كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
زەرتتەۋ نەگىزىندە بىرىڭعاي جاستار تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ ارنايى جوباسى ازىرلەنەدى. اتالعان زەرتتەۋ جۇمىسىنا نەگىز بولعان «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ارنايى جۇرگىزگەن ساۋالداماسىنداعى ء«سىزدىڭ ويىڭىزشا, جاستار وزدەرىن سەنىمدى سەزىنىپ, دامۋعا قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن نە قاجەت؟» دەگەن سۇراققا رەسپوندەنتتەردىڭ 40,9 پايىزى ء«وز باسپاناسى» دەپ جاۋاپ بەرگەن. ءوز كەزەگىندە «وتباسى بانك» اق وڭىرلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, جاستارعا ارنالعان دەربەس باعدارلامالاردى ىسكە قوسۋدا. بۇل – «ەلوردا جاستارى», «الماتى جاستارى», «قاراعاندى جاستارى», «اۋليەاتا جاستارى», «قوستاناي جاستارى». جاقىن ارادا وسىنداي باعدارلاما اتىراۋدا دا («اتىراۋ جاستارى») جۇزەگە اسپاق.
وڭىرلىك تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنا قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ كريتەريلەرى ءار وڭىرگە بايلانىستى وزگەرىپ وتىرۋى مۇمكىن. نەسيە بەرۋ شارتتارى ادەتتە ستاندارتتى بولىپ تابىلادى: باستاپقى جارنا كەمىندە 10 پايىز بولۋ كەرەك, نەسيە مولشەرلەمەسى جىلدىق 5 پايىز, نەسيە مەرزىمى 19 جىلعا دەيىن.
جاستاردىڭ بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى مەن «وتباسى بانك» اق قول قويعان ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم نەگىزىندە جۇزەگە اسادى.
ەلىمىزدەگى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, 18 بەن 29 جاس ارالىعىندا جاستاردىڭ سانى 4,5 ميلليونعا جۋىق. ال ەندى اتالعان ساناتقا جاتپايتىندار قايتپەك؟ بەلگىلى بولعانداي, «وتباسى بانكىندە» 2003 جىلى بانك اشىلعالى جيناق جۇيەسى جۇرگىزىلەدى. ازاماتتار ءوز اتىنان ەسەپشوت اشىپ, كەمى ءۇش جىل ىشىندە العىسى كەلەتىن ءۇي قۇنىنىڭ 50 پايىزىن جيناپ بىتىرسە, باعالاۋ كورسەتكىشىن بەلگىلى ءبىر مولشەرگە جەتكىزسە (ەڭ تومەنگىسى 16), وندا 5 پايىزدان 3,5 پايىز ارالىعىندا ءۇيدى نەسيەگە راسىمدەي الادى. بۇل – جالپىعا قولجەتىمدى باعدارلاما. جيناق جاساۋ ۋاقىتى مولشەرىنە كەلسەك, اركىم قالتاسىنا قاراي كوسىلەدى. ەڭ تومەنگى مەرزىم ءۇش جىل بولىپ سانالادى. ءۇيدى نەسيەگە راسىمدەۋگە 18 جاستان اسقان ازاماتتىڭ كەمىندە 6 ايلىق تابىسى بولۋى تالاپ ەتىلەدى. «تابىس كوزىن راستاعان 18 جاستان اسقان ازامات ءۇي الۋى ءۇشىن اتا-اناسى جاستايىنان اتىنا ەسەپشوت اشىپ, اقشا سالىپ وتىرسا, ۋاقىتتى ازايتا الادى», دەيدى ماماندار.
