قوعام • 18 تامىز، 2022

جۇزە ءبىلۋ – ءومىر

151 رەت كورسەتىلدى

جايماشۋاق جاز شىققاندا جاي­راڭداعان جاس بالالار سۋعا شومىلۋدى اۋەس كورىپ وزەن-كولدى ءجيى جاعالاپ كەتەدى. الايدا جان-جاعىن باعامداي بەرمەيتىن بالعىندار ابايسىزدا جاعادان الىستاپ، ويلا­ماعان جەردەن بويلا­مايتىن سۋعا باتىپ كەتىپ جاتقان جايسىز جاعدايلار از ەمەس. بيىل اينالدىرعان ءۇش ايدىڭ ىشىندە، ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا 60-قا جۋىق ايماڭداي بالادان ايىرىلىپ، قان­شا­ما وتباسى قايعىدان قان جۇتتى، قاسى­رەت شەكتى.

توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا ەلىمىزدە جىل باسىنان بەرى 214 ادام سۋعا كەتىپ، قازا تاپتى. ولاردىڭ 71-ءى كامەلەت جاسىنا تولماعان جاس بالالار ەكەن. ال مۇنداي قايعىلى وقيعالاردىڭ 80 پايىزى جازدا، شومىلۋ ماۋسىمىندا ورىن الىپ وتىر. دالىرەك ايتقاندا، بيىل 1 ماۋسىمنان باستاپ بۇگىنگە دەيىن 170 ادام سۋعا كەتسە، سونىڭ ىشىندە 58 بالانىڭ ءومىرى قىرشىنىنان قيىلعان. بۇل – دەر كەزىندە كومەك بەرە الماي دەمى ۇزىلگەندەردىڭ دەرەگى. بۇعان قوسا سۋ جاعاسىنان سۋىق حابار ەستىرتە جازداعان جاعدايلار دا جەتەرلىك. وسى جىلى قۇتقارۋشىلار سۋعا تۇنشىعىپ جانى مۇرنىنىڭ ۇشىنا تىرەلگەن 281 ادامنىڭ ءومىرىن اراشالاپ قالدى. ونىڭ 93-ءى – بالالار.

قۇتقارۋشىلار قىزمەتىنەن بولەك ەل اراسىندا دا كورەر جارىعى بار بالالارعا كوزسىز ەرلىككە بارا الاتىن باتىل جاندار كەزدەسىپ قالىپ، قانشاما ءومىر امان قالدى. ونداي بەيبىت كۇننىڭ باتىرلارىنىڭ اتى بيىل دا ءجيى اتالدى. مىسالى، وتكەن ايدا ءبىر ءۇيدىڭ ءۇش بىردەي ۇلىن قۇتقارىپ قالعان پاۆلودارلىق ازاماتتىڭ ەرلىگى ءالى ەسىمىزدەن كەتە قويعان جوق.

بايقاپ قاراساق، مۇنداي وقىس وقيعالاردىڭ كوبى اۋىل-ايماقتا بولىپ جاتادى. ۇلكەندەر جاعى بالالارىن ەل ىشىندە عوي دەپ ەلەڭدەمەي ەركىنە جىبەرەتىندىكتەن، ولاردىڭ اسىر سالىپ ويناپ ءجۇرىپ «وت باسىپ» قالاتىنىن قاپەردە ۇستاي بەرمەيدى. اۋىل شەتىندە اعىپ جاتقان سۋعا اعىلىپ بارىپ جۇرگەن بالالاردىڭ كوبى ءوز بەتىمەن، اتا-اناسىنىڭ قاراۋىنسىز شومىلىپ جاتادى. سولاردىڭ ىشىندە ەستيار، مالتي الاتىن بىرەن-ساراڭى عانا بولاتىن شىعار، بىراق دەنى – جۇزە بىلمەيتىن شيكىوكپەلەر. مىنە، قاۋىپتىڭ باسى وسى جۇزە الماۋدان باستالادى. ويتكەنى سۋدا قالقىپ تۇرا المايتىن بالا ءسال تەرەڭدەۋ تۇسىنا بارعاندا بىردەن ۇرەيگە بوي الدىرىپ، تۇنشىعىپ قالادى. وندايدا ماڭايدا كومەككە جارامدى جان بولماسا، تەرەڭنىڭ باتىرىپ اكەتۋى ءاپ-ساتتە. سوندىقتان بالانىڭ جاسىنان ءجۇزىپ ۇي­رەنۋىن قولعا الىپ، سوعان ساي مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك. ويتكەنى ءجۇزۋ – ومىرلىك ماڭىزى بار داعدىنىڭ ءبىرى. وكىنىشكە قاراي، مۇنى ءبىزدىڭ كوپ اتا-انالار قۇنتتاي بەرمەيدى. بۇل – جازدا جاعالاۋلاردا ۇنەمى بايقالاتىن جاعداي. مىسالى، وزگە بالالار سۋدا ەمىن-ەركىن ويقاستاپ ءجۇزىپ جۇرسە، ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەرىمىزدىڭ تاياز جەردەن ءارى اسا الماي تىرباڭداپ جۇرەتىنى كوزگە ۇرىپ تۇرادى. ءتىپتى ەرەسەكتەرىمىزدىڭ دە جۇزۋگە ەپسىز ەكەنى بەلگىلى جايت.

قايبىر جىلى تۋعان اۋىلىمدا ەكى ورىمدەي جاس بالانىڭ «توبىعىڭنان كەلمەيتىن» توعاننىڭ سۋىنا تۇنشىعىپ، ءجانتاسىلىم ەتكەنىن ەستىگەندە جانىم تۇرشىكتى. 7 جانە 8-سىنىپتا وقيتىن اجەپتاۋىر كوزگە كورىنىپ ءوسىپ قالعان بالالاردىڭ اسا تەرەڭ دە ەمەس، اعىسى جوق اياداي جەردەگى تىنىق سۋعا كەتىپ قالادى دەپ ەشكىم ويلاماعان. ولار سۋعا كەتكەن جەر ءبىزدىڭ بالا كەزدە ءجۇزىپ ۇيرەنگەن كىشكەنە عانا توعان ەدى. ياعني ول سۋدان قورقا قويمايتىنبىز، وعان دەيىن وندا بىرەۋدىڭ سۋعا كەتكەنىن دە ەستىمەپپىز. ال ار جاعىنداعى اعىسى قاتتى ۇلكەن دارياعا ابدەن مالتىپ ماشىقتان­بايىنشا، تۇسۋگە جۇرەگىمىز داۋالامايتىن. بۇل داريانىڭ تالايدى «جۇتىپ» قويعانىن ەستىپ وستىك. جالپى، اۋىلىمىزدا شومىلۋعا، ءجۇزىپ ۇيرەنۋگە قولايلى، قاۋىپسىز ورىن جوقتىڭ قاسى. بۇل – بارلىق اۋىل-ايماققا قاتىستى ماسەلە.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ءجۇزىپ ۇيرەنۋگە ەڭ قولايلى، قاۋىپسىز جەر – باسسەين. بىراق قالادان، اۋدان ورتالىعىنان جىراقتاۋ ەلدى مەكەندەردە باسسەيندەردىڭ بولا بەرمەيتىنى انىق. مۇندايدا اۋىل بالالارىنىڭ كوبى، امال جوق، قاۋپى زور وزەن-كولدەردى جاعالايدى. ونىڭ سوڭى جوعارىدا كەلتىرگەندەي قايعىلى جاعدايلارعا سوقتىرىپ جاتادى. جانە بۇل جاعداي، وكىنىشكە قاراي، جىلدا قايتالانادى. جاسىنان ۇرىنشاق بولاتىن بالانى توسىننان كەلەتىن قاۋىپ-قاتەردىڭ بارىنەن تولىق ساقتاندىرۋ قيىن شىعار. الايدا سونداي كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ الدىن الىپ، قاۋىپسىز شومىلۋ ورىندارى – باسسەيندەر اۋىلدى جەرلەردە كوپتەپ سالىنسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. بالالار جىلىندا وسى ماسەلە دە نازاردان تىس قالماسا ەكەن دەيمىز.

تاقىرىبىمىزعا تۇزدىق ەتىپ الىپ وتىرعان ءجۇزۋدى، ەڭ الدىمەن، سۋداعى قاۋىپتىڭ الدىن الاتىن داعدى رەتىندە قاراستىرىپ وتىرمىز عوي. دەگەنمەن ءجۇزۋدىڭ جالپى سۇلۋ ونەر ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. بۇل سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەندەر قاشاندا سەرگەك، دەنە ءبىتىمى شيراق، ومىرگە بەيىم كەلەدى. جۇزۋمەن ۇدايى شۇعىلدانۋ بۇلشىقەتتەردى شىنىقتىرىپ، جۇرەك قان-تامىرلار جۇيەسىن جاقسارتادى، قان اينالىمىن رەتكە كەلتىرەدى، سونداي-اق كوكىرەك قۋىسىن كەڭەيتىپ، تىنىستى اشادى.

سەيىت كەنجەاحمەت ۇلىنىڭ ءبارىمىز بىلەتىن «كۇلە ءبىلۋ – ءومىر، كۇلدىرە ءبىلۋ – ونەر، كۇلكى بولۋ – ءولىم» دەيتىن ءسوزى بار. ءسوزىمىزدى وسىعان كەل­تىرىپ تۇيىندەسەك، جۇزە ءبىلۋ دە – ءومىر ءارى ونەر، ال جۇزە الماۋدىڭ سوڭى، وكىنىشكە قاراي، وپىق جەگىزەتىن كەزدەر بولادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلىمىزدە 175 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:06

«ايبوز» دارابوزدارى انىقتالدى

ادەبيەت • بۇگىن، 08:55

پرەزيدەنت قۇتتىقتاۋى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:50

ەلدىك نيەت

ايماقتار • بۇگىن، 08:48

كەزەكتە – جەر ۇيلەر

ايماقتار • بۇگىن، 08:46

زاڭ جوباسى قارالدى

ساياسات • بۇگىن، 08:42

ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق

ساياسات • بۇگىن، 08:38

جەڭىستىڭ باستاۋى – حالىق

قوعام • بۇگىن، 08:27

اسىل تۇقىمنىڭ پايداسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:24

بەرەكەلى اقباس سيىر

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اۆتوجولدىڭ سان الۋان ماسەلەسى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:18

ىشكى جالپى ءونىم 4 پايىزعا وسەدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:14

ينفلياتسيانىڭ كەزەكتى تولقىنى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:10

اۋرۋدىڭ الدىن الايىق!

مەديتسينا • بۇگىن، 08:08

ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتكەن

عىلىم • بۇگىن، 08:06

ساپاسىز ويىنشىقتىڭ زالالى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

قاراۋسىز مال اپاتقا ۇرىندىرادى

ايماقتار • بۇگىن، 08:02

كولىك گازىنا ۋلانعان

ايماقتار • بۇگىن، 07:59

قۇمار ويىننىڭ قۇرباندارى

قوعام • بۇگىن، 07:56

سۇلۋلىق ساپارى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:54

ۇقساس جاڭالىقتار