ماسەلەن, جىل سايىن جول سالۋ جۇمىستارى قىزعان كەزدە وسى بيتۋمنىڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزىلەدى دە جاتادى. «باقساق, باقا ەكەن» دەمەكشى, اتالعان ماتەريالدىڭ تاپشىلىعىن بۇل ءونىمدى الدىن الا ساتىپ الاتىن ترەيدەرلەر تۋدىرادى ەكەن. بۇلار بيتۋمدى ارزان باعاعا ساتىپ الادى ەكەن دە, سۇرانىس پەن باعا وسكەن كەزدە قىمباتقا وتكىزەتىن كورىنەدى. بۇل جەردەگى اككى ارەكەتتىڭ جولى ءتىپتى دە قاراپايىم: قاراجات جاعىنان قىسىلمايتىن اتالعان كومپانيالار بيتۋم وندىرەتىن زاۋىتتارمەن تىكەلەي كەلىسسوز جۇرگىزىپ, ءونىمدى وزدەرىنە ءتيىمدى باعاعا ساتىپ الادى. ال جۇمىستى تاپسىرۋ مەرزىمى قوس بۇيىردەن قىسقان كەزدە, مەردىگەردىڭ ونى قانداي باعاعا دا بولسىن ساتىپ الماسقا امالى قالمايدى...
«جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك قاراعاندى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ايبول بيدايبەكوۆ بۇعان ءالى كۇنگە دەيىن تىيىم سالىنباي كەلە جاتقانىنا قىنجىلىس بىلدىرەدى.
– بىزدەگى كليماتتىق ەرەكشەلىكتەرگە ساي, جول سالۋ مەرزىمى وتە قىسقا. مامىر مەن تامىز ايلارىنىڭ ارالىعىندا قيمىلداپ قالماساڭىز, قاپى قالاسىز. مەردىگەرلەر جىلدىق جوسپاردى وسى مەرزىمدە ورىنداۋعا جانىن سالادى. ال ءدال وسى ۋاقىتتا بيتۋم باعاسى ءۇش ەسەگە دەيىن قىمباتتاپ كەتەدى, – دەيدى ا.بيدايبەكوۆ.
جالپى, بيتۋم دەگەن – وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مول ماتەريال. ماسەلەن, قىستا قاتىپ قالادى دا, ونى تاسىمالداۋ تىم قىمباتقا تۇسەدى. بۇدان بولەك, شيكىزاتتى تيەۋ كەزىندە ونى قىزدىرماسا تاعى بولمايدى. مىنە, ءاربىر وسىنداي امالدىڭ ماتەريالدىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز.
ماماندار مامىر ايىندا جوندەۋ جۇمىستارى باستالعاندا, بيتۋمدى وندىرىسكە ەنگىزىپ, اسفالتبەتون الۋ ءۇشىن ونى قايتادان قىزدىرۋ قاجەت. ال ونى توسەۋ كەزىندە 90 گرادۋستان 130 گرادۋسقا دەيىنگى تەمپەراتۋرالىق رەجىمدى ساقتاۋ شارت. سوندىقتان الدىن الا ۇلكەن كولەمدەگى شيكىزاتتى ءوندىرۋ تەحنولوگيالىق جاعىنان ءتيىمسىز.
مىنە, جەتى-سەگىز جىل جوندەۋسىز قىزمەت ەتەدى دەپ جوسپارلانعان جول وسىنداي جايتتاردىڭ سەبەبىنەن بار بولعانى ەكى-ءۇش جىلعا عانا شىدايدى دا, توزا باستايدى. سوسىن, امالدىڭ جوقتىعىنان مەملەكەتتىڭ قارجىسىن ىسىراپ قىلىپ, جولدى قايتادان جوندەۋگە تۋرا كەلىپ جاتادى.
بىلتىردىڭ وزىندە «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» بيتۋم سىناماسىنا 1 400-گە جۋىق تەكسەرۋ جۇرگىزىپتى. سوندا جوعارىدا ايتقان تەكسەرۋلەردىڭ 300-ءى ساپاسى بويىنشا نورماتيۆتەرگە ساي بولماي شىققان.
وسى ورايدا قازاقستان اۆتوجولشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى باعلان بايماعامبەتوۆتىڭ ەل گازەتى «Egemen Qazaqstan»-نىڭ» وسى جىلدىڭ
9 تامىزىنداعى سانىندا جارىققا شىققان «جول ازابىن جۇرگەن بىلەر» اتتى ماقالاسىنداعى مىنا جولدار ەرىكسىز ويعا قالدىرادى. «بىلتىردىڭ وزىندە جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى 1 400-گە جۋىق بيتۋم سىناماسىن تەكسەرۋدەن وتكىزدى, ونىڭ 300-ءى ساپاسى بويىنشا نورماتيۆتەرگە ساي بولماي شىقتى. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندە تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزدە بيتۋمدى قر ست ۇلتتىق ستاندارتىنا سايكەستەندىرىپ شىعارۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. (گوست ستاندارتىن پايدالانۋدىڭ كۇشىن جويۋ كەرەك). سەبەبى ول ستاندارت بيتۋم ساپاسى بويىنشا قاتاڭ تالاپتار قويادى, ونىڭ ىشىندە اسفالتتىڭ ۋاقىتقا توزىمدىلىگى دە بار. بىراق ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى وسى ۇسىنىستارىمىزدى ەلەمەي كەلەدى. ەلىمىزدە بيتۋمدى سىرتتان الىپ كەلۋگە تىيىم سالىنعان دا, ال ەكسپورتتاۋعا رۇقسات بار. ەلدە وندىرىلگەن بيتۋمدار كوبىنە قىرعىزدارعا جونەلتىلەدى. بيتۋم تاپشىلىعىن جويۋ ءۇشىن رەسەي نارىعىن اشۋ كەرەك نەمەسە ەكسپورتتى توقتاتۋ قاجەت», دەپ جازادى اۆتور.
سونىمەن قاتار باعلان بايماعامبەتوۆ ەلىمىزدە بيتۋمدى سىرتتان الىپ كەلۋگە تىيىم سالىنىپ, ال ەكسپورتتاۋعا رۇقسات بار ەكەنىنە قىنجىلىس بىلدىرەدى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلدە وندىرىلگەن بيتۋمدار كوبىنە قىرعىز ەلىنە تاسىمالدانادى ەكەن. سول سەبەپتى اۆتور بيتۋم تاپشىلىعىن جويۋ ماقساتىندا رەسەي نارىعىن اشۋ كەرەك نەمەسە ەكسپورتقا تىيىم سالىنۋى كەرەك دەپ سانايدى.
ال وڭىردە جول سالاسى بويىنشا 40 جىل جۇمىس ىستەپ, ءبىرتالاي باسشىلىق قىزمەتتەردە بولعان ەڭبەك ارداگەرى الماتاي ءجۇنىسوۆ تە «باس-باسىنا بي بولعان» مەكەمەلەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, اگەنتتىك قۇرۋ كەرەك دەگەن پىكىردى قولدايدى. «جۇيەنىڭ تىزگىنى ءبىر قولدا بولۋى كەرەك. سوندا عانا جۇمىستى ناقتى جاۋاپتى ادامنان سۇراۋ مۇمكىندىگى تۋادى», دەيدى ا.ءجۇنىسوۆ.
سونداي-اق جول سالاسىنىڭ ارداگەرى بۇگىندە كادر ماسەلەسىنىڭ كۇن تارتىبىندە وتە وتكىر تۇرعانىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. «قازىر, – دەيدى ەڭبەك ارداگەرى, – جول سالاسىنداعى مەحانيزمنىڭ ءبارى كۇردەلەندىرىلگەن, كوبى اۆتوماتتاندىرىلعان. مۇنى مەڭگەرەتىن بىلىكتى ماماندار كەرەك. ال ولار بىزدە جوقتىڭ قاسى...».
ەسكە سالار بولساق, تاياۋدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «قازاۆتوجول» مەن «قازاۆتودور» كاسىپورىندارى بىرىكتىرىلگەنى بەلگىلى. وسى ورايدا جاۋاپتى مامانداردىڭ كوبى مۇنىمەن توقتاماي, جول سالاسىنداعى كۇردەلى جۇمىستاردى دۇرىس ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ءوز الدىنا بولەك اگەنتتىك نەمەسە كوميتەت قۇرۋ ماسەلەسىن ءجيى كوتەرە باستادى. ال مۇنداي ۇيعارىمعا نەگىز بولارلىق دالەلدەر مەن سەبەپتەر جەتىپ ارتىلادى.
قاراعاندى وبلىسى
