ءۇشىنشى مەگاپوليستىڭ ءوندىرىس اۋقىمى

سپيكەردىڭ مالىمدەۋىنشە, بىلتىر بيزنەستى دامىتۋ, حالىقتى كاسىپكەرلىك سالاسى بويىنشا اقپاراتتاندىرۋ باعى­تىندا «بيزنەسكە ارنالعان ۇكىمەت» ورتالىعى اشىلعان. اتالعان مەكەمەدە بيزنەستى قولداۋعا ارنالعان ءتۇرلى مەم­لەكەتتىك باعدارلامالاردى ءتۇسىندىرۋ, كەلۋ­شىلەرگە بيزنەستى جاڭادان قالاي باس­تاۋ كەرەكتىگىن ۇيرەتۋ, جول سىلتەۋ بويىن­شا سەرۆيستىك قىزمەتتەر كورسەتىلىپ, كە­­ڭەستەر بەرىلەدى. جىل باسىنان بەرى بۇل ورتالىقتا شىمكەنت قالاسىنىڭ 5 مىڭنان اسا تۇرعىنىنا اقپاراتتىق قولداۋ مەن قىزمەت ۇسىنىلدى. كەڭەس بەرۋمەن بىرگە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا دەن قويعان ازاماتتارعا بيزنەس-جوس­پار دا جازىپ بەرەدى. باسقارما الداعى ۋاقىتتا ورتالىقتىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قالانىڭ ءار اۋدانىنان «بيزنەسكە ارنالعان ۇكىمەت» مەكەمەسىن قۇرۋدى ۇيعارىپ, ونى قالاي ىسكە اسىرۋ جولدارىن قاراستىرىپ جاتىر. سەبەبى سول كەزدە كاسىپكەرلىك باستاماسىنا سەرۆيستىك قولداۋ تابۋ ادامدارعا قولجەتىمدى بولا تۇسەر ەدى. كەز كەلگەن ساۋالمەن جاقىن ماڭ­­داعى ورتالىققا بارىپ, وزىنە كەرەكتى كەڭەس الىپ, بيزنەسكە قاتىستى ماسەلەسىن وڭاي ءارى تەز شەشە الادى.

كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا مەملەكەتتەن جىل سايىن قىرۋار قارجى ءبولىنىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسى­نىڭ الار ۇلەسى وراسان. وسى ارقىلى كاسىپكەرلىك سالاسى جاندانىپ, ەكونو­ميكانىڭ اياققا نىق تۇرۋىنا, وركەندەپ العا جىلجۋىنا زور سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر.

مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا جاس­تاردىڭ كاسىپ باستاۋى ءۇشىن 2,5 پايىزبەن نەسيە بەرىپ قولدايتىنىن ايتقان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى شىمكەنتتە بۇل جۇمىستار بىلتىردان بەرى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ايتالىق, وتكەن جىلى قاناتقاقتى جوبا رەتىندە «مەن كاسىپكەر بولامىن» اتتى جەرگىلىكتى باعدارلاما قابىلدانعان. بۇل جوبا قالاداعى 29 جاسقا دەيىنگى جاس­تار مەن ايەلدەرگە كاسىپكەرلىك باستامالارىن قولداۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان. «مەن كاسىپكەر بولامىن» – باعدارلاما رەتىندە قابىلدانعان جەرگىلىكتى وڭىرلىك ءىس-شارالار جوسپارى. وسى جوبانىڭ اياسىندا بيۋدجەتتەن 1 ملرد تەڭگەگە دەيىن قارجى ءبولىنىپ, 763 ملن تەڭگەگە 79 بيزنەس جوبا قولداۋ تاپتى. ەندىگى جەردە باس­قارما پرەزيدەنت جولداۋىنداعى تاپسىرلامالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا «مەن كاسىپكەر بولامىن» جوباسى اياسىنداعى قارجى كولەمىن 10 ملن-نان 30 ملن تەڭگەگە ۇلعاي­تۋدى جانە جاستاردىڭ كاسىپكەرلىك باس­تا­مالارىنا قولداۋ بىلدىرەتىن تاعى ءبىر ارنايى باعدارلاما قابىلداۋدى ويلاستىرىپ جاتىر.

مەملەكەتتىڭ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە, بۇگىندە وتاندىق ونىمدەر شىعاراتىن زاۋىت-فابريكالاردىڭ سانى كوبەيگەن. بۇل تۇرعىدان العاندا قازىرگى جاعداي مەن بۇرىنعى احۋالدى سالىستىرۋعا بولمايدى. قازىر جۇمىس ىستەپ جاتقان, ەندى باستاعالى جۇرگەن كاسىپكەرلەرگە مەملەكەت بارىنشا قولايلى جاعداي جاساپ بەرىپ وتىر. مىسالى, بيىلدىڭ وزىندە شىمكەنت قالاسىنا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا 15,7 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. بۇل, ارينە, ۇلكەن قاراجات. سەبەبى مۇنىڭ الدىندا بيزنەستى وركەندەتۋگە مەملەكەت تاراپىنان 5-6 ملرد تەڭگە قارالىپ كەلگەن ەكەن. بولىنگەن قارجى – نەسيە ەمەس. بۇل قاراجات – نەسيە پايىزىن سۋبسيديالاۋعا, ماسەلەن, 16 پايىزبەن بەرىلگەن نەسيە سوماسىن 6 پايىزعا دەيىن مەملەكەت ەسەبىنەن وتەۋ ءۇشىن جانە نەسيە الاردا كەپىلزاتى جەتپەي جاتسا, كەپىلدىك ورنىنا جۇمسالاتىن كەپىلم ۇلىك رەتىندە قارالعان قارجىلار. ءارى اتالعان قوماقتى قاراجات – «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025», «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى», «كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى» اياسىندا ءبولىنىپ جاتقان قولداۋ شاراسىنداعى قارجىنىڭ ءبىر ءتۇرى. بۇگىنگى تاڭدا جوعارىدا كورسەتىلگەن قاراجاتتىڭ 8 ملرد تەڭگەسىنە 2 150 جوبا قارجىلاي ناقتى قولداۋ تاپتى. وسىناۋ قارجىلاي كومەكتىڭ الەۋمەتتىك وڭ اسەرى دە وراسان زور. سەبەبى ءاربىر جوبانىڭ ارتىندا قانشاما ادام وزىنە جۇمىس تاۋىپ, ءوزىن جانە وتباسىن اسىراۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. ءار جوبادا ورتا ەسەپپەن 3 ادام ەڭبەكپەن قامتىلادى دەپ ەسەپتەسەك, سوندا 6-7 مىڭ ادام مەملەكەتتىك كومەك ارقىلى ءوزىن-ءوزى اسىرايتىن شاماعا جەتەدى.

قالادا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى دا جىلدان جىلعا ۇلعايىپ جاتىر. دۇنيەجۇزىلىك پاندەمياعا بايلانىستى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ سانى 68 مىڭعا دەيىن ازايىپ كەتكەن ەدى. الايدا شەكتەۋلەردىڭ الىنىپ تاستاۋىنا وراي شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى بيىل كۇرت جوعارىلاپ 91 مىڭعا جەتتى. مۇنى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان, اسىرەسە پاندەميادان زارداپ شەككەن كاسىپ­كەرلەرگە ۇسىنىلعان كەڭ اۋقىمدى قولداۋدىڭ جەمىسى دەپ تۇسىنگەن ابزال. بۇگىندە ساۋدا-ساتتىق نەمەسە ءوندىرىس سالا­سى بولسىن, بارلىعىنا دا مەملەكەتتىك كومەك جەتكىلىكتى دەڭگەيدە كورسەتىلىپ جاتىر.

ستاتيستيكالىق دەرەك بويىنشا شىم­كەنت قالاسىندا بۇگىنگى تاڭدا جالپى 757-دەن استام ونەركاسىپ ورىندارى بار. ولاردىڭ بارلىعى دا شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارى بولىپ ەسەپتەلەدى. ال ونىڭ ەكونوميكاداعى جالپى وڭىرلىك ۇلەسى 42 پايىزدى قۇراپ وتىر. بۇل – رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىندە ونەركاسىپتىڭ دامىپ كەلە جاتقانىنىڭ, قالا وزىنشە جەكە تابىس تابۋ جولىندا ىلگەرى قاراي قادام باسىپ كەلە جاتقانىنىڭ جارقىن مىسالى. وسى رەتتە جەرگىلىكتى اكىمدىك شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسىن 50 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋدى الدىنا مەجە ەتىپ قويىپ وتىر.

شىمكەنت قالاسىندا ءوندىرىس سالاسى­نىڭ ماقتانىشى بولعان ءتورت ونەركاسىپتىك الاڭ بار. 743 گەكتار جەرگە وسى ءتورت ين­دۋس­تريالدى ايماق ورنالاسقان. ول جەرگە مەملەكەت ەسەبىنەن گاز, جارىق, سۋ, جالپى, بارلىق ينفراقۇرىلىمى تەگىن جۇرگى­زىلگەن. سوندىقتان كاسىپكەر ءۇشىن وسى يندۋستريال­دى ايماقتاردا بيزنەس جوباسىن جۇرگىزۋ وتە ءتيىمدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل ونەركاسىپ, ينۆەس­تيتسيا, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, بولشەك ساۋدا سەكىلدى ساۋدا-ەكونوميكالىق بارلىق كورسەتكىش وڭ ديناميكاسىن كورسەتىپ, جوعارى وسىممەن كەلە جاتىر. بۇل – البەتتە, بۇكىل ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ جانە جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ ءتيىستى تاپسىرمالاردى تياناقتى ورىنداۋ ارقىلى مۇمكىن بولعان ناتيجەلەر. ال جوعارىدا اتالعان ءتورت يندۋستريالدى ايماقتا بۇگىنگى تاڭدا 195 جوبا 315 ملرد تەڭگەگە ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. 2010-2015 جىلدارى سالىنعان العاشقى وندىرىستىك الاڭدار قازىر كاسىپورىندارمەن تولىپ قالدى. ەندى بۇعان قوسىمشا تاعى بىرنەشە يندۋستريالدى ايماق اشۋعا جەرگىلىكتى اكىمدىك كۇش سالىپ جاتىر. ول – «جۇلدىز», «بوزارىق» اگرويندۋستريالدى ايماعى, قازاقستاندا العاش رەت پايدا بولعان جەكە مەنشىك «ستاندارت» وندىرىستىك الاڭى. بۇل جەكە مەنشىك يندۋستريالدى ايماق باياعى قورعاسىن زاۋىتىنىڭ ورنىنان بوي كوتەرىپ جاتىر. ونداعى قورعاسىن قالدىقتارى تولىق تازالاندى. جانە سوڭ­عىسى, بۇرىنعى «وڭتۇستىك» ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماعىنىڭ جانىنان 200 گەكتار جەرگە قوسىمشا تاعى 175 گەكتار جەر قوسىلماقشى. بۇدان بولەك, قالادا تاعى «تاسساي» يندۋستريالدى جانە اۋەجاي ماڭىنداعى كولىك-لوگيستيكالىق ايماعى بار. ماسەلەن, بۇگىنگى تاڭدا «جۇلدىزدا» 23 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا زاۋىت-فابريكالاردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ءبىر ەرەكشەلىگى, يندۋستريالدى ايماقتا جەر ءبىر جىل مەرزىمگە بەرىلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا كاسىپكەر ول جەردە زاۋىت سالىپ, جەر ۋچاسكەسىن ءوز ماقساتىنا ساي پاي­دالانىپ ۇلگەرۋى قاجەت. ءوز كەزەگىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ يندۋس­تريالدى ايماقتان ءبىر ارتىقشىلىعى, وندا ءتورت قوسىمشا جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. ءبىرىنشىسى, زاۋىت-فابريكا عيماراتىنا ەشقانداي سالىق تولەنبەيدى. سونىمەن بىرگە كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى جانە شەتەلدەن تاۋار اكەلگەنى ءۇشىن ەكسپورتتىق باج سالىعى ۇستالمايدى. بىراق بۇل جەڭىلدىكتەر بارلىق تاۋارعا ەمەس, بەلگىلى ءبىر ونىمدەرگە عانا قاتىستى جۇرەدى. شىم­كەنتتەگى جاعدايدا ول كوبىنەسە جە­ڭىل ونەركاسىپ شيكىزاتى مەن تاۋارلارىنا قاتىستى. ويتكەنى و باستاعى جوسپار بويىنشا مەگاپوليستە توقىما كلاستەرىن قالىپتاستىرۋ ماقساتى تۇردى. جانە بۇگىندە سول جوسپار ءساتتى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ويتكەنى «وڭتۇستىك» ارنايى ەكو­نو­ميكالىق ايماعىندا شىمكەنت قانا ەمەس, بۇكىل ەلگە تانىمال جانە ەكس­پورتتىق الەۋەتى ءوسىپ كەلە جاتقان كىلەم مەن كىلەم ونىمدەرى جانە ساپالى, ءارتۇرلى ش ۇلىق وندىرىلەدى. ايتقانداي, كىلەم شىعاراتىن «بال تەكستيل» فابريكاسى بۇگىندە قازاقستانداعى كىلەم توقيتىن بىردەن-ءبىر فابريكا سانالادى. سونىمەن بىرگە ساپاسى مىقتى بولعان سوڭ قازىر ەكىنىڭ ءبىرى «الەم-بت» كومپانيا­سى توقىعان وتاندىق ش ۇلىقتاردى كيە باس­تادى. بۇدان بولەك, «وڭتۇستىك» يندۋستريالدى ايماعىندا «فيرما دانا» كومپانياسى بۇكىل ەسىك-تەرەزەلەردىڭ اينەگىن وندىرەدى. اليۋميني قۇتىلار شىعاراتىن جوبا دا بۇكىل ەل, ءتىپتى ورتالىق ازيا اۋماعى بويىنشا بىرەگەي زاۋىت بولىپ سانالادى. ويتكەنى ءتۇرلى گازدالعان سۋسىندارعا ارناپ شىعارىلعان اليۋميني قۇتىلار بۇرىن-سوڭدى ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ بىردە-بىرىندە وندىرىلمەگەن. كۇندەلىكتى تۇرمىستا پايدالاناتىن شىنى قۇتى­­لاردىڭ بارلىعى دا «ەۆروكريستالل» كاسىپ­ورنىندا شىعارىلادى. تىزبەكتەي بەرسەك, شىمكەنتتە ءوندىرىلىپ جاتقان ما­ڭىزدى تاۋارلار سانى وتە كوپ. ماسەلەن, بۇگىندە قالانىڭ مەديتسينا سالاسىندا قولداناتىن بۇكىل ينەلەردى «ەكوفارم» كومپانياسى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. كۇن­دەلىكتى داستارقانعا قويىلاتىن ءتاتتى كامپيت-كۇلشەلەردى «نۇرتاۋ ديستريبيۋشن» وندىرەدى.

ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىنگى تاڭدا نەگىزگى مەم­لەكەتتىك باعدارلامالار «كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسىنا» بىرىكتىرىلگەن. اتالعان ۇلتتىق جوبا اياسىندا پايىزدىق مول­شەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ, مەملەكەت اتىنان بانكتەرگە كەپىلدەندىرۋ بەرۋ, زاۋىت-فابريكالار اۋماعىنا تەگىن ينفراقۇرىلىمدار تارتۋ, كاسىپكەرلەرگە قارجىلاي ەمەس كومەك بەرۋ, ياعني وقىتۋ, سەرۆيستىك قىزمەتتەر ۇيىم­داستىرۋ جانە قايتارىمسىز گرانت ۇسىنۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلعان.

سونداي-اق باسقارما جەرگىلىكتى ءىس-شارالار جوسپارى رەتىندە قابىلدانعان «ىسكەر قالا» باعدارلاماسىن بىلتىردان بەرى ىسكە قوستى.

«باعدارلامانىڭ اتىن «ىسكەر قالا» دەپ قويۋىمىزدىڭ وزىندىك ءمانى بار. سەبەبى شىمكەنتتىكتەردىڭ كوپشىلىگى بولمىسى­نان ىسكەر, جەكە بيزنەسكە بەيىم بولىپ كەلەدى. باعدارلامانى وسىلاي دەپ اتاۋىمىزدىڭ سىرى دا وسىندا. قۇدايعا شۇكىر, قالادا قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتار وتە كوپ. ماسەلەن, اعاش ۇستاسى سەكىلدى ءارتۇرلى كاسىپ­پەن اينالىساتىن ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى, قاراپ وتىرساق, بىرەۋلەردىڭ عيماراتىن قىمباتقا جالداۋعا ءماجبۇر نەمەسە جەر­تولە سەكىلدى تار جەرلەردە قينالسا دا كوندىگىپ جۇمىس ىستەيدى. وزدەرى دە جاعداي­لارى تۋرالى ايتقاندا ءبىرىنشى كەزەكتە ءتيىستى ورىننىڭ جوقتىعىنا شام­دانادى. الايدا مەگاپوليستە قارا­جاتتىڭ جوقتىعىنان باسقا دا سەبەپتەرگە بايلانىس­تى جۇمىسى توقتاپ بوس تۇرعان كاسىپورىن عيماراتتارى جەتەرلىك. وسىلاردى تالداي كەلە, نەگە ەكى جاققا دا بىردەي ءتيىمدى ءتاسىلدى قولدانباسقا دەگەن وي كەلدى. ياعني بوس تۇرعان عيمارات يەسىنە ارەنداسىن تولەپ, قارجىلاي پايدا اكەلسەك, ەكىنشى جاعىنان قىسىلىپ تار جەردە ءىس جاساپ جۇرگەن كاسىپكەرگە كەڭ, جايلى ورىن قاراستىرىپ بەرەمىز. وسىلايشا, ينفراقۇرىلىمى دايىن كاسىپورىن عيماراتىن تاۋىپ, ءار شارشى مەترىن مىڭ تەڭگەدەن ارەنداعا بەرۋگە جانە ونىڭ باعاسىن كوتەرىپ جىبەرمەۋگە الدىن الا كەلىسىپ الدىق. ال كاسىپكەرگە بەرەتىن كومەگىمىز, اياققا تۇرىپ العانشا العاشقى جىلى جالداۋ قۇنىنىڭ 75 پايى­زىن, ەكىنشى جىلى 50 پايىزىن, ءۇشىنشى جىلى 25 پايىزىن ءبىز, ياعني باسقارما وتەپ بەرەتىن بولدى. وسى يدەيامىزعا جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپى ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, قولداۋ ءبىلدىردى. بىلتىر قاناتقاقتى رەجىم رەتىندە وسى باعدارلامانى ىسكە اسىرىپ كوردىك. ءبىراز كاسىپكەر كەلىسىم بەرىپ, قازىر Silkway كاسىپورنىندا شاعىن ورىنداردى جالعا الىپ, جۇمىستارىن ىستەپ جاتىر. بيىل تاعى ەكى وندىرىستىك الاڭدى وسى باعدارلاما اياسىندا جالعا الىپ كورگىمىز كەلەدى. Silkway ءوندىرىس ورنىندا ون شاقتى كاسىپكەر بار كاسىبىن ىسكە اسىرىپ جاتقان. ارقايسىسىنىڭ جالداپ وتىرعان اۋدان كولەمى دە ءارتۇرلى. كاسىپكەرلەرگە وسىنداي جاعداي جاسالعان ەكەن, ەندەشە, ولار دا ءوز تاراپتارىنان مەملەكەتكە پايداسىن تيگىزۋى كەرەك. ال ولاردان تالاپ ەتىلەتىنى, جالعا العان اۋدان كولەمىنە قاراي جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىن دا كوبەيتۋلەرى قاجەت. ماسەلەن, 100 شارشى مەترگە 1-2 ادام, 100-200 شارشى مەترگە 3-4 ادام جۇمىسقا قابىلدانۋى كەرەك. وسى رەتتە, شاعىن بيزنەس وكىلدەرىنە قارجىلاي قولداۋ مەحانيزمىن دە ۇسىنىپ وتىرمىز. ياعني قاجەتتى قۇرال-سايماندار مەن قۇرىلعىلار ساتىپ الىپ, ۇستاحاناسىن جابدىقتاۋعا جىلدىق 2 پايىز مولشەرلەمەمەن 50 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە الۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىپ بەردىك. بىراق بۇل قولداۋ شاراسى تەك وندىرىستىك الاڭدا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەرگە عانا قاتىستى نارسە», دەدى قالالىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى بەرەكە دۇيسەبەكوۆ.

وسى تۇستا ايتا كەتكەن ءجون, جوعارىدا اتالعان «مەن كاسىپكەر بولامىن» ءىس-شارا­لار جوسپارى جەرگىلىكتى «ىسكەر قالا» باعدارلاماسىنا بىرىكتىرىلىپتى. وسىنىڭ اياسىندا جاستار مەن ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋعا 10 ملن تەڭگەگە دەيىن سالالىق شەكتەۋسىز 1%-دىق نەسيەلەر بەرىلەدى. جانە وندىرىستىك الاڭداردىڭ رەزيدەنتتەرىنە 50 ملن تەڭگەگە دەيىن 2%-دىق جەڭىلدىكپەن جوبالاردى نەسيەلەۋ قاراستىرىلعان. وسى ماقساتقا وراي «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق-مەن بىرلەسىپ 2022 جىلعا شاعىن جوبالاردى نەسيەلەندىرۋگە 800 ملن تەڭگە, ال پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋعا 60 ملن تەڭگە بولىنگەن.

اتالعان جەرگىلىكتى باعدارلاماعا بۇگىن­دە وزگە وڭىرلەردەن دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتقاندار كوپ ەكەن. ولار دا وسىلايشا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ تىڭ ءتاسىلىن قولعا الىپ, بيزنەسىن كەڭەيتە الماي, كاسى­بىن دوڭگەلەتە الماي جۇرگەن جاندارعا قول ۇشىن سوزعىسى كەلەدى.

سونىمەن بىرگە بىلتىر «تاسساي» يندۋستريالدى ايماعىندا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىر جوبا ىسكە قوسىلدى. ول كاسىپورىندا بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىستارىنا, كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى اربا, سىلاققا ارنالعان وجاۋ, كۇرەك, كەتپەن, كىرجايعىش, ساتى سەكىلدى قاراپايىم قۇرال-سايماندار شى­عارىلادى. كيىم ۇتىكتەيتىن قۇرالعا دەيىن جاسايتىن بۇل زاۋىت ەندى سول ۇتىكتىڭ ءوزىن دە جاساپ شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءوز كەزەگىندە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا شىمكەنت قالاسىنا مەملەكەت قازى­ناسى­نان 3,9 ملرد تەڭگە قاراجات بولىن­گەن. سو­نىڭ بۇگىنگى تاڭدا 1,1 ملرد تەڭگەسىنىڭ يگىلىگىن كاسىپكەرلەر كورىپ وتىر. سونداي-اق اتالعان باعدارلاما بويىنشا 74 جوبا قارجىلاي قولداۋ تاپتى. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتىڭ قاراۋىندا جاتقان باسقا دا جوبالار بار. سوندىقتان جىل سوڭىنا قاراي باعدارلاما اياسىندا قارجىلاي كومەككە يە بولعان جوبالار سانى ءالى ارتا تۇسەدى.

ەندىگى جەردە كاسىپكەرلىك سالاسى بو­يىن­شا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ بيىلعى 7 ايلىق قورىتىندىسىنىڭ ناتيجەلەرىنە نازار اۋدارساق, ەسەپتى كەزەڭدە 507,6 ملرد تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرى وندىرىلگەن. قالا ەكونوميكاسىنا 219,1 ملرد تەڭگە ينۆەس­­تيتسيا تارتىلعان. ينۆەستيتسيا كولە­مى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 28,6 پايىزعا ارتىپ وتىر. 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك دامۋ جوسپارىنداعى نىسانالى ينديكاتورلاردىڭ ورىندالۋ بارىسى كورسەتكەندەي, وڭدەۋ ونەر­كا­سىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 445,2 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. سونىمەن قاتار 2022-2026 جىلدارعا ارنالىپ جالپى قۇنى 1,9 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 20 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋى كوزدەيتىن 300 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ پۋلى جاساقتالعان. ونىڭ ىشىندە جوسپار بويىنشا 2022 جىلى 165 ملرد تەڭگەگە 50 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسى­رىلۋعا ءتيىس. سونداي-اق بيىل 52,8 ملرد تەڭگەگە 1 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنىن قامتاماسىز ەتەتىن 16 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارى تۇر. وسى رەتتە بۇگىنگى تاڭعا دەيىن 28,6 ملرد تەڭگەنىڭ 5 ينۆەستيتسيالىق جوباسى ىسكە اسىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 465 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى.

شىمكەنت قالاسىنداعى وندىرىستىك الاڭداردى, ياعني يندۋستريالدى ايماق­تاردى قۇرۋعا مەملەكەت تاراپىنان 17,8 ملرد تەڭگە جۇمسالسا, وسى ۋاقىتقا دەيىن وندى­رىستىك ايماقتارداعى ءونىم وندىرۋ­شىلەر­دەن 36 ملرد تەڭگە سالىق ءتۇستى. باس­قار­ما كەلتىرگەن رەسمي دەرەك بويىنشا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىندا جۇمىس­پەن قامتىلعاندار سانى 179,9 مىڭ ادامعا جەتىپ وتىر. كاسىپكەرلىككە قاتىستى وزگە دە مالىمەتتەرگە كوز جۇگىرتسەك, «بيز­­نەس­تىڭ جول كارتاسى-2025» بيزنەستى قول­داۋ مەن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى شەڭبەرىندە 2022 جىلعا قازى­نادان 9,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇگىنگى تاڭدا اتال­عان باعدارلاماعا قاتىس­قان 1 860 جو­باعا 4 603 ملن تەڭگە سوماسىندا قولداۋ كور­سەتىلدى.

سونىمەن قاتار 2022 جىلعا بەكىتىلگەن ينديكاتورلاردى ورىنداۋ ماقساتىندا «پەتروقازاقستان ويل پروداكتس» جشس, «حيمفارم» اق, «شىمكەنتتسەمەنت» اق, «زەردە-كەراميكا» جشس, «بال تەكس­تيل» جشس, «Karlskrona LC AB» جشس سەكىلدى ءىرى كاسىپورىندار وزدەرىنىڭ ءوندىرىس جۇيەسىنە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزدى. ءونىم شىعارۋدا كەلەشە­كتە تسيفرلىق تەحنولوگيالارعا يەك ارتقىسى كەلەتىن جانە سول جولدا ءتيىستى جۇمىستار اتقارىپ جاتقان كاسىپورىندار قاتارىندا بۇگىندە «راحات-شىمكەنت» جشس, «بارىس 2007» جشس, «شىمكەنتماي» اق, «گاۋھار» تىگىن فابريكاسى» جشس, «شىمكەنتدورستروي» وك» جشس, «Shymkent Temir» جشس, «كazmedpribor holding» جشس جانە «اsia trafo» جشس سياق­تى كومپانيالار بار.

شىمكەنت