كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل سايلاۋ جاڭا فورماتتا وتەدى. ويتكەنى قازاقستاندىقتار وسى قىزمەتتە ءبىر رەت قانا بولاتىن پرەزيدەنتتى سايلايدى.
بۇل سايلاۋدى كەلەسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا جوسپارلانعان پارلامەنت سايلاۋىمەن تۇتاس الىپ قاراستىرعان ءجون. بۇعان جاڭا ساياسي كۇشتەردى, ەلدىڭ بولاشاق ساياسي ەليتاسىن كورسەتەتىن كوپتەگەن ءتۇرلى پارتيالار مەن ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋشىلار قاتىسۋى مۇمكىن. بۇل پارلامەنت سايلاۋىنىڭ ايتارلىقتاي باسەكەلى جاعدايدا وتۋىنە بارلىق العىشارت بار. ەل دامۋىنىڭ كوپتەگەن جاڭا تۇجىرىمداماسى, يدەياسى, تۇعىرناماسى پايدا بولادى. وسى تۇرعىدان العاندا, وتكىر تاقىرىپتار بويىنشا پىكىرتالاستار وتەتىن كاسىبي پارلامەنتتىڭ قالىپتاسۋىن كۇتۋگە بولادى جانە ءبىز پىكىرلەردىڭ ناقتى ءپليۋراليزمىن كورەمىز. بۇل ساياسي ۇدەرىستىڭ باسقا ديناميكاسى مەن ساپاسىنا باستايتىن قايتا جاڭارۋ بولماق. سوسىن بۇل جۇيە بىزگە وتكەنگە ورالۋعا ەندى مۇمكىندىك بەرمەيدى.
ال مەملەكەت باسشىسىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى تۋرالى ايتاتىن بولساق, ءبىر رەتتىك پرەزيدەنتتىك مەرزىم – پروگرەسسيۆتى نورما. ەگەر بولاشاقتا بىرەۋ وسى ەرەجەنى قايتا قاراعىسى كەلسە, وندا ولار وزدەرىنىڭ وكىلەتتىگىن ۇزارتۋعا تىرىسۋدان باسقا ەشقانداي نەگىزدەمە تابا الماس ەدى.
7 جىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىمنىڭ وزىندىك قيسىنى بار. ءبىر رەتتىك 5 جىلدىق مەرزىم پرەزيدەنتتىڭ باعدارلامالار مەن جوبالارىن تولىققاندى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز. ەگەر حالىقارالىق تاجىريبەمەن سالىستىراتىن بولساق, ءبىزدىڭ 7 جىلىمىز اقش-تاعى 4 جىلدان ەكى مەرزىممەن تەڭ. بىراق ءبىر ەرەكشەلىگى بار: العاشقى ءتورت جىل ىشىندە امەريكا پرەزيدەنتى سايلاۋ رەيتينگتەرىنە نازار اۋدارىپ, تانىمال ەمەس شەشىمدەر قابىلداۋدان قورقادى. ونىڭ الدىندا جاڭا سايلاۋ بار, ال باستى ماقسات – ونى ەكىنشى مەرزىمگە قايتا سايلاۋ. كەرىسىنشە, جەتىجىلدىق ءبىر مەرزىم پرەزيدەنتكە سايلاۋ سالدارىنان قورىقپاي, نەعۇرلىم باتىل جانە سەنىمدى ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كەلەسى مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسيادا وكىلەتتىك مەرزىمىن قايتا وزگەرتە مە, الدە ەكى مارتە پرەزيدەنتتىكتى ەنگىزە مە دەگەن سۇراققا ناقتى جاۋاپ جوق. بىراق جۇمىس ىستەپ تۇرعان كونستيتۋتسيالىق سوت پەن جوعارى ازاماتتىق بەلسەندىلىك بولعان جاعدايدا بۇل نورمانى وزگەرىسسىز قالدىرۋعا بولادى دەپ سانايمىن. ويتكەنى زاڭنىڭ مىزعىماستىعى ءۇشىن كونستيتۋتسيانىڭ كەپىلى رەتىندە پرەزيدەنت قانا ەمەس, بۇكىل قوعام جاۋاپ بەرەدى.
ماۋسىمداعى رەفەرەندۋمدا سۋپەرپرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىنەن كۇشتى پارلامەنتى بار پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكاعا اۋىسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن تۇزەتۋلەر قابىلداندى. جاڭا تۇزەتۋلەر وكىلەتتىكتەردى بولۋگە قاتىستى ەمەس, ولار بيلىكتى باسىپ الۋدان قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى دەپ ايتۋعا بولادى. سونىمەن قاتار ءبىر رەت 7 جىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىمدە رەفورمالار تەزىرەك جۇرگىزىلەدى. كوپ نارسە ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزعا, ولاردىڭ پاتەرناليزمدى جەڭۋ قابىلەتىنە بايلانىستى بولادى.
تالعات قاليەۆ,
قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى,
ساياساتتانۋشى
