قوعام • 13 قىركۇيەك، 2022

«25 جىل تەندەر وتكىزبە دەيسىڭ بە؟..»

919 رەت كورسەتىلدى

ەل ىشىندە «تەندەر» دەگەنشە، «جەڭدەر» دەسەيشى!..» دەگەن اجۋا ءسوز ناقىلعا اينالىپ كەتكەلى قاشان. تەندەر اتاۋلىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ «سارا جولىنا» اينالعانى راس. زاڭ قاتايتىلىپ، جازا كۇشەيتىلىپ جاتسا دا، التىن كورگەن پەرىشتەدەي جولدان تايعان شەنەۋنىكتەر سانى ازايار ەمەس. قالىپتاسقان كىناراتتى جۇيەنى تۇبەگەيلى وزگەرتپەيىنشە، بۇل كە­لەڭ­سىز قۇبىلىستىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ قيىن ەكەنىنە كوزىمىز جەتكەندەي.

وسى جاعداي ەسكەرىلگەن بولار، پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ باستى باسىمدىقتارى جايلى ايتا كەلىپ: «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ مۇلدە جاڭا جۇيەسى جاسالادى. باعانىڭ تومەن بولۋى عانا ەمەس، تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى باستى نازاردا بولادى. مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى بىرىڭعاي پلاتفورماعا كوشىرۋ قاجەت. وسىنىڭ ءبارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانۋعا ءتيىس»، دەپ، اتالعان سالادا جۇيەلىك وزگەرىس، جاڭا ءتاسىل ەنگىزۋدى ۇسىندى.

«مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭدى ازىرلەۋ كەزىندە ەرەكشە كوڭىل ءبو­لۋدى كەرەك ەتەتىن ءبىر كوكەيكەستى ماسەلە بار. ول – كەز كەلگەن وڭىردە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا اتقارىلاتىن سان الۋان جۇمىسقا سىرتتان كەلەتىن سىرى بەلگىسىز كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىن بارىنشا شەكتەۋ قاجەتتىگى. سەبەبى ولاردىڭ كوبى تەندەردە تومەن باعا ۇسىنىپ، باسقا دا «اتتىڭ جۇرىسىندەي» ايلالى امالدارمەن جەڭىسكە جەتكەنىمەن، شىنتۋايتىندا، جال­عان كاسىپكەرلەر بولىپ شىعىپ ءجۇر. ونداي پىسىقايلار تەندەردە ۇتىلىپ، مەم­لە­كەتتىك تاپسىرىسسىز قالعان جەرگىلىكتى كا­سىپكەرلەردى ەش ۇيالماي-قىزارماي، وزدە­رى­نە قوسىمشا مەردىگەر بولۋعا ۇگىتتەپ كون­دىرىپ، وڭاي پايدا تاۋىپ جاتاتىنى بەلگىلى. وسىناۋ الاياقتىقپەن پارا-پار كوپە-كورىنەۋ ادىلەتسىزدىكتى تىياتىن كەز جەتتى.

بۇعان مىسال كوپ، سونىڭ ىشىندەگى ەڭ سورا­قىسىنىڭ ءبىرى – سەمەي مەديتسينا ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ 1000 ورىندىق جاڭا جاتاق­حاناسىنىڭ قۇرىلىسىندا قالىپتاسقان جاعداي. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 2 ميلليارد 246 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجىعا 2014 جىلدان باستاپ سالىنىپ جاتقان بۇل وبەكت بەلگىلەنگەن مەرزىمدە بىتپەي، «ساقالدى قۇرىلىسقا» اينالعان. سەبەبى وسى جاتاقحانانى سالۋشى مەردىگەردىڭ – الماتى قالاسىنىڭ ەكىنشى ساناتتاعى قۇرىلىس ۇيىمىنىڭ مۇنداي ءىرى وبەكتىنى سالۋ تاجىريبەسى دە، قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا بولماعان. ونىڭ باسشىسى الماتىدان سەمەيگە تەك ءوزى عانا كەلىپ، قۇرىلىسشىلاردى جەرگىلىكتى جۇ­مىسسىزداردىڭ اراسىنان جالداعان، قاجەتتى تەحنيكانى دا سەمەيلىكتەردەن جالعا العان. الايدا مەردىگەر ماڭىزدى وبەكتىنىڭ قۇرىلىسىن ۋاقتىلى جۇرگىزە الماعاندىقتان، تاپسىرىس بەرۋشى ونىڭ ۇستىنەن سوتقا شاعىم تۇسىرگەن. سوت پروتسەسى ۇزاققا سوزىلىپ، اقىرى 2018 جىلعى 26 قاراشادا جوعارعى سوت ۋنيۆەرسيتەت پەن قۇرىلىس ۇيىمى اراسىنداعى مەردىگەرلىك شارت زاڭدى كۇشىن جويدى دەپ تانىعان. وسىعان وراي، جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعىنا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ جىلدان-جىلعا قىمباتتاۋىنا بايلانىس­تى جاتاقحانانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇ­جاتتاماسىن قايتادان قاراپ، قوسىمشا قارجى جانە جاڭا مەردىگەر ىزدەۋىنە تۋرا كەلگەن. سونىڭ سالدارىنان سەگىز جىلعا سوزىلعان قۇرىلىس ءالى كۇنگە اياقتالماي، قازىر سەمەي مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مىڭداعان ستۋدەنتى پاتەر جالداۋعا ءماجبۇر بولىپ ءجۇر.

تەندەردىڭ شەنەۋنىكتەردىڭ «مايشەل­پەگىنە» اينالعانىنىڭ ءبىر شەكتەن شىققان مىسالى جادىمنان شىقپايدى: «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى شەتەلدە وقىپ، قا­زاقستانعا ورالعان ءبىر جاس مامان وزىق تەح­نولوگيا بويىنشا جۇرت سەرۋەندەيتىن كوشەلەردىڭ بويى مەن دەمالىس ورىندارىنا قويىلاتىن ءساندى ورىندىقتار شىعاراتىن ءوندىرىس اشقان-دى. ولار زاماناۋي، اسا بەرىك ماتەريالدان جاسالعاندىقتان، شيرەك عاسىر پايدالانۋعا جارايدى ەكەن. ونىمدەرىن وتاندىق تاۋارلار كورمەسىندە ەل باسشىلارى دا كورىپ، ماقتاۋ ايتقان سوڭ جاس كاسىپكەر استاناداعى اۋدانداردىڭ ءبىرىنىڭ اكىمىنىڭ ورىنباسارىنا كەلىپ، الدا بولاتىن تەندەرگە قاتىسۋعا نيەتى بارىن ءبىلدىرىپتى. سوندا الگى شەنەۋنىك: «مەن توزعان جانە سىنعان ورىندىقتاردى اۋىستىرۋ ءۇشىن جىل سايىن دەرلىك تەندەر وتكىزىپ ءجۇرمىن. سەن ماعان 25 جىل بويى بىردە-ءبىر تەندەر وتكىزبە دەيسىڭ بە؟ ولاي بولمايدى...»، دەپتى بەتى بۇلك ەتپەستەن. ەندى جاعداي وزگەرۋگە ءتيىس.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار باعامى تومەندەدى

قارجى • بۇگىن، 16:10

ۇقساس جاڭالىقتار