ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ۇلتىمىزدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ, داڭقى جايىلعان قاھارمان قىزدارىمىز – بىزگە ماڭگى ماقتان. ءاليا مەن مانشۇك, حيۋازدىڭ سىڭلىلەرى بۇگىن تاۋەلسىز قازاقستان اسكەرى قاتارىندا ساپتا تۇر. جۇك سالعان دورباسىن ارقالاپ, پوليگونداردا ور قازىپ جاتتىعىپ جۇرگەن قۇرلىق اسكەرلەرى ساپىنداعى قىزدار دا, كوك تەڭىز ايدىنىنداعى اساۋ تولقىنداردى اۋىزدىقتاپ, تەڭىز جيەگىنەن اتقان ارايلى تاڭدى كەمەلەردە قارسى الىپ جۇرگەن قىزدار دا بار. ەل تىنىشتىعىن كۇزەتۋ جولىنداعى قيىن دا قاتال قىزمەتتى مۇلتىكسىز اتقارىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ 21814-اسكەري ءبولىمى مينا-ترالدىق كورابلى كومانديرىنىڭ تاربيە جانە يدەولوگيا جۇمىستارى جونىندەگى ورىنباسارى, كاپيتان ەلۆيرا حالىقباەۆا. رەتى كەلىپ ەلۆيرا سەيىتحانقىزىن اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ەلۆيرا, كەشەگە دەيىن ماماندىق تۇرلەرىن ەرگە, ايەلگە لايىق دەپ ءبولىپ قاراعان ۇعىم بولدى. اسىرەسە, اسكەري فورما كيىپ, تىنىمسىز جاتتىعۋ ءۇستىندە جۇرەتىن, تەمىردەي ءتارتىپ پەن تەگەۋرىندى تالاپ شەڭبەرىنەن شىقپاۋ قاتاڭ قاداعالاناتىن وتان قورعاۋدى, اسكەري قىزمەتتى ەرلەردىڭ ەنشىسى دەدىك. باسقانى بىلاي قويعاندا, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى قىزداردىڭ ەرەن ەرلىگىنىڭ ءوزى بۇل تۇسىنىكتى تۇبىرىمەن وزگەرتىپ جىبەرە العان جوق. ال بۇگىن تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كوك بايراعى استىندا ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتىپ سىزدەر جۇرسىزدەر...
– ءبولىپ قاراۋ قىزداردىڭ نازىكتىگىنە بايلانىستى, ايتسە دە قىزداردىڭ نامىسى, سەزىمى مەن سەنىمى, تاباندىلىعى ەرلەردەن كەم تۇسپەيدى. اسىرەسە, قازاق تاريحىندا سوزىنە كۇللى ەلدى ۇيىتقان, ىسىنە جۇرتى سۇيسىنگەن انالارىمىز, اپالارىمىز از بولماعان عوي. قيىن كەزدەردە اڭ اۋلاپ, ءبىر اۋىلدى اسىراعان اتقا شاپسا وزاتىن شاباندوز, اتسا اڭ بالاسى قۇتىلمايتىن مەرگەن قىزدار تۋرالى ۇلكەندەردەن ەستىپ وستىك. ولار قاشاندا ەل باسقارعان, تىزگىن ۇستاعان ەرلەردىڭ سەنىمدى سەرىگى, كەرەكتى جەرىندە كەڭەسەتىن اقىلشىسى دا بولعان. بۇگىنگى قازاق قىزدارى, سونداي-اق, كەڭ-بايتاق جەرىمىزدى مەكەن ەتۋشى وزگە دە وتانداس قاراكوزدەر كوك بايراق استىنان تابىلساق, ەگەمەن ەلىمىزدى نىعايتۋعا ازاماتتىق ۇلەسىمىزدى قوسساق دەگەن سەزىم عوي.
– اسكەري ءومىردى تاڭداۋىڭىزدىڭ سەبەبى تۇسىنىكتى بولدى. قيىندىققا شىڭدالا تۇسكەن شىعارسىز؟
– مەن 1973 جىلى اقتوبە وبلىسىندا تۋىپ-ءوستىم. زاڭ سالاسىندا جوعارى ءبىلىم العان سوڭ, بالا كۇتىمىمەن ۇيدە وتىردىم. جۇمىس تۋرالى ويلاعاندا, وزىمە بالا كەزدەن ارمان بولعان, كوپ جىلدار قيالىمدى الپەشتەگەن اسكەري سالانى تاڭداۋعا بەل بۋدىم. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆا مەنىڭ بالا كەزدەن ماقتانىشىم بولدى. وسى ماقسات, قىزىعۋشىلىق مەنى اقىرى 2002 جىلى «باتىس» اسكەري وكرۋگىنە قاراستى 51051-اسكەري بولىمىنە الىپ كەلدى. كەلىسىمشارت نەگىزىندە قاتارداعى جاۋىنگەر بولىپ قىزمەتكە قابىلداندىم. ارادا وتكەن 12 جىل ۋاقىت, راسىندا شىڭدالۋ مەكتەبى بولدى. مەن وقۋشى كەزىمنەن سپورتپەن اينالىستىم, جازعى سپورت تۇرلەرىنەن قازاقستان قۇراما كومانداسى ساپىندا رەسەيگە شىققان كەزدەرىم دە بولعان. سپورتتى سەرىك ەتۋىم ماعان كوپ كومەك بەردى, جاۋىنگەرلىك جاتتىعۋلاردان اسا قاتتى قينالعان كەزىم بولعان جوق. جان دۇنيەڭمەن قالاعان قىزمەتتىڭ, تاڭداعان ماماندىقتىڭ قيىندىعىنان دا راحات الۋعا بولادى دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر ايتارىم, اسكەري قىزمەتتىڭ قيىندىعىنا توزبەدىم دەپ السىزدىك تانىتىپ, جۇمىستان قول ۇزگەن قازاق قىزدارىن كورگەن جوقپىن. وسىعان ريزا بولامىن.
– تاربيە جانە يدەولوگيا جۇمىستارى – اسكەريلەر اراسىنداعى ماڭىزدى تاقىرىپ. بۇل باعىتتاعى قولعا العان جۇمىستارىڭىز اۋقىمدى بولار؟
– قازاقستان – دوستىق پەن تاتۋلىقتى الدىڭعى ورىنعا قويعان, جارقىن بولاشاققا وسى قۇندىلىقتارمەن قول جەتكىزۋدى مەجەلەگەن مەملەكەت. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق باعدارلاماسىندا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ الدىنا ەلىمىزدى الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا جەتكىزۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. سونداي-اق, «قازاقستان – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جولداۋىنىڭ دا سىلتەگەن باعىتى – وسى وزىق وتىزدىق ساناتىنان ءوز ورنىمىزدى الۋ. ءبىز بۇل ماقساتقا ءبىرلىك, تىنىشتىق ارقىلى جەتەمىز. ەلباسى جۇرگىزىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ساياساتتى قولداپ, ونىڭ تابىستى ورىندالۋى جولىندا ەڭبەك ەتۋدەمىز. مەن قازىر ەلىمىزدىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ اقتاۋ قالاسىنداعى اسكەري-تەڭىز بازاسىندا قىزمەتتەمىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىن, مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنىڭ ماقسات-مىندەتىن وفيتسەرلەردىڭ اراسىندا, سونداي-اق ماتروستار اراسىندا ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن تۇراقتى ءجۇرگىزىپ كەلەمىز. اسكەريلەردىڭ ەلجاندى بولۋى بارىنشا ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن, جۇمىسىمىزدى سول باعىتتا ۇيلەستىرىپ كەلەمىز. مەملەكەتتىڭ, ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ, اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى باسشىلارىنىڭ نازار اۋدارۋى ناتيجەسىندە قازىر اسكەريلەردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى ءبىراز جاقساردى. الاڭسىز جۇمىس جاساۋعا تولىق ءمۇمكىندىك بار.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن تالانت قۇسايىن.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ۇلتىمىزدىڭ مەرەيىن كوتەرىپ, داڭقى جايىلعان قاھارمان قىزدارىمىز – بىزگە ماڭگى ماقتان. ءاليا مەن مانشۇك, حيۋازدىڭ سىڭلىلەرى بۇگىن تاۋەلسىز قازاقستان اسكەرى قاتارىندا ساپتا تۇر. جۇك سالعان دورباسىن ارقالاپ, پوليگونداردا ور قازىپ جاتتىعىپ جۇرگەن قۇرلىق اسكەرلەرى ساپىنداعى قىزدار دا, كوك تەڭىز ايدىنىنداعى اساۋ تولقىنداردى اۋىزدىقتاپ, تەڭىز جيەگىنەن اتقان ارايلى تاڭدى كەمەلەردە قارسى الىپ جۇرگەن قىزدار دا بار. ەل تىنىشتىعىن كۇزەتۋ جولىنداعى قيىن دا قاتال قىزمەتتى مۇلتىكسىز اتقارىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ 21814-اسكەري ءبولىمى مينا-ترالدىق كورابلى كومانديرىنىڭ تاربيە جانە يدەولوگيا جۇمىستارى جونىندەگى ورىنباسارى, كاپيتان ەلۆيرا حالىقباەۆا. رەتى كەلىپ ەلۆيرا سەيىتحانقىزىن اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ەلۆيرا, كەشەگە دەيىن ماماندىق تۇرلەرىن ەرگە, ايەلگە لايىق دەپ ءبولىپ قاراعان ۇعىم بولدى. اسىرەسە, اسكەري فورما كيىپ, تىنىمسىز جاتتىعۋ ءۇستىندە جۇرەتىن, تەمىردەي ءتارتىپ پەن تەگەۋرىندى تالاپ شەڭبەرىنەن شىقپاۋ قاتاڭ قاداعالاناتىن وتان قورعاۋدى, اسكەري قىزمەتتى ەرلەردىڭ ەنشىسى دەدىك. باسقانى بىلاي قويعاندا, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى قىزداردىڭ ەرەن ەرلىگىنىڭ ءوزى بۇل تۇسىنىكتى تۇبىرىمەن وزگەرتىپ جىبەرە العان جوق. ال بۇگىن تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كوك بايراعى استىندا ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتىپ سىزدەر جۇرسىزدەر...
– ءبولىپ قاراۋ قىزداردىڭ نازىكتىگىنە بايلانىستى, ايتسە دە قىزداردىڭ نامىسى, سەزىمى مەن سەنىمى, تاباندىلىعى ەرلەردەن كەم تۇسپەيدى. اسىرەسە, قازاق تاريحىندا سوزىنە كۇللى ەلدى ۇيىتقان, ىسىنە جۇرتى سۇيسىنگەن انالارىمىز, اپالارىمىز از بولماعان عوي. قيىن كەزدەردە اڭ اۋلاپ, ءبىر اۋىلدى اسىراعان اتقا شاپسا وزاتىن شاباندوز, اتسا اڭ بالاسى قۇتىلمايتىن مەرگەن قىزدار تۋرالى ۇلكەندەردەن ەستىپ وستىك. ولار قاشاندا ەل باسقارعان, تىزگىن ۇستاعان ەرلەردىڭ سەنىمدى سەرىگى, كەرەكتى جەرىندە كەڭەسەتىن اقىلشىسى دا بولعان. بۇگىنگى قازاق قىزدارى, سونداي-اق, كەڭ-بايتاق جەرىمىزدى مەكەن ەتۋشى وزگە دە وتانداس قاراكوزدەر كوك بايراق استىنان تابىلساق, ەگەمەن ەلىمىزدى نىعايتۋعا ازاماتتىق ۇلەسىمىزدى قوسساق دەگەن سەزىم عوي.
– اسكەري ءومىردى تاڭداۋىڭىزدىڭ سەبەبى تۇسىنىكتى بولدى. قيىندىققا شىڭدالا تۇسكەن شىعارسىز؟
– مەن 1973 جىلى اقتوبە وبلىسىندا تۋىپ-ءوستىم. زاڭ سالاسىندا جوعارى ءبىلىم العان سوڭ, بالا كۇتىمىمەن ۇيدە وتىردىم. جۇمىس تۋرالى ويلاعاندا, وزىمە بالا كەزدەن ارمان بولعان, كوپ جىلدار قيالىمدى الپەشتەگەن اسكەري سالانى تاڭداۋعا بەل بۋدىم. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆا مەنىڭ بالا كەزدەن ماقتانىشىم بولدى. وسى ماقسات, قىزىعۋشىلىق مەنى اقىرى 2002 جىلى «باتىس» اسكەري وكرۋگىنە قاراستى 51051-اسكەري بولىمىنە الىپ كەلدى. كەلىسىمشارت نەگىزىندە قاتارداعى جاۋىنگەر بولىپ قىزمەتكە قابىلداندىم. ارادا وتكەن 12 جىل ۋاقىت, راسىندا شىڭدالۋ مەكتەبى بولدى. مەن وقۋشى كەزىمنەن سپورتپەن اينالىستىم, جازعى سپورت تۇرلەرىنەن قازاقستان قۇراما كومانداسى ساپىندا رەسەيگە شىققان كەزدەرىم دە بولعان. سپورتتى سەرىك ەتۋىم ماعان كوپ كومەك بەردى, جاۋىنگەرلىك جاتتىعۋلاردان اسا قاتتى قينالعان كەزىم بولعان جوق. جان دۇنيەڭمەن قالاعان قىزمەتتىڭ, تاڭداعان ماماندىقتىڭ قيىندىعىنان دا راحات الۋعا بولادى دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر ايتارىم, اسكەري قىزمەتتىڭ قيىندىعىنا توزبەدىم دەپ السىزدىك تانىتىپ, جۇمىستان قول ۇزگەن قازاق قىزدارىن كورگەن جوقپىن. وسىعان ريزا بولامىن.
– تاربيە جانە يدەولوگيا جۇمىستارى – اسكەريلەر اراسىنداعى ماڭىزدى تاقىرىپ. بۇل باعىتتاعى قولعا العان جۇمىستارىڭىز اۋقىمدى بولار؟
– قازاقستان – دوستىق پەن تاتۋلىقتى الدىڭعى ورىنعا قويعان, جارقىن بولاشاققا وسى قۇندىلىقتارمەن قول جەتكىزۋدى مەجەلەگەن مەملەكەت. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق باعدارلاماسىندا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ الدىنا ەلىمىزدى الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا جەتكىزۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. سونداي-اق, «قازاقستان – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جولداۋىنىڭ دا سىلتەگەن باعىتى – وسى وزىق وتىزدىق ساناتىنان ءوز ورنىمىزدى الۋ. ءبىز بۇل ماقساتقا ءبىرلىك, تىنىشتىق ارقىلى جەتەمىز. ەلباسى جۇرگىزىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ساياساتتى قولداپ, ونىڭ تابىستى ورىندالۋى جولىندا ەڭبەك ەتۋدەمىز. مەن قازىر ەلىمىزدىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ اقتاۋ قالاسىنداعى اسكەري-تەڭىز بازاسىندا قىزمەتتەمىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىن, مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنىڭ ماقسات-مىندەتىن وفيتسەرلەردىڭ اراسىندا, سونداي-اق ماتروستار اراسىندا ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن تۇراقتى ءجۇرگىزىپ كەلەمىز. اسكەريلەردىڭ ەلجاندى بولۋى بارىنشا ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن, جۇمىسىمىزدى سول باعىتتا ۇيلەستىرىپ كەلەمىز. مەملەكەتتىڭ, ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ, اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى باسشىلارىنىڭ نازار اۋدارۋى ناتيجەسىندە قازىر اسكەريلەردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى ءبىراز جاقساردى. الاڭسىز جۇمىس جاساۋعا تولىق ءمۇمكىندىك بار.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن تالانت قۇسايىن.
شىمكەنتتە ەكى جاسار قىز 24 مەترلىك قۇدىققا قۇلاپ كەتتى
ايماقتار • بۇگىن, 17:02
6 باللون شىعارىلدى: وسكەمەندە قۇتقارۋشىلار جارىلىستىڭ الدىن الدى
ايماقتار • بۇگىن, 16:45
الماتى وبلىسىنىڭ تاۋلارىندا تۋريستىك ميكرواۆتوبۋس شاتقالعا قۇلاپ كەتتى
ايماقتار • بۇگىن, 16:05
ءتورت بوكسشىمىز الەم كۋبوگى كەزەڭىنىڭ التىن جۇلدەسىنە تالاسادى
سپورت • بۇگىن, 15:55
بيزنەسمەندەر مەن ەكونوميستەر ءمينيستردىڭ رەفورماسىنا نارازىلىق ءبىلدىردى
قوعام • بۇگىن, 15:23
اقمولا وبلىسىندا 18 جاستاعى ءجاسوسپىرىمدى بۇرىنعى سىنىپتاسى پىشاقتاپ كەتتى
ايماقتار • بۇگىن, 13:55
اقتاۋدا ماەك-ءتىڭ ەكى جۇمىسشىسى تۇز قىشقىلىنا كۇيىپ قالدى
ايماقتار • بۇگىن, 13:34
تۇركىستاندا كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي جانىنداعى دۇكەن ورتەندى
ايماقتار • بۇگىن, 12:48
وسكەمەندەگى بازاردا جەكە كاسىپكەر كوكونىستەردىڭ باعاسىن نەگىزسىز وسىرگەن
ايماقتار • بۇگىن, 12:33
الماتىدا قىتايلىق كومپانيا زاماناۋي قوقىس وڭدەۋ زاۋىتىن سالادى
ەكولوگيا • بۇگىن, 11:59
نيدەرلاند كورولدىگى جامبىل وبلىسىنا 40 مىڭ ءتۇپ قىزعالداق سىيلادى
ايماقتار • بۇگىن, 11:08
ۆاشينگتوندا تاعى دا اتىس بولدى: دونالد ترامپ شۇعىل تۇردە ەۆاكۋاتسيالاندى
الەم • بۇگىن, 10:53
الماتى اۋەجايىنداعى تەرمينالداردى جاڭارتۋ جۇمىستارى قاشان اياقتالادى؟
ينفراقۇرىلىم • بۇگىن, 10:15
دوللار, ەۋرو, رۋبل: 26 ساۋىرگە ارنالعان ۆاليۋتا باعامى
قارجى • بۇگىن, 09:35
بۇگىن ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە جاڭبىر جاۋادى
اۋا رايى • بۇگىن, 09:10