كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل «EQ»
ارناۋلى قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن تۇرالاتادى
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ولگا بۋلاۆكينانىڭ ايتۋىنشا, ستاتيستيكاعا سايكەس ەلىمىزدەگى 100 ادامنىڭ تەك 15-ءى عانا تۇراقتى بەلگىلەنگەن ينتەرنەتكە يە. بۇل ورايدا قازاقستان ءموبيلدى جانە كەڭ جولاقتى ينتەرنەتتىڭ تاريفى جاعىنان الدىڭعى ورىنداردا بولعانىمەن ينتەرنەت جىلدامدىعى, قولجەتىمدىلىگى, فايلداردى مەگابيت سەكۋندىنا جۇكتەۋ سەكىلدى كورسەتكىشتەر بويىنشا كوشتەن قالىپ كەلە جاتقانىن ايتا كەتكەن ورىندى.
«قازاقستاننىڭ ۇيالى بايلانىس نارىعىندا ساتىپ الۋشىلار كوپ بولسا دا 2 سۋبەكت قانا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل نارىققا جاڭا سۋبەكتىلەردىڭ كىرۋىنە ەكونوميكالىق (باستاپقى ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى), تەحنولوگيالىق (راديوجيىلىك سپەكترى رەسۋرسىنىڭ شەكتەۋلىلىگى), اكىمشىلىك (ليتسەنزيالاۋ) شەكتەۋلەر كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى, ونىڭ ىشىندە شالعاي ەلدى مەكەندەردىڭ حالقى, كاسىپكەرلەر, ءبىلىم بەرۋ سالاسى مەن باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى ءتيىستى بايلانىس پەن ينتەرنەتتىڭ بولماۋىنا قاتىستى ۇنەمى حابارلاسىپ, شاعىمدانىپ جاتادى. مىسالعا, وڭىرلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن الىپ قارايىق, ماماندار قاجەتتى قۇجاتتى قولمەن تولتىرۋعا ءماجبۇر. جۇمىستان كەيىن وسى كوپتەگەن قاعاز قۇجاتتى بىرىكتىرىلمەگەن, ەسكىرگەن اقپاراتتىق بازالارعا ەنگىزەدى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا توقتالساق, پاندەميا كەزىندە ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا مۇعالىمدەرگە ساباقتى وفلاين فورماتتا وتكىزۋگە تۋرا كەلدى. ويتكەنى وڭىردەگى ينتەرنەتتىڭ باياۋلىعى وقۋدى ساپالى ونلاين رەجىمدە وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرگەن جوق. شارۋالار بولسا, سۋبسيديانى دەر كەزىندە الا المايدى. نەگە دەسەڭىز, دەرەكتەر بازاسىنا تىركەلۋ مۇڭعا اينالعان. ۆەتەرينارلار ەسەپتەرىن ۋاقىتىندا تاپسىرا الماسا, ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار بولعان وقيعا جونىندە شۇعىل اقپارات بەرە المايدى. مۇنداي پروبلەما وتە كوپ», دەدى دەپۋتات.
شالعاي ەلدى مەكەندەردە ينتەرنەت جوق
تسيفرلى دامۋ جونىندەگى ساراپشى باۋىرجان سارسەمباەۆتىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, زامان تالابىنا ساي ءموبيلدى ينتەرنەتتى تەك ءىرى ەلدى مەكەندەردە عانا كەزدەستىرۋگە بولادى. ال شالعايدا جاتقان اۋىلدىق جەرلەردە «ينتەرنەت تۇگىلى ساپالى بايلانىس اتىمەن جوق», دەيدى ساراپشى.
«ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە 250 جانە ودان كوپ حالقى بار ەلدى مەكەندەردى ارالاپ كوردىك. باسىم بولىگىندە ۇيالى بايلانىستىڭ جوق ەكەنىن بايقاپ, تىركەدىك», دەدى ب.سارسەمباەۆ.
سونداي-اق ب.سارسەمباەۆ نارىقتاعى بارلىق كومپانيا شامامەن 150-دەي حالقى بار ەلدى مەكەندەگى 15 ۇيگە بايلانىس ورناتۋدى قۇپتامايتىنىن جەتكىزدى.
وڭىرلەردى ارالاۋ كەزىندە ء«موبيلدى قۇلدىق» ماسەلەسىنىڭ وزەكتى بولىپ وتىرعانى بايقالسا كەرەك. ايتالىق, حالقى كوپ اۋىلداردا ءبىر عانا وپەراتوردىڭ مۇناراسى ورناتىلعاندىقتان مۇنداي ەلدى مەكەندەردە بىرنەشە وپەراتوردىڭ SIM كارتالارىن قولدانۋعا تۋرا كەلەدى. حالىق تىعىز ورنالاسقان اۋىلداردا ءبىر بايلانىس مۇناراسىنىڭ جانىنان ەكىنشىسىن سالۋ فاكتىلەرى كەزدەسكەن. ماماندار شەت مەملەكەتتەردە بۇرىننان ورناتىلعان بازالىق ستانسالاردى بىرلەسىپ پايدالانۋدىڭ تاجىريبەسى كەڭ قولدانىستا ەكەنىن ايتتى.
اباي وبلىسى اكىمى اپپاراتىنىڭ تسيفرلاندىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى مونيتورينگىلەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايجان ىسقاقوۆا ايتقانداي, قازىر وڭىردەگى كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتاردى تسيفرلاندىرۋ بار. ول وبلىستىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىسى بىرتىندەپ جولعا قويىلىپ, الداعى قويىلعان مىندەتتەردى جۇيەلى تۇردە ورىنداۋعا كۇش سالىنىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
مينيسترلىكتىڭ مالىمەتى بۇرمالانعان
ۇلتتىق كوممۋنيكاتسيا جانە تسيفرلاندىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ازامات كولوۆتىڭ سوزىنە دەن قويساق, ەلىمىزدەگى تسيفرلى بايلانىسقا جاۋاپتى ۆەدومستۆو قالالار مەن وڭىرلەردىڭ ينتەرنەتپەن قامتىلۋىنا بايلانىستى اقپاراتتى بۇرمالاپ بەرەدى.
«تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 99,3%-ى زاماناۋي ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلگەنى تۋرالى مالىمەتتى تۇراقتى نەگىزدە ايتۋدان جالىقپايدى. الايدا ءىس جۇزىندە جاعداي تۇبەگەيلى باسقاشا. سوندا قازاقستاندا 280 مىڭ ادامنىڭ عانا ساپالى ينتەرنەتكە قولى جەتپەي تۇرعانى ما؟ بۇل وتە كۇماندى. مىسالى, اقش-تا ءالى كۇنگە دەيىن 30 ملن-عا جۋىق ادام ساپالى ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن كورە الماي ءجۇر. ال قازاقستان مەدياندىق كورسەتكىش بويىنشا 95-ءشى ورىندا تۇر. مۇنداي دەرەكتەردى بۇرمالاپ, ەلىمىزدىڭ حالقىن اداستىرۋدىڭ قانداي قاجەتى بار؟», دەدى ا.كولوۆ.
بۇل پىكىردى پارلامەنت دەپۋتاتتارى دا قۋاتتاپ, قۇرعاق ەسەپ پەن شىنايى دەرەك كوپ جاعدايدا ءبىر-بىرىمەن سايكەس كەلە بەرمەيتىنىن ايتتى. سول سەبەپتى بۇل باعىتتا قۇزىرلى ورگانعا جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ, ءىس جۇزىندە اتقارىلعان مالىمەتتەرمەن بولىسۋگە شاقىردى.
«سەمسات» كومپانياسىنىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى باۋىرجان امانباەۆ پروۆايدەرلەردىڭ نارىعىنا تاياۋدا قوسىلعانىن, بىراق قازىردىڭ وزىندە ءتيىستى جابدىقتى ساتىپ الۋعا بايلانىستى پروبلەماعا تاپ بولعاندىقتان قاجەتتى سوفتتى ساتىپ الۋ ءۇشىن قولداۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, راديوجابدىق ارقىلى جانە انتەنناسىز (ماچتاسىز) ينتەرنەتتى تارتۋ 2-3 جىلدىق وتەلىمدىلىكپەن ەسەپتەگەندە 2-دەن 4 ملن تەڭگەگە دەيىن قۇبىلۋى مۇمكىن. وسى رەتتە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن ورناتۋعا ورتا ەسەپپەن 9 جىلدىق وتەلىمدىلىكپەن قوسا العاندا شامامەن 35 ملن تەڭگە جۇمسالادى. ال ەگەر دە جاڭا باعانالار ورناتىلسا, بۇل سوما ەكى ەسەگە ۇلعايۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى ماماندار بايلانىسى جوق اۋىلدارعا ينتەرنەت تارتۋ ءۇشىن سۋبسيديالاناتىن نەمەسە قاجەتتى جابدىقتاردى ساتىپ الۋدى كوزدەيتىن ارنايى باعدارلامانى دايىنداۋدى ۇسىنىپ وتىر.
ال سىبايلاس جەمقورلىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بۇل باعدارلامانى وڭىرلىك جەكە پروۆايدەرلەر عانا ىسكە اسىراتىن مىندەتتى نورمانى ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى.
اباي وبلىسى
