە كوپ كوڭىل بولىنەدى. مىسالى, 2016-2022 جىلدار ارالىعىندا 2 259 توننا پلاستيكالىق بوتەلكەلەر قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلدى. ونىڭ ىشىندە پلاستيكالىق جانە پەت تۇيىرشىكتەرى بار باسقا دا تاۋارلار شىعارىلدى. 5 861 توننا قاعاز بەن كارتون بۋىپ-ءتۇيۋ ماتەريالدارى مەن باسقا دا تاۋارلار وندىرىسكە جىبەرىلدى. ال 99 542 توننا بەتون قالدىقتارى قۇرىلىس ماتەريالى رەتىندە پايدالانىلدى جانە ء«ۇشىنشى تۇلعالارعا» بەرىلدى.
بارلىق وندىرىستىك الاڭدار, ۆاحتالىق كەنتتەر مەن تشو-نىڭ باسقا دا نىساندارىندا قالدىقتاردى ساناتتار بويىنشا ءبولۋ ءۇشىن ءتۇرلى-ءتۇستى تاڭبالانعان ارنايى كونتەينەرلەر ورناتىلعان: پلاستيكالىق بوتەلكەلەر, كارتون, كەڭسە قاعازى, شىنى, بەيكونديتسيالىق مەتالل جانە ت.ب.
شىعارىلعان بارلىق قالدىقتى تەڭىز كەن ورنىنىڭ وندىرىستىك جانە اكىمشىلىك ۋچاسكەلەرىنەن ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قالدىقتارىن باسقارۋ جونىندەگى كومپانيانىڭ «حابى» بولىپ سانالاتىن «تەنگيز ەكو تسەنتر» نىسانىنا تاسىمالدايدى. 100 گا اۋماقتا قالدىقتاردى قاۋىپسىز قابىلدايتىن, تاراتاتىن, ۋاقىتشا ساقتايتىن جانە كادەگە جاراتاتىن زاماناۋي كوپفۋنكتسيونالدى قالدىقتاردى باسقارۋ نىسانى 2004 جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. اتالعان نىساندا Tana اعاش قالدىقتارىن ۇساقتاعىش, Parker تاس ۇنتاقتاعىشتارى, BOMAG جانە Caterpillar قالدىق تىعىزداعىشتارى, Newster مەديتسينالىق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋشى, WHS جارتىلاي اۆتوماتتى سىعىمداۋ قوندىرعىلارى جانە Itimuse قاعاز ۇساتقىشى سياقتى تانىمال وندىرۋشىلەردىڭ بىرەگەي جابدىقتارى جۇمىس ىستەيدى.
قايتا وڭدەۋ كولەمدەرىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ماقساتىندا تشو ءونىم بەرۋشىلەر نارىعىنا ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزەدى جانە قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قولجەتىمدى ادىستەرىن زەردەلەيدى. كومپانيانىڭ بۇل ىنتاسى ەل ۇكىمەتى بەلگىلەگەن جاسىل قاعيداتتاردى قولداۋعا, سول ارقىلى نورماتيۆتىك تالاپتار مەن حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قالدىقتاردى باسقارۋدا ودان دا ماڭىزدى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋگە جانە ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايتا كەتەرلىگى, بۇل اۋقىمدى جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگى مەن جوعىرى قۇزىرەتتىلىككە يە بولۋى وتە ماڭىزدى.
