ورال قالاسىنىڭ ءدال ىرگەسىندە, شاعان وزەنىنىڭ جاعاسىندا بالالار دەمالىسىنا ارنالعان ۇيلەر 1937 جىلدان سالىنا باستاپتى. ەندەشە بيىل «اتامەكەن» بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تۋريزم جانە ەكولوگيا ورتالىعىنا 85 جىل دەپ ايتۋعا نەگىز بار ەكەن!
اتىنا زاتى ساي ورتالىق سوڭعى جىلدارى جاس ورەندى تۋعان جەرىن سۇيۋگە, تابيعاتپەن ءبىر بولىپ, بەلسەندى ءومىر سۇرۋگە باۋلىپ كەلەدى.
مىسالى, بيىلدىڭ وزىندە مۇندا ورال قالاسىنداعى 52 مەكتەپتىڭ 10-سىنىپ وقۋشىلارى اسكەري وقۋ-دالالىق جيىن وتكىزدى. ياعني 900 بوزبالا تۇڭعىش رەت ەرەسەك ءومىردىڭ ءدامىن تاتىپ, وتان الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىندى.
ال ءۇش اي جازدا بۇل جەردە وقۋشىلاردىڭ ويىن-كۇلكىسى ءبىر تىنبادى. جەتى اۋىسىمعا بولىنگەن دەمالىس لاگەرىندە جالپى سانى 1 مىڭنان اسا ۇل-قىز دەمالىپ ۇلگەرىپتى. ولاردىڭ باسىم بولىگى – وقۋ وزاتتارى, دارىندى بالالار جانە كومەككە مۇقتاج, اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار بولعان.
«اتامەكەن» ورتالىعىنىڭ باسشىسى, «ۇزدىك ولكەتانۋشى» توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى, وڭىردە تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ايبولات قۇرىمباەۆ ء«ار بالا تۋعان ولكەنىڭ تابيعات تاڭعاجايىپتارىن, تاريحىن, مادەنيەتىن جەتىك ءبىلۋى كەرەك» دەگەن پرينتسيپ ۇستاناتىن ازامات. سوندىقتان دا «اتامەكەن» ورتالىعىنا كەلگەن ۇل مەن قىزدىڭ از ۋاقىت ىشىندە وزگەرىپ, تاماشا دەمالىسپەن بىرگە ەستەتيكالىق تاربيە الىپ شىعادى.
– بيىل ءبىزدىڭ ورتالىقتا دەمالعان وقۋشىلار ماعىنالى دا ءماندى دەمالىس وتكىزدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. بۇل جەردە كورىپ, ۇيرەنگەن داعدىلارى الداعى ومىردە دە پايدالى بولارى انىق. مىسالى, ولار لاگەر اۋماعىنداعى ءار نارسەنىڭ قاي جەردە, قالاي ورناتىلعانىن جانە ءمان-ماعىناسىن تۇسىندىرەتىن ء«ار زاتتىڭ ءوز ورنى بار» اتتى ويىن وينايتىن. سونداي-اق قالاداعى مۋزەيلەرگە ساياحات جاسادى, تۋريستىك, سپورتتىق ويىندارعا قاتىستى, وزەندە بايداركامەن سەرۋەندەپ, ۇلتتىق قولونەر مەكتەپتەرىمەن دە تانىستى. تۋعان جەر تابيعاتىن قورعايتىن ەكولوگيالىق ۇيىرمەلەرگە قاتىسىپ, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ دا ءدامىن تاتتى, – دەيدى ايبولات شامۇرات ۇلى.
«اتامەكەن» ورتالىعىندا بيىلعى كانيكۋل قىزىعىن كورگەن 354 بالا – اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان نەمەسە جەتىم بالالار ەكەن. سونداي-اق جازعى ساۋىقتىرۋ لاگەرىندە ماڭعىستاۋ, اتىراۋ, اقتوبە وبلىستارىنان, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كورشىلەس اۋداندارىنان جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى اۋىلداردان ارنايى جولدامامەن كەلگەن بالالار دا ەستەن كەتپەيتىن دەمالىس كۇندەرىن وتكىزگەن. مۇنداعى ۇيىمشىلدىق, ىشكى بىرلىكتىڭ كۇشتى بولعانى سونداي, ورال قالالىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ءبولىمى «بالالار جىلىنا» ارناپ وتكىزگەن سپارتاكيادادا اتامەكەندىكتەر كومانداسى 1-ورىنعا يە بولىپتى!
– بيىل 1 ماۋسىم مەن 21 تامىز ارالىعىندا «اتامەكەن» ورتالىعىندا بارلىعى 1049 بالا دەمالدى. ونىڭ ىشىندە از قامتىلعان 355 بالا تەگىن دەمالسا, دارىندى 200 وقۋشى 50% جەڭىلدىكپەن, 494 بالا اقىلى ەسەپتە دەمالدى. ورتالىق اۋماعىندا 5 كۇندىك «ميراس», «راحات» كۇركەلى لاگەرى, «قايسار» سپورتتىق, اسكەري-پاتريوتتىق ەرلىك لاگەرى ۇيىمداستىرىلدى. 1-25 ماۋسىم ارالىعىندا وتكەن «ميراس» كۇركەلى لاگەرىنە 600 بالا قاتىسسا, 27 ماۋسىم مەن 16 شىلدە ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان «قايسار» سپورتتىق, اسكەري-پاتريوتتىق ەرلىك لاگەرىندە 230 بالا بولدى. مۇندا وقۋشىلار شاتىر قۇرۋدى, تۋريستىك قۇرال-جابدىقتاردى قولدانۋدى, باعدارلاۋدى ۇيرەندى, – دەيدى «اتامەكەن» ورتالىعىنىڭ ادىسكەرى اقمارال جولدىبايقىزى.
ولكەتانۋ – وسكەلەڭ ۇرپاقتى تۋعان جەرىن سۇيۋگە, ءوز وتانىنىڭ پاتريوتى بولۋعا باۋليتىن ەرەكشە سالا ەكەنىن ايتتىق. ايبولات قۇرىمباەۆ باسقاراتىن «اتامەكەن» بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ تۋريزم جانە ەكولوگيا ورتالىعى وڭىردەگى جالپى جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىن ءوزارا ۇندەستىرىپ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ نەگىزگى تۋريستىك برەندىن قالىپتاستىراتىن جاڭا باعدارلاما ۇسىنىپ وتىر. ارينە, بۇل جەردە كادر ماسەلەسىن جۇيەلى شەشۋ, ماتەريالدىق بازانى نىعايتۋ, باعدارلامالىق-مەتوديكالىق قۇجاتتار جاساۋ, ۇيىرمە جۇمىستارىن جانداندىرۋ, سپورتتىق باعدارلاۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى دامىتىپ, جاساندى جارتاس سالۋ, جۇيەلى مەرزىمدى باسىلىم شىعارۋ سەكىلدى سان-سالالى مىندەتتەر تۇر.
باتىس قازاقستان وبلىسى
