ايماقتار • 22 قىركۇيەك، 2022

كەن ورنى قالدىقتارىن رەتتەۋ جۇيەسى

91 رەت كورسەتىلدى

تەڭىزشەۆرويل (تشو) اتىراۋ قالاسىندا قالدىقتاردى رەتتەۋ بويىنشا فورۋم وتكىزدى. فورۋمنىڭ ماقساتى – وتاندىق كومپانيالاردىڭ قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىنداعى تاجىريبەسىمەن، سوڭعى جەتىستىكتەرىمەن تانىسۋ. الەۋەتتى قىزمەت جەتكىزۋشىلەرىن ىزدەپ، سونداي-اق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ ادىستەرى بويىنشا حالىقارالىق تاجىريبەلەردى قاراستىرۋ.

فورۋمعا ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مي­نيس­ترلىگىنىڭ قال­دىقتاردى باسقارۋداعى مەملەكەتتىك ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ، اتىراۋ وب­لىسى بويىنشا ەكولوگيا دەپار­تامەنتىنىڭ جانە اتىراۋ وب­لىسىنىڭ تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ، «Green economy» «ەۋروپا-ازيالىق قا­ۋىم­داستىعى» زتب، KazWaste قازاقستاندىق قالدىقتاردى باس­قارۋ قاۋىمداستىعىنىڭ وكىل­دەرى، شەتەلدىك كومپانيالار، سونداي-اق ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قال­دىقتارىن كا­دەگە جاراتۋ جو­نىندەگى قىزمەتتەردى كور­سەتەتىن مامانداندىرىلعان كاسىپ­ورىن­داردىڭ مەنشىك يەلەرى مەن باسشىلارى قاتىستى.

فورۋم بارىسىندا ۆەدومستۆو ما­ماندارى ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قال­دىقتارىمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپ­ورىندارعا قاتىستى قولدا­نىلاتىن ەكولوگيالىق زاڭنا­مانىڭ تالاپتارى تۋرالى اقپا­راتپەن ءبولىستى. ال تشو ماماندارى كومپانيانىڭ الەۋەتتى بيزنەس-سەرىكتەستەرگە قوياتىن ىشكى تالاپتارى تۋرا­لى ايتتى. قاۋىمداستىق وكىلدەرى قالدىقتاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى بويىنشا ۇلتتىق ستاندارتتاردىڭ تالاپ­تارىن ءتۇسىندىردى. شەتەلدىك كوم­پانيا وكىل­دەرى ءوندىرىس جانە تۇ­تىنۋ قال­دىقتارىن باسقارۋداعى حالىق­ارالىق تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.

اتىراۋ وبلىسى ەكولوگيا دە­پار­تامەنتىنىڭ باسشى­سى الى­بەك بەكمۇ­حامەتوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قاۋىپ­سىزدىككە باسا نازار اۋدارۋعا جانە قول­جەتىمدى وزىق تەحنولو­گيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋگە شا­­قىردى. ء«بىز قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن وڭدەۋشى كومپانيالار تۋرالى اقپارات الدىق. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەيتىن بولامىز. قاجەت بولسا، زاڭ تالابى بويىن­شا تەكسەرۋ جۇرگىزەمىز. تشو قازىردىڭ وزىندە قالدىقتاردى وڭدەۋمەن اينالىسادى، بىراق مۇنىمەن توقتاپ قالماي، ۇزدىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىر. وسى تۇرعىدان العاندا بۇل فورۋمنىڭ پايداسى زور»، دەدى ول.

«قالدىقتاردى باسقارۋ قا­زاق­ستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ «جا­­­سىل ەكونو­ميكاعا» كوشۋى جو­نىندەگى تۇجىرىم­داماسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ سانالادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، «تەڭىزشەۆرويل» جشس ەكولو­گيالىق كورسەتكىشتەردى ۇنەمى جاقسارتۋعا ۇم­تىلادى. سىزدەر ءبىزدى ۇدايى باقىلاپ، باستى قۇن­­دىلىقتارىمىزبەن ساناسىپ، قاشاندا پىكىرلەسىپ تۇرا­سىز­دار. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مار­تەبە. بىرلەسكەن تالاپ ارقى­لى عانا ءبىز جەرگىلىكتى حالىق­تى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، ەكونوميكالىق بەلسەن­دىلىك­تى ارتتىرىپ، جوعارى ساپا ستان­­دارتتارىن ەنگىزىپ، قال­دىق­تاردى بارىنشا وڭدەۋگە جانە قايتا پايدالانۋعا قول جەت­كىزە الامىز»، دەدى تشو باس ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆ.

اتىراۋ قالاسىنان وڭتۇستىك-شى­عىسقا قاراي 160 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان تەڭىز كەن ورنىندا قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىنەن كەلگەن مىڭداعان جۇمىسشى تۇراتىن جۇزگە جۋىق ۆاحتالىق قالاشىقتار مەن وندىرىستىك كەشەن ورنالاسقان. كومپانيانىڭ وندىرىستىك قىزمەتىنىڭ جانە ىلەسپە ينفراقۇرىلىمنىڭ ناتيجەسىندە ءارتۇرلى قالدىقتاردىڭ 63 ءتۇرى جينالادى جانە ونىڭ 35-تەن استامىن كومپانيا دەربەس نەمەسە بوگدە ۇيىمداردى تارتا وتىرىپ، تابىستى قايتا وڭدەۋگە قابىلەتتى. 2015 جىلدان باستاپ 2022 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە بوگدە ۇيىمداردىڭ قايتا وڭدەۋى ءۇشىن قالدىقتاردى بەرۋ كولەمى 700 مىڭ توننادان استى. سونىڭ ىشىندە قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋگە كوپ كوڭىل بولىنەدى. مىسالى، 2016-2022 جىلدار ارالىعىندا 2 259 توننا پلاستيكالىق بوتەلكەلەر قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلدى. ونىڭ ىشىندە پلاستيكالىق جانە پەت تۇيىرشىكتەرى بار باسقا دا تاۋار­لار شىعارىلدى. 5 861 توننا قاعاز بەن كارتون بۋىپ-ءتۇيۋ ماتەريالدارى مەن باسقا دا تاۋار­لار وندىرىسكە جىبەرىلدى. ال 99 542 توننا بەتون قالدىقتارى قۇرىلىس ماتەريالى رەتىندە پايدالانىلدى جانە ء«ۇشىنشى تۇلعالارعا» بەرىلدى.

و

بارلىق وندىرىستىك الاڭدار، ۆاح­تالىق كەنتتەر مەن تشو-نىڭ باسقا دا نىساندارىندا قال­دىق­تاردى ساناتتار بويىن­شا ءبولۋ ءۇشىن ءتۇرلى-ءتۇستى تاڭبا­لانعان ارنايى كونتەينەر­لەر ور­ناتىلعان: پلاستيكالىق بوتەل­كەلەر، كارتون، كەڭسە قاعازى، شى­­نى، بەيكون­­دي­تسيالىق مەتالل جانە ت.ب.

شىعارىلعان بارلىق قالدىق­تى تە­ڭىز كەن ورنىنىڭ وندى­رىس­تىك جانە اكىمشىلىك ۋچاسكە­لە­رىنەن ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قال­دىق­تارىن باسقارۋ جونىندەگى كوم­پانيانىڭ «حابى» بولىپ سانالاتىن «تەنگيز ەكو تسەنتر» نىسا­نىنا تاسىمالدايدى. 100 گا اۋماق­­تا قالدىقتاردى قا­ۋىپ­سىز قابىلدايتىن، تاراتا­تىن، ۋا­قىتشا ساقتايتىن جانە كا­دەگە جاراتاتىن زاماناۋي كوپ­­فۋنكتسيونالدى قالدىق­تار­­دى باسقارۋ نىسانى 2004 جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. اتال­­عان نىساندا Tana اعاش قال­دىقتارىن ۇساقتاعىش، Parker تاس ۇنتاقتاعىشتارى، BOMAG جانە Caterpillar قالدىق تى­عىز­­دا­عىشتارى، Newster مەدي­تسينا­لىق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋشى، WHS جارتىلاي اۆتوماتتى سىعىم­داۋ قوندىرعىلارى جانە Itimuse قاعاز ۇسات­قىشى سياقتى تانىمال وندىرۋ­شىلەردىڭ بىرەگەي جابدىقتارى جۇمىس ىستەيدى.

قايتا وڭدەۋ كولەمدەرىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ماقساتىندا تشو ءونىم بەرۋشىلەر نارىعىنا ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزەدى جانە قال­دىقتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قولجەتىمدى ادىستەرىن زەردەلەيدى. كومپانيانىڭ بۇل ىنتاسى ەل ۇكىمەتى بەلگىلەگەن جاسىل قاعي­داتتاردى قولداۋعا، سول ارقىلى نورماتيۆتىك تالاپتار مەن حا­لىقارالىق ستاندارتتاردىڭ ساق­تالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، قالدىقتاردى باسقارۋدا ودان دا ماڭىزدى كورسەتكىشتەرگە قول جەت­كىزۋگە جانە ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. ايتا كەتەرلىگى، بۇل اۋقىمدى جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ بىلىك­­تىلىگى مەن جوعىرى قۇزىرەتتىلىككە يە بولۋى وتە ماڭىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

UNESCO احمەت بايتۇرسىن ۇلىن القالادى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

اقاڭنىڭ «الىپپەسى»

رۋحانيات • كەشە

بۇل – جوسپارلى جوندەۋ

ايماقتار • كەشە

كوفە جانە ادەبيەت 7

ادەبيەت • كەشە

اڭىزعا اينالعان اۋلەت

قازاقستان • كەشە

بالالارعا بازارلىق

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار