مىسىق مىنەزىندە ءمان بار ما؟

مىسىق تۋرالى اركىم ارقالاي پىكىردە. الايدا, مىسىق ءبىراز وتباسىنىڭ سۇيىكتى دوسىنا, ءتىپتى سەنىمدى سەرىگىنە اينالىپ الدى. سارايداعى قاپتى تەسىپ, كەسىرىن تيگىزەدى دەپ مازالاناتىن اۋىلداعىلار تۇرماق, قالاداعىلار وزدەرى سىعىلىسقان تار بولمەلەرىنەن مىسىعىنا ورىن تابادى. سولاي بولا تۇرا, كوڭىلىنىڭ قىلتاسى بار جاندى «مىسىق تىلەۋ» دەپ جاراتپايتىنى تاعى بار. قازىر جاندىك, شىبىن-شىركەيدى ولتىرەتىن ءدارى-ءدار­مەك, اساي-مۇسەي تۇرلەرى كوپ. بۇل مىسىقتاردىڭ مىندە­تىن جەڭىلدەتىپ قانا ەمەس, تولىق­تاي ارقالاپ الدى دەۋگە بولادى. مىسىقتار, قازىر تەك ءسۇي­­كىمدىلىك ءۇشىن ۇستالاتىن جانۋارعا اينالدى. بىراق, اڭگى­مە مۇندا ەمەس, ولاردىڭ اسا سەزىم­تالدىعىندا, الدىن الا مازاسىزدانۋ قاسيەتىندە بولىپ تۇر. ول قانداي قاسيەت؟ بىزگە ل.برەجنوۆتىڭ قارا مى­­سىعى مەن ونىڭ الدىن الا ءبىل­دىرۋ ارقىلى ءوز قوجايىنىن ەكى رەت اپاتتى جاعدايدان قۇت­قارىپ قال­عاندىعى تۋرالى اڭگىمە بەلگىلى. مۇنداي جاع­دايلاردىڭ ءوز ارامىزدان كەز­دەسىپ جۇرگەندەرى دە جوق ەمەس. ادەتتە, بىرەۋلەر «قارا مىسىق كەسىپ ءوتتى, جولىمىز بولمايدى ەكەن» دەپ شوشىنا كەسىپ-ءپىسىپ جاتادى. راسىندا, ول جولى بولماۋدىڭ ەمەس, كەرىسىنشە, مىسىقتىڭ كەزدەسۋى مۇمكىن قاتەردى ەسكەرتىپ, ساقتانۋ قاجەتتىگىن بىلدىرگەن ەمەۋرىنى بولار؟ ءبىز تۇراتىن شاعىن اۋىلدا اكەمنىڭ جالعىز قۇرداسى بولدى. ەكى ءۇيىمىز دە مىسىق اسىرايتىنبىز. الدىمەن اكەمنىڭ قۇرداسى سىرقاتتانا باستادى. ۇزاق اۋىر­عان ول كىسى ۇزىلگەن كۇنى جانىنان ءبىر ەلى ۇزامايتىن مىسىعى دا اياق استى جان ءتاسىلىم ەتكەن. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي اكەم اۋىرىپ, توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ مىسىعى بالالارمەن اسىر سالعان بۇرىنعى ەركەتوتايلىعىن ساپ تىيىپ, اكەمنىڭ كورپەسىنىڭ ۇستىنە, اياق جاعىنا جايعاستى. بۇيىعىپ الىپ باسىن ءبىر كوتەرسەيشى. ارا-تۇرا سۇلەسوق كۇيدە سىرتقا شىعادى دا جان-جاعىنا سەلقوس قاراپ, ورنىنا قايتىپ كەلەدى. اكەم قايتقان كۇنى مىسىق جوعالىپ كەتتى, بىراق نامازدان سوڭ اكەمدى شىعارىپ بارا جاتقاندا قورا ۇستىندە مەڭ-زەڭ كۇيدە جىلاپ تۇرعانىن كورگەندەر بار. اكەمدى شىعارىپ سالعان بولۋ كەرەك, سوسىن ءىزىم-قايىم... وڭكەي مال شارۋاشىلىعىمەن وتىرعان شاعىن اۋىل ماڭى شيىر-شيىر   مال شىعارعان, جوق ىزدەگەن مالشىلار, بوتا ارقانداپ, بۇزاۋ جەتەلەگەن قىز-كەلىنشەك, ويىن سوڭىندا قارا جولدىڭ شاڭىن بۇرقىراتا جۇگىرىپ, اۋىلدان ۇزاپ كەتىپ جۇرگەن بالا-شاعا – بىردە-بىرەۋى قايتىپ سول مىسىقتىڭ ولىمتىگىن دە كورە الماعاندارىن ايتادى. «مىسىقتى قالاي لاقتىرساڭ دا ءتورت اياعىمەن تۇسەدى» دەگەندى «زەرتتەپ» كورمەك بولعان بىرەۋ ونى توعىزىنشى قاباتتان ءتو­مەن قاراي زىتىرسا كەرەك. ءوز قاسيەتىنەن تانباعان مىسىق ءشىر­كىن, ءتورت اياعىمەن تەڭ تۇسكەن. بىراق, جاۋىرىن تەرىسى جىرتىلىپ كەتكەن. مىسىقتاردىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – جەرشىلدىگى. مى­سىعىنان وڭاي قۇتىلۋدى وي­لاعان ءبىر اۋىلداسىم الىس سا­پارعا كەتىپ بارا جاتىپ, ونى جول-جونەكەي اۋىلدان شامامەن 100 شاقىرىمداي قاشىقتىققا تاستاپ كەتە بارعان عوي, تۇندەلەتىپ ورالىپ, تاڭەرتەڭ سىرتقا شىقپاق بولىپ ەسىگىن اشسا, مىسىعى ۇيگە كىرىپ كەلە جاتىر ەكەن!.. مىنە, مىسىقتىڭ مىنەزىندە ءمان بار, بىراق قانداي؟ گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». ماڭعىستاۋ وبلىسى.