الەم • 22 تامىز, 2022

ۇشتىكتىڭ ماڭىزدى باسقوسۋى

1932 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكي مەن تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان جانە بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش كەزدەستى. ۇشتىكتىڭ ماڭىزدى باسقوسۋى ۋكراينانىڭ باتىسىنداعى لۆوۆ قالاسىندا ۇيىمداستىرىلدى.

ۇشتىكتىڭ ماڭىزدى باسقوسۋى

ەردوعان الدىمەن پوتوتسكي سارايىندا ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيمەن كەز­دەستى. تاراپتار ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىندەگى تۇركيا-ۋكراينا قارىم-قاتىناس­تارىنىڭ بارلىق اسپەكتىسىن تالقىلادى. وسىدان كەيىن بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ قاتىسۋىمەن ۇشجاقتى كەزدەسۋ ءوتتى. نەبارى 40 مينۋتقا سوزىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا ۋكرايناداعى قاقتىعىستان باستاپ, بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە تالقىلاندى.

زەلەنسكي بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى­مەن كيەۆ-ماسكەۋ ارا­سىنداعى استىق كەلىسىمىنە مۇرىن­دىق بولعان ەردوعاننىڭ ۋكرايناعا ساپارىنا قۋانىشىن ءبىلدىرىپ, «تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ ۋكرايناعا ساپارى – مىقتى ەلدىڭ مىقتى قولداۋى» دەپ باعالادى. رەسەي-ۋكراينا قاقتىعىسى باس­تالعان 24 اقپاننان بەرى ۋك­رايناعا العاش رەت بارعان پرەزيدەنت ەردوعان ورتاق ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا: «ۋكراي­نانىڭ جەر تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگىن قولدايتىنىمىزدى تاعى ءبىر رەت اتاپ وتەيىن» دەپ ۇستانىمىن ايقىن كورسەتتى. ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى سوعىستىڭ ۇستەل باسىندا شەشىلەتىنىنە سەنىم بىل­دىرگەن ەردوعان ديپلوماتيالىق پرو­تسەستى جانداندىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ كوبىرەك جاۋاپ­كەر­شىلىك الۋى كەرەگىن العا تارتتى.

ۋكراينا پرەزيدەنتى لۆوۆتاعى كەزدەسۋدە رەجەپ تايپ ەردو­عانمەن استىق كاسىپورنىن جاقسار­تۋ مۇمكىن­دىگىن, زاپوروجە اەس-ى توڭىرەگىندەگى جاعدايدى جانە باسقىنشىلاردىڭ يادرولىق قارۋ­مەن بوپسالاۋىن, رەسەي ۋاقىتشا باسىپ العان ۋكراينا تەرريتورياسىنان استىقتىڭ ءىرى كولەمدە ۇرلانۋى سەكىلدى ماسەلەلەر تال­قىلاعانىن ايتتى. تاراپتار قور­عانىس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسە­لەلەرىنە دە توقتالعان.

تۇركيانىڭ انادولى اگەنت­تىگى­نىڭ حابارلاۋىنشا, ۋكراينانىڭ قاق­تىعىس كەزىندە قيراعان ينفرا­قۇرىلىمىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن انكارا مەن كيەۆ اراسىندا كەلى­سىمگە قول قويىلدى. كەلىسىم بويىن­شا ەكى ەل اراسىندا قالپىنا كەل­تىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ارنا­يى جۇ­مىس توبى قۇرىلادى. ار­نايى توپ ۋكراي­ناداعى جولدار, كوپىرلەر, سۋ جانە ەلەك­تر ينف­را­­قۇ­رى­لىمى, اۋرۋ­حانالار مەن مەك­تەپ­­­تەر سياقتى نىسانداردى قال­پى­­نا كەلتىرۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارادى.

كەلىسسوزدەردىڭ باستى تاقى­رىپ­تارىنىڭ ءبىرى – جاھاندىق يادرولىق اپات قاۋپىن ارتتىراتىن زاپوروجە اتوم ەلەكتر ستانساسى توڭىرەگىندەگى اسكەري بەلسەندىلىك. بۇل تۋرالى ەردوعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا: «زاپوروجە اتوم ەلەكتر ستانساسى توڭىرەگىندە جالعاسىپ جاتقان قاقتىعىستارعا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەمىز. جاڭا چەرنوبىلدى باستان وتكەرگىمىز كەلمەيدى», دەدى.

ۋكراينا پرەزيدەنتى زەلەنسكي دە بەيسەنبى كۇنى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىن زاپوروجە اتوم ەلەكتر ستانساسىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە شاقىردى.

زەلەنسكي لۆوۆتا بۇۇ باس حاتشىسى گۋتەرريشپەن كەزدەس­كەننەن كەيىن: «بۇۇ قاۋىپسىزدىكتى, وسى ستراتەگيالىق ورتالىقتى اسكەر­لەردەن جانە رەسەي كۇشتەرىنەن تولىق بوساتۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك», دەدى. سونداي-اق ۋكراينا پرە­زيدەنتى رەسەيلىكتەردىڭ نىسانعا جاساعان شابۋىلىن «ادەيى جاسالعان» دەپ سىنادى.

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى گۋتەرريش رەسەي باسىپ العان زاپوروجە اتوم ەلەكتر ستانساسىنداعى جاعدايعا الاڭ­داۋشىلىق ءبىلدىرىپ, ول جەرگە جاسال­عان كەز كەلگەن زالال «سۋيتسيد» بولاتىنىن جانە اسكەرلەردەن بوسا­تىلۋى كەرەگىن العا تارتتى.

تۇركيا پرەزيدەنتى ەردوعان ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا تۇركيانىڭ ۋكرايناعا جاساعان گۋمانيتارلىق كومەگىنە دە ەرەكشە توقتالدى. «قاق­تىعىس باستال­عاننان بەرى ءبىز ۋكراين حالقىنىڭ شۇعىل گۋمانيتارلىق قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن 98 جۇك كولىگى گۋمانيتارلىق كومەك جىبەردىك جانە 325 مىڭعا جۋىق ۋكرايندىقتى ۋاقىتشا ەلىمىزگە قابىلدادىق», دەدى ول.

سونىمەن قاتار ۇشجاقتى كەزدەسۋدە ۋكراينا-رەسەي قاقتىعىسىن ديپلوماتيالىق جولدارمەن توقتاتۋ ماقساتىندا ۋكراينا استىعىن الەمدىك نارىققا شىعارۋ ءۇشىن قۇرىلعان مەحانيزمنىڭ بەل­سەندىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى جان-جاقتى تالقىلاندى.

گۋتەرريش بۇۇ-نىڭ قىس كەلمەي تۇرىپ ۋكراينادان استىق ەكسپورتىن ارت­تىر­عىسى كەلەتىنىن ايتتى. گۋتەرريش ۋك­راينا مەن رەسەيدىڭ تۇركيا مەن بىرىك­كەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ اراسىندا جاسال­عان استىق ەكسپورتى كەلىسىمىن ماقتاپ: «ال­دا­عى قىسقا قاراي وپەراتسيالارىمىزدى كە­ڭەي­تۋ ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز», دەدى.

ال بەيسەنبى كۇنى كيەۆ جاسا­عان مالىمدەمەدە استىق تاسىمالدايتىن 25-ءشى جۇك كەمەسى ۋكراينادان شىققانى تۋرالى اقپارات تارادى.

سوڭعى جاڭالىقتار