جۋىردا فەيسبۋك الەۋمەتتىك جەلىسىنەن «ويدەنە» قويان-قولتىق ۇرىس فەدەراتسياسىنىڭ پاراقشاسىن بايقاپ, ويعا قالدىم. قازاق بايتاق جەرىن ات ۇستىندە عانا ەمەس, قويان-قولتىق ۇرىس تاسىلىمەن دە قورعاپ قالعان ەكەن. بۇل ءتاسىل قازىر سپورتتىق جەكپە-جەكتە جالعاسىن تاپقانداي. ءيا, دەنەشىنىقتىرۋ قيمىلدارى ەپتىلىك پەن ەسەپتىلىككە ۇيرەتەدى. وسى ورايدا, قازاقى سپورت ءتۇرى, الدا ايتقان «ويدەنەنى» دامىتۋعا بارىنشا كۇش سالىپ جۇرگەن سەرىك رىسپاەۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– «ويدەنە» قانداي ماقساتتان تۋعان دۇنيە؟
– بالا جاستان سپورتتى وزىمە سەرىك ەتتىم. سامبو, بوكس سەكتسيالارىنا قاتىستىم. اسىرەسە, توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازىرگى ق.ساتباەۆ اتىنداعى ۇلتتىق پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەنىمدە جەكپە-جەك تۇرلەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ارتا ءتۇستى. تاەكۆوندودان باپكەر اتاندىم. 3-كۋرستا وقىپ جۇرگەنىمىزدە ەلگە كەلگەن مۇستافا وزتۇرىكتىڭ تاەكۆوندونى ۇيرەتەتىنى تۋرالى ەستىپ, ءبىر توپ ازامات الدىنا باردىق. اسىل اعامىزدان ساباق الا ءجۇرىپ, تۇركياعا العاش بارعان قازاقستان قۇراماسىنىڭ ساپىندا ونەر كورسەتتىم. مۇستافانىڭ العاشقى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىمدى ماقتانىشپەن ايتا الامىن.
ول بىزگە تاەكۆوندونىڭ سپورت قانا ەمەس, فيلوسوفيا ەكەندىگىن ۇيرەتتى. جەكپە-جەك ونەرى ۇعىمى, شىعىس جەكپە-جەگىنىڭ باستى ماعىناسى – ادامگەرشىلىككە باۋلۋ دەگەندى سانامىزعا ءسىڭىردى. كەيىن مەن كورەيدىڭ تاەكۆوندوسىنان جاپوننىڭ كاراتەسىنە اۋىسىپ كەتتىم. ۋاقىت وتە بەردى. 2000 جىلداردان باستاپ ءوزىمىزدىڭ اتا-بابا ۇلگىسىندەگى قويان-قولتىق ۇرىستى دامىتىپ, قازاقتىڭ جەكپە-جەك ونەرىن جەكە مەكتەپ رەتىندە اشۋ تۋرالى وي سانامدى جاۋلاپ الدى. شىعىس ازيا ەلدەرىنىڭ جەكپە-جەگى سەكىلدى, قازاقتىڭ قويان-قولتىق ۇرىسىن دامىتۋدى وزىمە ماقسات ەتتىم. ءتىپتى, جوباسىن كەسىپ-ءپىشىپ, باعدارلاماسىن دايىنداپ قويدىم. 2001 جىلى الماتىداعى وقۋشىلار سارايىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىمدە ءالي ەسىمدى ۇيىرمە جەتەكشىسىمەن ارالاس-قۇرالاس بولدىق. ول باعدارلامامدى كورىپ, اتاۋىن «ويدەنە» دەپ اتاۋدى ۇسىندى. تازا وي مەن ەپتى دەنەنىڭ بەلگىسى رەتىندە. سوسىن كاراتە ۇيىرمەسىندەگى 60 شاقتى شاكىرتىمدى «ويدەنە» سەكتسياسىنا ەرتىپ اكەلىپ, جاتتىقتىردىم. ءبارى وسىلاي باستالدى.
– نۇسقاۋلىق ادىستەمەنى كىم دايىندادى؟ فەدەراتسيا رەتىندە تىركەلدىڭىزدەر مە؟
– جوق, ءالى تىركەلە قويمادىق. ارينە, بىراق قاي دۇنيەنىڭ دە اسىعىس, شالا-پۇلا دايىندالماعانى جاقسى. ويتكەنى, «ويدەنەنىڭ» ەرەجەلەرىن 2000 جىلدان باستاپ جاساقتاپ كەلەمىن. جاڭاشىلدىقتى قۇپتايمىن. ءوسۋ بار جەردە دامۋ, ىزدەنىس بار. كيىم ۇلگىسىن, سپورتتىق بەلگىسىن جاسادىق. «ويدەنەنىڭ» الەۋەتى ۇلكەن ەكەنىنە سەنىمىم مول. ەگەر سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ اگەنتتىگىنەن اككرەديتاتسيادان ءوتىپ جاتساق, سپورتتىق مەكتەپتەردە «ويدەنە» سەكتسياسى تەگىن اشىلاتىن بولادى. ءويتكەنى, قازىردىڭ وزىندە «ويدەنەمەن» اينالىسقىسى كەلەتىن بالالار وتە كوپ. بىراق كوبىنىڭ قالتاسى «تەسىك».
ارينە, تەگىن قابىلدايتىن كەزىمىز دە بولادى. سەبەبى, «ويدەنەگە» جاستاردى نەعۇرلىم كوبىرەك تارتساق, جاستار اراسىندا وتانسۇيگىشتىك, ادامگەرشىلىك بەكي تۇسەدى. «ويدەنەنىڭ» تۇپكى ماقسات-مۇراتى وي مەن بويدى تازا ۇستاپ, دەنەنىڭ مىعىم بولۋى. ۇلى اباي قۇنانباەۆ ايتپاقشى, «ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك» ءار ءجاسوسپىرىمنىڭ بويىنان تابىلسا, ەرتەڭگى كۇنگە الاڭداۋ ازايادى دەپ ويلايمىن. «جانىڭ ساۋ بولسا, سورلىمىن دەمە, ءتانىڭ ساۋ بولسا, جارلىمىن دەمە» دەگەن قازاق. جارلىمىن دەمەيتىن جاستاردى كوبەيتۋدى ماقسات تۇتىپ ءجۇرمىن. ۋاقىتى كەلگەندە فەدەراتسيا اتانارمىز دەگەن ءۇمىتىم باسىم.
اڭگىمەلەسكەن
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
– بالا جاستان سپورتتى وزىمە سەرىك ەتتىم. سامبو, بوكس سەكتسيالارىنا قاتىستىم. اسىرەسە, توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازىرگى ق.ساتباەۆ اتىنداعى ۇلتتىق پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەنىمدە جەكپە-جەك تۇرلەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ارتا ءتۇستى. تاەكۆوندودان باپكەر اتاندىم. 3-كۋرستا وقىپ جۇرگەنىمىزدە ەلگە كەلگەن مۇستافا وزتۇرىكتىڭ تاەكۆوندونى ۇيرەتەتىنى تۋرالى ەستىپ, ءبىر توپ ازامات الدىنا باردىق. اسىل اعامىزدان ساباق الا ءجۇرىپ, تۇركياعا العاش بارعان قازاقستان قۇراماسىنىڭ ساپىندا ونەر كورسەتتىم. مۇستافانىڭ العاشقى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەندىگىمدى ماقتانىشپەن ايتا الامىن.
ول بىزگە تاەكۆوندونىڭ سپورت قانا ەمەس, فيلوسوفيا ەكەندىگىن ۇيرەتتى. جەكپە-جەك ونەرى ۇعىمى, شىعىس جەكپە-جەگىنىڭ باستى ماعىناسى – ادامگەرشىلىككە باۋلۋ دەگەندى سانامىزعا ءسىڭىردى. كەيىن مەن كورەيدىڭ تاەكۆوندوسىنان جاپوننىڭ كاراتەسىنە اۋىسىپ كەتتىم. ۋاقىت وتە بەردى. 2000 جىلداردان باستاپ ءوزىمىزدىڭ اتا-بابا ۇلگىسىندەگى قويان-قولتىق ۇرىستى دامىتىپ, قازاقتىڭ جەكپە-جەك ونەرىن جەكە مەكتەپ رەتىندە اشۋ تۋرالى وي سانامدى جاۋلاپ الدى. شىعىس ازيا ەلدەرىنىڭ جەكپە-جەگى سەكىلدى, قازاقتىڭ قويان-قولتىق ۇرىسىن دامىتۋدى وزىمە ماقسات ەتتىم. ءتىپتى, جوباسىن كەسىپ-ءپىشىپ, باعدارلاماسىن دايىنداپ قويدىم. 2001 جىلى الماتىداعى وقۋشىلار سارايىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىمدە ءالي ەسىمدى ۇيىرمە جەتەكشىسىمەن ارالاس-قۇرالاس بولدىق. ول باعدارلامامدى كورىپ, اتاۋىن «ويدەنە» دەپ اتاۋدى ۇسىندى. تازا وي مەن ەپتى دەنەنىڭ بەلگىسى رەتىندە. سوسىن كاراتە ۇيىرمەسىندەگى 60 شاقتى شاكىرتىمدى «ويدەنە» سەكتسياسىنا ەرتىپ اكەلىپ, جاتتىقتىردىم. ءبارى وسىلاي باستالدى.
– نۇسقاۋلىق ادىستەمەنى كىم دايىندادى؟ فەدەراتسيا رەتىندە تىركەلدىڭىزدەر مە؟
– جوق, ءالى تىركەلە قويمادىق. ارينە, بىراق قاي دۇنيەنىڭ دە اسىعىس, شالا-پۇلا دايىندالماعانى جاقسى. ويتكەنى, «ويدەنەنىڭ» ەرەجەلەرىن 2000 جىلدان باستاپ جاساقتاپ كەلەمىن. جاڭاشىلدىقتى قۇپتايمىن. ءوسۋ بار جەردە دامۋ, ىزدەنىس بار. كيىم ۇلگىسىن, سپورتتىق بەلگىسىن جاسادىق. «ويدەنەنىڭ» الەۋەتى ۇلكەن ەكەنىنە سەنىمىم مول. ەگەر سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ اگەنتتىگىنەن اككرەديتاتسيادان ءوتىپ جاتساق, سپورتتىق مەكتەپتەردە «ويدەنە» سەكتسياسى تەگىن اشىلاتىن بولادى. ءويتكەنى, قازىردىڭ وزىندە «ويدەنەمەن» اينالىسقىسى كەلەتىن بالالار وتە كوپ. بىراق كوبىنىڭ قالتاسى «تەسىك».
ارينە, تەگىن قابىلدايتىن كەزىمىز دە بولادى. سەبەبى, «ويدەنەگە» جاستاردى نەعۇرلىم كوبىرەك تارتساق, جاستار اراسىندا وتانسۇيگىشتىك, ادامگەرشىلىك بەكي تۇسەدى. «ويدەنەنىڭ» تۇپكى ماقسات-مۇراتى وي مەن بويدى تازا ۇستاپ, دەنەنىڭ مىعىم بولۋى. ۇلى اباي قۇنانباەۆ ايتپاقشى, «ىستىق قايرات, نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك» ءار ءجاسوسپىرىمنىڭ بويىنان تابىلسا, ەرتەڭگى كۇنگە الاڭداۋ ازايادى دەپ ويلايمىن. «جانىڭ ساۋ بولسا, سورلىمىن دەمە, ءتانىڭ ساۋ بولسا, جارلىمىن دەمە» دەگەن قازاق. جارلىمىن دەمەيتىن جاستاردى كوبەيتۋدى ماقسات تۇتىپ ءجۇرمىن. ۋاقىتى كەلگەندە فەدەراتسيا اتانارمىز دەگەن ءۇمىتىم باسىم.
اڭگىمەلەسكەن
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
