جالپى, ماماندار الەمدىك جىلىنۋ ۇدەرىسى ۇدەگەن سايىن ءبىر تۇتانسا ءسونۋى قيىن ورمان ءورتىنىڭ كوپ ەلدە جيىلەپ كەتكەنىن العا تارتادى. ماسەلەن, شىلدەنىڭ اپتابىندا كاليفورنيا ورماندارىن ءۇيتىپ وتكەن ءورتتىڭ سالدارىنان 2 مىڭ حالىق ەۆاكۋاتسيالانىپ, جۇزدەگەن تۇرعىن ءۇي مەن ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق نىسان كۇلگە اينالدى. تاياۋدا عانا بولعان ورمان ورتتەرى باتىس ەۋروپانىڭ بىرقاتار مەملەكەتىنە دە وراسان زارداپ كەلتىرىپ, ەسەڭگىرەتىپ تاستاعانى ءمالىم. ال رەسەيدىڭ ساحا ايماعىنان جەتكەن رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بۇل وڭىردە وسى جازدىڭ وزىندە 520 مىڭ گەكتاردان استام اۋماقتى قامتىعان 500-دەن استام ورمان ءورتى تىركەلىپتى. قوستاناي وبلىسىنا جاقىن جاتقان ورال ورماندارىنىڭ وزىندە مىڭداعان گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان نۋ اعاش سيديعان قۋ اعاشقا اينالدى.
بيىلدىڭ وزىندە شەكارانىڭ ارعى بەتىنەن كەلگەن قالىڭ ءتۇتىن بىرنەشە رەت قوستاناي اسپانىن تۇمشالاپ الىپ, كۇن كوزىن كورسەتپەي تاستاعان. سوندا وسى زاۋالدىڭ ءبارى بىزگە كەلمەستەي كورىنەتىن. وكىنىشكە قاراي, ولاي ەمەس ەكەن. ءۇشىنشى قىركۇيەك كۇنى تاڭەرتەڭ تورعاي تورىندە باستالعان ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تويىنا اتتانىپ بارا جاتقانىمىزدا, جايقالىپ تۇرعان جاسىل ورماندى سوڭعى رەت كورگەنىمىزدى بىلمەپپىز. كەشكىلىك جامانات حابار تورعايعا دا جەتىپ, توي باستالماي جاتىپ تارقاپ, تۇندەلەتىپ كەرى قايتىپ كەلە جاتقانىمىزدا, قاڭقاسى عانا قالعان امانقاراعايدىڭ قۇددى ءبىر اۋىر ارتيللەريانىڭ تولاسسىز اتقىلاعان جويقىن شابۋىلىنا ۇشىراعانداي كەيپىن كوردىك. كوردىك تە, كۇيزەلىستەن قابىرعامىز قايىسىپ كەتتى. قىلقانى كۇل بوپ ۇشىپ, بۇتاعى مۇيىزگە, ءدىڭى كيىزگە, قابىعى كەبىنگە اينالعان جانسىز قاراعايلاردىڭ تۇبىندە توزاق وتتارى جىمىڭداعانداي بولىپ ءالى سونە قويماعان قىزىل جالىن بەيكۇنا مازداپ جاتتى. قولقانى قاپقان كۇيىكتىڭ ءيىسى جايلاپ العان. جولدىڭ وڭ جاعىندا قاپتاپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ شاتىرى جەرگە ءتۇسىپ, قابىرعالارى شالا ورتەنىپ جاتىر. بۇل تاڭنان كەشكە دەيىن تالماي تاجالعا قارسى كۇرەسكەن جانسەبىل ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ العاشقى تويتارىسىنان كەيىنگى كورىنىس ەدى.
ەرتەڭىندە, ياعني, ءتورتىنشى قىركۇيەكتە تاڭەرتەڭ ءورت باستالعالى وسى وڭىردە جۇرگەن توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى, گەنەرال-لەيتەنانت يۋري يلين ارنايى ءباسپاسوز جيىنىن وتكىزدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ءورت 2 قىركۇيەك كۇنى شامامەن ساعات 15.10-دا باستالعان.
– جىلدامدىعى سەكۋندىنا 20 مەترگە دەيىن جەتەتىن جەلدىڭ سالدارىنان ءتىلسىز جاۋ تەز ءورشىپ, ورمان القابىن قىزىل جالىنعا ورادى, ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ ءتوندى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن توتەنشە جاعداي قىزمەتكەرلەرى تاراپىنان قولعا الىنعان جەدەل ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 3 قىركۇيەكتە ءورت قاۋپى تونگەن ەلدى مەكەندەردەن 1 مىڭ 800-دەن استام ادام ەۆاكۋاتسيالاندى. وكىنىشكە قاراي, بۇگىن تاڭەرتەڭ امانقاراعاي اۋىلىندا جانىپ كەتكەن عيمارات ءۇيىندىسىن ارشۋ جۇمىستارى بارىسىندا 1936 جىلى تۋعان ءبىر ادامنىڭ مۇردەسى تابىلدى. الاپات ءورت 106 مىڭ گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان امانقاراعاي ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ 43 مىڭ گەكتاردان استامىن شارپىعانى انىقتالدى. جەل كۇشەيسە قايتا ءورشىپ كەتۋى مۇمكىن 8 ءورت وشاعى ءالى سونبەي جاتىر. ءتىلسىز جاۋدىڭ ەلدى مەكەندەردەگى تۇرعىن ۇيلەرگە ءوتىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا 3 جاۋىنگەرلىك جاساق جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءورتتىڭ تارالۋ جولىن كەسۋ ءۇشىن اۋەدەن 3 تىكۇشاق سۋ بۇركۋدە. قاۋىپتى ايماقتا كەشەدەن بەرى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى بارلىق بولىمشەلەر, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تىنىمسىز ورتكە قارسى كۇرەس جۇرگىزۋدە. سىندارلى ساتتە تەمىر جولشىلار تاراپىنان ۇلكەن كومەك كورسەتىلگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. «قازاقستان تەمىر جولى» اق-نا قاراستى بولىمشە امانقاراعايدا جارىلعان مۇناي بازاسىنان شىققان ءورتتىڭ تارالۋىنا جول بەرگەن جوق. سونىڭ ناتيجەسىندە ءتىلسىز جاۋدان ءتونىپ تۇرعان وراسان قاۋىپتىڭ بەتى قايتارىلدى. ورتكە قارسى كۇرەس جالعاسۋدا, – دەدى مينيستر.
ءمينيستردىڭ سوزىنشە, زاۋالدان زارداپ شەككەندەرگە جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەدى. حالىقتىڭ ورتەنىپ كەتكەن دۇنيە-مۇلكىنىڭ ءبارى قايتا رەسىمدەلەدى. مەملەكەت باسشىسى مەن ۇكىمەت تۇرعىنداردىڭ ءورت سالدارىنان بولعان شىعىندارىن تۇگەلدەي وتەپ بەرۋ ءۇشىن قارجى ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان.
قازىرگە بىزگە بەلگىلىسى, امانقاراعاي اۋىلىندا – 98, وزەرنىي ەلدى مەكەنىندە – 8 جانە لەسنوە اۋىلىندا 1 ءۇي ورتەنىپ كەتكەن. ءورت اۋماعىنان ەۆاكۋاتسيالانعان تۇرعىنداردىڭ ءبىرازى تۋعان-تۋىستارىنىڭ ۇيىنە ورنالاستىرىلدى. ال ءبىرازى اۋليەكول ورتا مەكتەبى مەن اۋليەكول مەكتەپ-ينتەرناتىندا تۇرىپ جاتىر. ورتكە قارسى كۇرەس شارالارى بارىسىندا جەدەل ۇيىمداستىرىلعان مۇنداي قامقورلىق ورىندارىنا ورنالاسقان تۇرعاندارعا ءۇش ۋاقىت تەگىن اس بەرىلىپ, دارىگەرلەر مەن پسيحولوگ ماماندار كومەك كورسەتۋدە.
– بۇل وقىستان بولعان جاعداي. ءورت شىققان كۇنى امانقاراعاي اۋىلىن قالىڭ تۇمان باسىپ كەتتى. شەتكى ۇيلەردىڭ ءبىرازى ورتەنىپ كەتتى. قۇتقارۋشىلار كوشەلەردى كولىكپەن ارالاپ, حابار بەرىپ, ءبارىمىزدى اۋليەكولدەگى مەكتەپ-ينتەرناتقا اكەلىپ ورنالاستىردى. وسىندا العاشقى كومەك كورسەتتى. تاماقتاندىرىپ, جاتىن ورىن بەردى. ءورت قۇرباندارىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ, كوڭىل ايتامىز. اللا ەلگە بىرلىك, ادامعا سابىر بەرسىن! – دەيدى ورتتەن زارداپ شەككەن امانقاراعاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى دۇيسەنباي قاريا.
توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى جانىنان قۇرىلعان جەدەل شتابتىڭ سوڭعى مالىمەتى بويىنشا, قازىر 2 ەلدى مەكەندە – امانقاراعايعا كىرەتىن كۇرە جولدىڭ بويىندا, سونداي-اق ورمان اۋماعىنداعى 8 ۋچاسكەدە ءورت ءسوندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ءورتتى سوندىرۋگە 111 ارنايى تەحنيكا, 5 تىكۇشاق, 5 ءورت ءسوندىرۋ پويىزى, 703 قۇتقارۋشى جۇمىلدىرىلعان. ونىڭ ىشىندە نۇر-سۇلتان قالاسى مەن اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, قاراعاندى وبلىستارىنان كومەككە كەلگەن ءورت سوندىرۋشىلەر بار.
«امانقاراعاي, لەسنوە, وزەرنوە ەلدى مەكەندەرىندە ءورت ءسوندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تجم جەدەل جەلىسىنە اقپاراتتىق سيپاتتاعى 25 قوڭىراۋ كەلىپ ءتۇستى. اۋليەكول اۋدانىنىڭ ەۆاكوپۋنكتىندە ورنالاسقاندارعا وبلىستىق تج قىزمەتىنىڭ ەكى پسيحولوگى كومەك كورسەتىپ جاتىر. نوۆونەجەنكا اۋىلىندا زارداپ شەككەن حالىقتى قابىلداۋ ءۇشىن 9 شاتىر اشىلدى. جاراقات الىپ, كۇيىك شالعان, ىس تيگەن 10 ادام انىقتالدى. ولاردىڭ ىشىندە 5 تۇرعىن, 1 ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ قىزمەتكەرى, 1 اكىمدىك قىزمەتكەرى, 3 تجم قىزمەتكەرى, سونداي-اق كامەلەتكە تولماعان 1 ءجاسوسپىرىم بار. ورتتەن زارداپ شەككەندەردىڭ تورتەۋى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانادا, التى ادام تەكسەرۋدەن ءوتىپ, دارىگەرلىك كومەك كورسەتىلگەننەن كەيىن ۇيلەرىنە جىبەرىلدى. وبلىس اكىمدىگى جەرگىلىكتى اۋقىمداعى توتەنشە جاعداي جاريالاۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدا», دەپ مالىمدەدى تجم-نىڭ جەدەل شتابى.
قازىرگە دەيىن كەلىپ تۇسكەن مالىمەتتەر بويىنشا, ءورت سوندىرۋشىلەر ءتىلسىز جاۋدىڭ بەتىن تويتارىپ, باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر. كەشەدەن بەرى ءورت باسىندا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقان جەدەل شتاب ەلدىڭ دۇنيە-مۇلكىن تۇگەندەپ, شىعىنىن وتەپ بەرۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتىر.
سونداي-اق, باس پروكۋراتۋرا قوستاناي وبلىسىنىڭ ءتورت ەلدى مەكەنىندە –امانقاراعاي اۋىلى, وزەرنوە, كالينينو جانە لەسنوەدا الدىن الا مالىمەت بويىنشا 108-گە جۋىق تۇرعىن ءۇي مەن عيمارات ب ۇلىنگەنىن حابارلاپ وتىر. قازىرگى تاڭدا كەلتىرىلگەن زالال مولشەرى انىقتالىپ جاتىر. بۇدان بۇرىن الاپات ءورت كەزىندە امانقاراعاي اۋىلىنىڭ 86 جاستاعى تۇرعىنى قازا تاپقانى جونىندە اقپارات تاراعان ەدى. ال, 3 قىركۇيەكتە قوستانايداعا «ورۋجەينايا پالاتا» دۇكەنى ورتەنىپ, سونىڭ سالدارىنان دۇكەننىڭ جەتى قىزمەتكەرى زارداپ شەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. اپات كەزىندە ۇشەۋىن كۇيىك شالىپ, بارلىعى اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعان. وكىنىشكە قاراي, تورتەۋى قازا تاپقان.
وسى دەرەكتەر بويىنشا باس پروكۋراتۋرا قىلمىستىق كودەكستىڭ 204-بابىنىڭ 2-بولىگى (وتپەن ابايسىز جۇمىس iستەۋ ارقىلى اۋىر زارداپتارعا اكەپ سوققان نەمەسە اسا ءىرى زالال كەلتىرىلگەن ءىس-ارەكەت), 341-بابىنىڭ 1-بولىگى (ورمانداردى جويۋ), 292-بابىنىڭ 3-بولىگى (ابايسىزدا ەكى نەمەسە ودان دا كوپ ادامنىڭ ولىمىنە اكەپ سوققان ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىن بۇزۋ) بويىنشا الدىن الا تەرگەپ-تەكسەرۋدى باستادى. ۆەدومستۆونىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, تەرگەۋ بارىسىن باس پروكۋرور جەكە باقىلاۋىنا العان.
قوستاناي وبلىسى
